Matura z języka polskiego

Język polski to jeden z trzech przedmiotów obowiązkowych na każdej maturze — zdaje go absolutnie każdy maturzysta, niezależnie od profilu klasy czy planów na studia. W przeciwieństwie do matematyki, polski ma dwie części: ustną i pisemną, a część pisemna dodatkowo dzieli się na poziom podstawowy (obowiązkowy) i rozszerzony (dobrowolny, jako jeden z przedmiotów dodatkowych). W tym artykule zbieramy wszystko, co potwierdzają dokumenty CKE: strukturę arkuszy, punktację, zasady części ustnej i realne statystyki zdawalności.

kurs maturalny z języka polskiego

Kiedy jest matura z języka polskiego

Zgodnie z komunikatem CKE o harmonogramie egzaminów w 2026 r., matura z języka polskiego w terminie głównym wypada:

• Część pisemna, poziom podstawowy — 4 maja 2026 r. (poniedziałek), godz. 9:00
• Część pisemna, poziom rozszerzony — 20 maja 2026 r. (środa), godz. 9:00
• Część ustna — rozłożona na wiele dni w maju: 8–9, 11–14, 18–23 oraz 28–30 maja 2026 r. (szkoły ustalają własne harmonogramy części ustnej w tych dniach)

Termin dodatkowy (czerwiec, dla osób z udokumentowaną przyczyną nieobecności w maju): część pisemna poziomu podstawowego — 8 czerwca 2026 r., poziomu rozszerzonego — 15 czerwca 2026 r., część ustna — 8–10 czerwca 2026 r.

Termin poprawkowy (sierpień, dla osób, które nie zdały tylko jednego przedmiotu obowiązkowego): część pisemna — 24 sierpnia 2026 r. (poniedziałek), godz. 9:00; część ustna — 25 sierpnia 2026 r. (wtorek).

Harmonogram matury 2027 CKE opublikuje ok. 20 sierpnia 2026 r. Zasady przeprowadzania egzaminu w 2027 r. są identyczne jak w 2026 r. — więcej o tym w artykule pilarowym (zob. sekcja "Zobacz też").

Ile trwa egzamin

(Źródło: Informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego — poziom podstawowy, s. 9, 15, 26; Informator CKE — poziom rozszerzony, s. 7, 13; Komunikat CKE o harmonogramie egzaminów w 2026 r., s. 7)

Struktura arkusza i punktacja

Poziom podstawowy — 60 punktów

Egzamin pisemny na poziomie podstawowym składa się z dwóch arkuszy:

• Arkusz 1: Część 1. Test Język polski w użyciu + Część 2. Test historycznoliteracki
• Arkusz 2: Część 3. Wypracowanie

• Test *Język polski w użyciu* bazuje na dwóch tekstach nieliterackich (popularnonaukowych/publicystycznych, łącznie ok. 1000 wyrazów). Jedno z zadań to zawsze notatka syntetyzująca — krótki tekst (60–90 wyrazów) porównujący stanowiska autorów obu tekstów, oceniana w 4 punktach (3 za treść, 1 za poprawność językową).
• Test historycznoliteracki sprawdza znajomość historii i teorii literatury na materiale fragmentów utworów literackich i tekstów o literaturze, z podziałem na dwie grupy epok (starożytność–pozytywizm: max 7 pkt; Młoda Polska–literatura po 1989 r.: max 8 pkt).
• Wypracowanie — zdający pisze jeden tekst (nie krótszy niż 300 wyrazów) na wybrany z dwóch tematów do wyboru. Każdy temat wymaga odwołania do lektury obowiązkowej oraz uwzględnienia dwóch utworów literackich (lektura obowiązkowa + inny utwór) i dwóch kontekstów (np. historycznoliteracki, filozoficzny, biograficzny).
• Zadania zamknięte (wyboru wielokrotnego, prawda-fałsz, na dobieranie) i otwarte (krótka odpowiedź, notatka syntetyzująca) występują w częściach 1. i 2.; za rozwiązanie zadań otwartych trzeba zdobyć min. 50% punktów w teście Język polski w użyciu i min. 70% w teście historycznoliterackim, żeby uzyskać maksimum punktów.

Wypracowanie jest oceniane w czterech kryteriach głównych: spełnienie formalnych warunków polecenia (1 pkt), kompetencje literackie i kulturowe (16 pkt, ≈46% wyniku), kompozycja wypowiedzi (7 pkt) i język wypowiedzi (11 pkt).

Źródło: Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego (poziom podstawowy), CKE, s. 28.

