Matura z biologii

Biologia to przedmiot dodatkowy — zdawany wyłącznie na poziomie rozszerzonym, tylko w formie pisemnej (nie ma części ustnej ani poziomu podstawowego). Egzamin trwa 180 minut. Dla wielu maturzystów to właśnie biologia jest tym jednym obowiązkowym przedmiotem dodatkowym, do którego trzeba przystąpić — więcej o tym wymogu (i o tym, że próg 30% z przedmiotu dodatkowego zacznie obowiązywać od 2028 r.) znajdziesz na stronie pilarowej o maturze 2027.

Kiedy jest matura z biologii

Zgodnie z Komunikatem CKE o harmonogramie egzaminów w 2026 r., część pisemna egzaminu maturalnego z biologii (poziom rozszerzony) odbywa się:

• Termin główny 2026: 8 maja 2026 r. (piątek), godz. 9:00
• Termin dodatkowy (czerwiec) — dla osób z udokumentowaną przyczyną nieobecności w maju, według odrębnego harmonogramu OKE
• Absolwenci szkół lub oddziałów dwujęzycznych mogą dodatkowo rozwiązywać dodatkowe zadania egzaminacyjne w języku obcym z biologii (poziom rozszerzony) — w 2026 r. zaplanowane na 21 maja (czwartek), godz. 12:10, w wymiarze 80 minut dodatkowo. Dotyczy to wyłącznie absolwentów, dla których dany język obcy był drugim językiem nauczania.

Ponieważ biologia jest przedmiotem dodatkowym, nie obowiązuje dla niej "poprawka" w sierpniu na zasadach przewidzianych dla przedmiotów obowiązkowych — trzeba do niej po prostu przystąpić (w 2026 i 2027 r. bez wymogu zdobycia minimum punktowego; od 2028 r. — z wymogiem min. 30%, o czym więcej w artykule pilarowym).

Harmonogram matury 2027 opublikuje CKE ok. 20 sierpnia 2026 r. — do tego czasu można się opierać na strukturze harmonogramu 2026, bo zasady w 2027 r. są identyczne jak w 2026 r.

Ile trwa matura z biologii

(Źródło: Komunikat CKE o harmonogramie egzaminów w 2026 r., tabela czasu trwania egzaminu maturalnego w Formule 2023, s. 7 komunikatu)

Struktura arkusza z biologii i punktacja

Zgodnie z Informatorem o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2024/2025 (CKE):

• W arkuszu znajdzie się od 44 do 56 zadań.
• Łączna liczba punktów do zdobycia to 60.
• Zadania mogą występować pojedynczo albo w wiązkach (2–5 zadań w jednym kontekście tematycznym — zjawisko biologiczne, organizm, doświadczenie, obserwacja, materiał źródłowy). Wiązka może łączyć zadania zamknięte i otwarte, a każde z zadań w wiązce można rozwiązać niezależnie od innych.

Zadania zamknięte — zdający wybiera odpowiedź spośród podanych; typy: wielokrotny wybór, prawda-fałsz, dobieranie.

Zadania otwarte (dominują — ok. 70% wyniku) — zdający samodzielnie formułuje odpowiedź; typy: zadania z luką (uzupełnienie zdania jednym/kilkoma wyrazami) oraz zadania krótkiej odpowiedzi.

Materiały źródłowe w arkuszu to m.in. fragmenty tekstów popularnonaukowych, zdjęcia, rysunki, wykresy, zbiory danych w tabelach — część ilustracji jest kolorowa.