Poziom rozszerzony — 35 punktów

Na poziomie rozszerzonym egzamin polega wyłącznie na napisaniu wypracowania — zdający wybiera jeden z dwóch tematów zamieszczonych w arkuszu (nie krótsze niż 400 wyrazów). Każdy temat wymaga uwzględnienia trzech utworów literackich (w tym jednej lektury obowiązkowej) oraz jednego kontekstu. Maksymalnie można zdobyć 35 punktów, oceniane w tych samych czterech kryteriach głównych co na poziomie podstawowym (spełnienie warunków formalnych — 1 pkt, kompetencje literackie i kulturowe — 16 pkt, kompozycja — 7 pkt, język — 11 pkt).

(Źródło: Informator CKE — poziom rozszerzony, s. 13–17)

Co można mieć na egzaminie (przybory)

Zgodnie z Komunikatem CKE o materiałach i przyborach pomocniczych w 2026 r. (dla Formuły 2023, s. 4–5), lista przedmiotowych przyborów pomocniczych przeskakuje od geografii do historii/historii sztuki/historii muzyki i języków mniejszości narodowych — dla języka polskiego CKE nie wskazuje żadnych dodatkowych, specyficznych materiałów czy przyborów (np. słownika) poza ogólnym wymogiem czarnego długopisu obowiązującym na każdym egzaminie. (Dla porównania: w archiwalnej tabeli dla wygasającej Formuły 2015 był wymóg zapewnienia przez szkołę słownika ortograficznego i słownika poprawnej polszczyzny — ale ta zasada nie obowiązuje już w Formule 2023.)

Osoby uprawnione do dostosowań (np. niesłyszące) mają prawo do dodatkowych materiałów (np. słownika języka polskiego, słownika wyrazów obcych) — szczegóły w Komunikacie CKE o dostosowaniach.

Zakres programowy / na czym się skupić

Wymagania z podstawy programowej z języka polskiego są opisane w czterech obszarach:

• I. Kształcenie literackie i kulturowe — czytanie utworów literackich, odbiór tekstów kultury
• II. Kształcenie językowe — gramatyka, zróżnicowanie języka, komunikacja językowa i kultura języka, ortografia i interpunkcja
• III. Tworzenie wypowiedzi — elementy retoryki, mówienie i pisanie
• IV. Samokształcenie

Kluczowy, praktyczny punkt: obowiązuje zamknięta lista lektur obowiązkowych (28 tytułów dla podstawy programowej z 2024 r. — od Biblii i Iliady po Tokarczuk i Kapuścińskiego — plus dodatkowo bajki Krasickiego, Dziady cz. II, Pan Tadeusz, Zemsta i Balladyna z zakresu szkoły podstawowej), do których zdający musi się odwołać w wypracowaniu i które mogą być podstawą pytań w części ustnej i teście historycznoliterackim. Na poziomie rozszerzonym lista rozszerza się o kolejne 14 tytułów (m.in. Hamlet, Mistrz i Małgorzata, Boska Komedia). Do 2028 r. zdający mogą odwoływać się także do lektur z podstawy programowej z 2018 r. — od 2029 r. tylko do listy z 2024 r.

Znajomość treści i problematyki lektur trzeba mieć solidnie ugruntowaną — błąd rzeczowy dotyczący głównych wątków lub losów bohaterów lektury obowiązkowej (tzw. "błąd kardynalny") oznacza 0 punktów za całe wypracowanie.

notatki do matury

Część ustna

Część ustna egzaminu z języka polskiego jest obowiązkowa dla wszystkich, bez określania poziomu, i sprawdza umiejętność tworzenia wypowiedzi na temat zgodnie z zasadami poprawności językowej, logiki i retoryki.

• Czas trwania: 30 minut, w tym: 15 minut przygotowania do odpowiedzi, 10 minut wypowiedzi monologowych, 5 minut rozmowy z zespołem przedmiotowym
• Zdający losuje zestaw dwóch zadań: zadanie 1. dotyczy lektury obowiązkowej (omawianej w całości lub we fragmentach) z wybranym kontekstem, zadanie 2. dotyczy literatury, sztuki lub języka na podstawie dołączonego materiału (tekstu literackiego, nieliterackiego lub ikonicznego)
• Punktacja: maksymalnie 30 punktów w czterech kryteriach: aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych (16 pkt, ≈53%), kompozycja wypowiedzi (4 pkt, ≈13%), aspekt merytoryczny rozmowy (6 pkt, ≈20%), zakres i poprawność środków językowych (4 pkt, ≈13%). Zdający zdaje część ustną, jeśli uzyska 30% możliwych punktów, tj. 9 punktów
• Zdający nie może korzystać ze słowników ani innych pomocy, a zespół przedmiotowy nie udziela żadnych wyjaśnień dotyczących zadań

Ważne: polecenia do zadania 1. mają charakter jawny i zostaną opublikowane przez CKE w komunikacie dyrektora CKE przed egzaminem maturalnym, w terminie określonym w rozporządzeniu Ministra Edukacji. To właśnie ta jawna lista zagadnień do zadania 1. jest podstawą przygotowania do części ustnej.

(Źródło: Informator CKE — poziom podstawowy, s. 15–20)

ebook z opracowaniem pytań jawnych

Przykładowe zadania / arkusze

Przykładowa matura z maja 2025 r. (poziom podstawowy) opierała się na dwóch tekstach nieliterackich w części 1. — Błękitna kropka Carla Sagana oraz Ziemia 2.0 — poszukiwania nadal trwają Marty Trepczyńskiej — i dwóch tematach wypracowania do wyboru: "Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka" oraz "Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka?". Test Język polski w użyciu liczył 5 zadań (w tym notatkę syntetyzującą), test historycznoliteracki — 9 zadań.

Na poziomie rozszerzonym w maju 2025 r. tematy wypracowania brzmiały: "Na czym mogą polegać relacje między tekstami i jakie mogą być funkcje tych relacji w danym utworze literackim?" (z odwołaniem do Antygony w Nowym Jorku Janusza Głowackiego) oraz "Konwencja oniryczna jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim".

arkusze maturalne z języka polskiego z odpowiedziami

Statystyki zdawalności

Na podstawie Sprawozdania CKE za rok 2025 (egzamin z 5 maja 2025 r. — poziom podstawowy, 21 maja 2025 r. — poziom rozszerzony):

Poziom podstawowy (258 433 zdających Formuły 2023):

• Wynik średni: 59%, mediana: 60%, odchylenie standardowe: 19%
• Odsetek sukcesów: 94% ogółem (z liceów ogólnokształcących: 96%, z techników: 92%, z branżowych szkół II stopnia: 57%)
• Poziom wykonania zadań w obszarach wymagań ogólnych: I. Kształcenie literackie i kulturowe — 63%, II. Kształcenie językowe — 55%, III. Tworzenie wypowiedzi — 58%

Poziom rozszerzony (47 749 zdających Formuły 2023):

• Wynik średni: 46%, mediana: 49%, odchylenie standardowe: 29%
• Rozkład wyników jest silnie dwumodalny — aż 10% zdających uzyskało wynik 0% (widoczny wyraźny szpic na wykresie rozkładu wyników przy 0 pkt)
• Wynik z liceów ogólnokształcących: średnia 49%; z techników: średnia 28%

(Źródło: Sprawozdanie CKE za rok 2025 — Egzamin maturalny — Język polski, s. 4–7, 16–19)

FAQ

Czy trzeba znać wszystkie lektury na pamięć? Nie trzeba umieć cytować z pamięci, ale znajomość treści i problematyki wszystkich lektur z obowiązującej listy jest wymagana — błąd rzeczowy dotyczący głównych wątków lub losów bohaterów lektury obowiązkowej ("błąd kardynalny") skutkuje przyznaniem 0 punktów za całe wypracowanie.

Czy notatka syntetyzująca to trudne zadanie? To jedno z zadań w teście Język polski w użyciu, wymagające zredagowania własnymi słowami 60–90-wyrazowego tekstu porównującego stanowiska autorów dwóch tekstów źródłowych. Oceniana jest w 4 punktach (3 za treść, 1 za poprawność językową) — statystycznie to jedno z trudniejszych zadań na egzaminie (poziom wykonania ok. 46% w sesji 2025).

Czy część ustna z polskiego jest łatwiejsza niż pisemna? Nie jest "łatwiejsza" — ma inną formę (wypowiedź monologowa + rozmowa, 30 min) i inny próg zdawalności (30% z 30 punktów, czyli 9 pkt), ale wymaga tej samej solidnej znajomości lektur obowiązkowych. Jej dużą zaletą jest to, że zagadnienia do zadania 1. są jawne i publikowane przez CKE przed egzaminem — można się do nich systematycznie przygotować.

Ile trwa łącznie egzamin pisemny na poziomie podstawowym? 240 minut na rozwiązanie obu arkuszy (test Język polski w użyciu + test historycznoliteracki w Arkuszu 1. oraz wypracowanie w Arkuszu 2.) — zdający samodzielnie decyduje, jak rozłożyć czas między częściami.