Wszystkie zadania sprawdzają sześć wymagań ogólnych z podstawy programowej, m.in.:

• znajomość różnorodności biologicznej i umiejętność wykorzystania jej do rozwiązywania problemów biologicznych,
• umiejętność naukowego rozumowania, argumentowania i wnioskowania,
• rozumienie praw biologicznych, dostrzeganie współzależności i związków przyczynowo-skutkowych,
• umiejętność projektowania doświadczeń i obserwacji oraz analizy i interpretacji wyników badań,
• umiejętność prostej analizy statystycznej (średnia arytmetyczna i ważona, dominanta, mediana, odchylenie standardowe) do opisu i interpretacji wyników badań,
• umiejętność wykorzystania i przetwarzania informacji z różnych źródeł, ich krytycznej analizy i formułowania opinii.

Zasady oceniania:

• zadania zamknięte: 1 pkt za odpowiedź poprawną (albo 2 pkt z możliwością 1 pkt za odpowiedź częściową),
• zadania otwarte: maksymalnie 1, 2 lub 3 punkty, z określonym minimalnym postępem wymaganym do przyznania punktów pośrednich,
• odpowiedzi niejednoznaczne, niejasno sformułowane lub oparte na błędnym merytorycznie założeniu uznaje się za błędne,
• rozwiązania zadań dotyczących doświadczeń (hipotez, problemów badawczych, wniosków) muszą odnosić się do konkretnego doświadczenia przedstawionego w zadaniu.

Źródło: Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2024/2025, CKE, s. 7.

Co można mieć na egzaminie maturalnym z biologii

Zgodnie z Komunikatem CKE o materiałach i przyborach pomocniczych w 2026 r.:

Dodatkowo, niezależnie od przedmiotu, obowiązkowy jest długopis lub pióro z czarnym tuszem (zakaz długopisów zmazywalnych/ściernych) — rysunki wykonuje się długopisem, nie ołówkiem.

Warto zwrócić uwagę: biologia wymaga kalkulatora prostego (nie naukowego, jak np. chemia czy fizyka) — wystarcza on do obliczeń typu prosta analiza statystyczna (średnia, mediana, odchylenie standardowe).

Co będzie na maturze z biologii

Informator dzieli materiał egzaminacyjny na cztery działy tematyczne:

• Biologia komórki — chemizm życia, budowa i funkcje komórki, transport przez błony, białka, kwasy nukleinowe.
• Różnorodność i funkcjonowanie organizmów — fizjologia, systematyka, procesy życiowe różnych grup organizmów.
• Genetyka i ewolucja — dziedziczenie, zmienność genetyczna, mechanizmy ewolucji.
• Biologia środowiska — ekologia, zależności między organizmami i środowiskiem.

Egzamin sprawdza realizację wymagań ogólnych i szczegółowych z podstawy programowej. Informator zaznacza wyraźnie, że przykładowe zadania nie wyczerpują wszystkich wymagań — jedyną pewną podstawą przygotowania jest realizacja całej podstawy programowej, nie tylko przykładów z informatora.

Warto też zwrócić uwagę na nowe typy zadań wprowadzone wraz z aktualną podstawą programową — m.in. zadania sprawdzające analizę i interpretację wyników doświadczeń z prostymi analizami statystycznymi, do których informator dołączył dodatkowe komentarze.

Przykładowe zadania maturalne z biologii

Poniżej trzy konkretne zadania z arkusza egzaminu maturalnego z biologii (poziom rozszerzony, termin główny, 9 maja 2025 r.) — wraz z zasadami oceniania i realnym poziomem wykonania (czyli tym, jak faktycznie poszło maturzystom w 2025 r.).

• Zadanie 1. — denaturacja i renaturacja rybonukleazy (dział: biologia komórki / chemizm życia). Na podstawie schematu przedstawiającego rybonukleazę (białko zbudowane z jednego łańcucha polipeptydowego, stabilizowane czterema mostkami disiarczkowymi) zdający oceniali prawdziwość dwóch stwierdzeń o denaturacji i renaturacji enzymu (zad. 1.1., 0–1 pkt) oraz rozstrzygali, czy mostki disiarczkowe stabilizują strukturę III-, czy IV-rzędową białka, z uzasadnieniem odwołującym się do budowy rybonukleazy z jednego łańcucha (zad. 1.2., 0–1 pkt). Poziom wykonania: 73% (zad. 1.1.) i 54% (zad. 1.2.).
• Zadanie 4. — wpływ temperatury na aktywność aktynidazy z owoców kiwi (dział: energia i metabolizm / enzymy). Na podstawie opisu doświadczenia z galaretką żelatynową i fragmentami kiwi w dwóch temperaturach (20°C i 5°C) zdający m.in. formułowali problem badawczy (zad. 4.1., 0–1 pkt: wymagane odniesienie do wpływu temperatury na właściwości aktynidazy), wyjaśniali różnicę w upłynnieniu galaretki między próbami (zad. 4.2., 0–1 pkt) oraz przedstawiali znaczenie prób kontrolnych (zad. 4.3., 0–1 pkt). To zadanie okazało się jednym z trudniejszych w całym arkuszu — poziom wykonania zad. 4.1. wyniósł tylko 36%, a zad. 4.2. — 22%.
• Zadanie 6. — spadek długości ciała zaskrońca zwyczajnego w Puszczy Niepołomickiej (dział: ekologia/ewolucja). Na podstawie danych o zmniejszaniu się rozmiarów populacji węży i dwóch konkurencyjnych hipotez wyjaśniających to zjawisko zdający wykazywali związek między osuszaniem terenów a spadkiem liczebności płazów będących pokarmem zaskrońców (zad. 6.1., 0–1 pkt, poziom wykonania 55%) oraz rozpoznawali typ doboru naturalnego opisanego w hipotezie (zad. 6.2., 0–1 pkt, poziom wykonania 65% — odpowiedź: dobór kierunkowy działający na najdłuższe osobniki).

Zasady oceniania (CKE, dokument Zasady oceniania rozwiązań zadań) konsekwentnie punktują tylko odpowiedzi merytorycznie poprawne i precyzyjne — np. w zadaniu 4.2. nie uznaje się odpowiedzi ograniczających się do ogólnego stwierdzenia o "rozpuszczaniu się galaretki" bez odniesienia do rozkładu włókien kolagenowych, a rozwiązania zadań dotyczących doświadczeń muszą odnosić się do konkretnego doświadczenia z treści zadania, nie do wiedzy ogólnej.

Najtrudniejszym zadaniem w całym arkuszu 2025 r. było zadanie 2.2. (dotyczące wspólnej cechy budowy plastydów roślinnych) — poziom wykonania 16%, a najłatwiejszym — zadanie 17.3. (dot. tolerancji ekologicznej) — poziom wykonania 84%.

arkusze maturalne z biologii z odpowiedziami

Egzamin maturalny z biologii dla absolwentów niesłyszących

Informator poświęca temu osobny rozdział: zdający niesłyszący przystępują do egzaminu w warunkach i formie dostosowanych do swojej niepełnosprawności. Dostosowanie obejmuje m.in. wydłużony czas trwania egzaminu oraz przygotowanie arkuszy, w których zmieniono sposób formułowania treści zadań i poleceń — zmiany dotyczą pojedynczych słów, zwrotów lub całych zdań, jeśli mogłyby być niezrozumiałe lub błędnie zrozumiane przez osoby niesłyszące. Zmiany te nie mogą wpływać na merytoryczną treść zadania ani dotyczyć terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy. Szczegóły ogłasza CKE w odrębnym komunikacie dyrektora CKE w sprawie dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.

Statystyki zdawalności matury z biologii

Na podstawie Sprawozdania z egzaminu maturalnego 2025 — Biologia (CKE, publikacja 19 września 2025 r.), dotyczącego terminu głównego 9 maja 2025 r.:

• Liczba zdających (arkusz standardowy, tegoroczni absolwenci): 41 718, w tym 35 847 z liceów ogólnokształcących, 5 823 z techników i 48 z branżowych szkół II stopnia (s. 5). Dodatkowo zadania w arkuszach dostosowanych (dla zdających z niepełnosprawnościami, dysleksją itp.) rozwiązywało 701 osób (s. 5). Z egzaminu zwolniono 69 uczniów — laureatów i finalistów Olimpiady Biologicznej (s. 5).
• Średni wynik: 46% (s. 7 i s. 18) — mediana 45%, wynik modalny (najczęściej występujący) 20%, odchylenie standardowe 24%, wynik minimalny 0%, maksymalny 100% (s. 7, Tabela 4).
• Wynik w rozbiciu na typ szkoły: licea ogólnokształcące — średnia 50% (mediana 50%), technika — średnia 26% (mediana 22%), branżowe szkoły II stopnia — średnia 14% (mediana 13%) (s. 7).
• Rozkład wyników ma kształt zbliżony do dwumodalnego, z wyraźnym pikiem w przedziale 17–23% wyniku i drugim, płaskim wzniesieniem w przedziale ok. 55–70% (s. 7, Wykres 1).
• Zadania zamknięte vs otwarte: średni poziom wykonania zadań zamkniętych wyniósł 51%, a zadań otwartych — 44%. Zadania zamknięte miały niższą moc różnicującą (0,44) niż otwarte (0,59) (s. 18).
• Zadanie najtrudniejsze w arkuszu: zad. 2.2. (cecha budowy plastydów) — poziom wykonania 16%. Zadanie najłatwiejsze: zad. 17.3. (tolerancja ekologiczna) — poziom wykonania 84%. W arkuszu nie było zadań ekstremalnie trudnych (poziom wykonania < 10%) ani ekstremalnie łatwych (> 90%) (s. 18).
• Poziom wykonania według obszarów wymagań ogólnych: wahał się od 42% do 47% dla czterech z sześciu obszarów, przy czym obszar V (znajomość uwarunkowań zdrowia człowieka) wypadł najlepiej — 59% (s. 17, Wykres 2).
• Egzamin przeprowadzono w 3 481 szkołach, prace oceniało 923 egzaminatorów w 65 zespołach (s. 6).

(Źródło: Sprawozdanie z egzaminu maturalnego 2025 — Biologia, CKE, poziom rozszerzony, s. 5–18.)

FAQ

Czy biologię trzeba zdać, żeby zdać maturę? W 2026 i 2027 r. — nie trzeba jej zdać, trzeba tylko do niej przystąpić jako do jednego przedmiotu dodatkowego rozszerzonego (o ile to biologię wybrałeś/-aś w tej roli). Od 2028 r. obowiązkowe stanie się uzyskanie z niej minimum 30% punktów. Zobacz stronę pilarową o maturze 2027.

Czy na maturze z biologii można używać kalkulatora naukowego? Nie — komunikat CKE o przyborach wskazuje dla biologii kalkulator prosty jako dozwolony (w przeciwieństwie do chemii i fizyki, gdzie wymagany jest kalkulator naukowy).

Czy karta wzorów wystarczy do zadań rachunkowych? Karta “Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne na egzamin maturalny z biologii, chemii i fizyki” jest obowiązkowa i zapewniana przez szkołę, ale dotyczy głównie wzorów fizykochemicznych. Umiejętności prostej analizy statystycznej (średnia, mediana, dominanta, odchylenie standardowe) sprawdzane na maturze z biologii wymagają znajomości definicji tych pojęć — nie tylko wzoru z karty.

Ile trwa egzamin dla absolwentów szkół dwujęzycznych? Standardowy egzamin z biologii trwa 180 minut. Absolwenci szkół dwujęzycznych mogą dodatkowo rozwiązywać dodatkowe zadania w języku obcym z biologii — to dodatkowe 80 minut, w odrębnym terminie tego samego dnia egzaminacyjnego cyklu (w 2026 r.: 21 maja, godz. 12:10).