Wydłużony czas na maturze — zasady, dla kogo, o ile

Wydłużony czas na maturze to nie "ulga" dla wybranych, tylko systemowe, prawnie uregulowane wsparcie dla konkretnych grup zdających — tak by egzamin sprawdzał wiedzę, a nie umiejętność radzenia sobie z ograniczeniami wynikającymi z niepełnosprawności, choroby czy specyficznych trudności w uczeniu się. Podstawą jest art. 44zzr ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenie w sprawie egzaminu maturalnego, a konkretne, coroczne wartości liczbowe (o ile minut/procent można wydłużyć czas dla której grupy) ustala komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego, wydawany na każdy rok szkolny. W tym artykule opieramy się na komunikacie z 20 sierpnia 2025 r. (z aktualizacją nr 1 z 10 października 2025 r.), obowiązującym w roku szkolnym 2025/2026.

kurs maturalny

Kto może mieć wydłużony czas — grupy uprawnione i podstawa

Komunikat CKE wymienia zamknięty katalog grup zdających uprawnionych do dostosowań, z konkretnym dokumentem jako podstawą prawną każdego dostosowania (pkt 4. komunikatu, s. 2–4):

Ważne zastrzeżenie ze źródła: opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się nie musi być wydana ponownie na poziomie szkoły średniej — jeśli wydano ją po ukończeniu klasy III szkoły podstawowej, zachowuje ważność na kolejnych etapach edukacyjnych (komunikat CKE, przypis 6, s. 3, z odwołaniem do przepisów o ocenianiu i klasyfikowaniu uczniów).

O ile można wydłużyć czas — konkretne wartości

To jest kluczowe miejsce, w którym trzeba rozróżnić grupy, bo wartości nie są jednolite. Dane pochodzą z Tabeli 2 komunikatu CKE (czas trwania egzaminu w Formule 2023, s. 34) oraz z tabel szczegółowych dostosowań (1.1–1.18, s. 9–33):

Część pisemna

Poniżej oryginalna tabela z komunikatu CKE, na której oparte są powyższe wartości — widać w niej dokładny czas trwania egzaminu w Formule 2023 dla każdego przedmiotu i każdej grupy dostosowań (w tym kolumnę "do 360" minut dla słabowidzących i niewidomych z języka polskiego na poziomie podstawowym):

Uwaga na dyslektyków: wbrew powszechnemu przekonaniu, że "dysleksja daje więcej czasu na maturze", z treści komunikatu CKE (Tabela 1.11, s. 26) wynika, że dla tej grupy nie przewidziano dodatkowego czasu — jedynymi dostosowaniami są możliwość pisania na komputerze (pod warunkiem, że głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie pracy i zdający był wcześniej wdrożony do tej formy pisania) oraz zastosowanie specjalnych zasad oceniania zadań otwartych z języka polskiego, matematyki i języków obcych. To jest zaskakujący, ale wprost potwierdzony w źródle fakt — jeśli ktoś liczy na dodatkowy czas z tytułu samej dysleksji, to zgodnie z tym komunikatem się go nie przyzna.

Część ustna (dotyczy głównie języka polskiego, języków mniejszości i — w mniejszym zakresie — języków obcych)

Dla większości grup uprawnionych (autyzm/Aspergera, słabosłyszący, niesłyszący, afazja, niepełnosprawność ruchowa, niedostosowanie społeczne, sytuacja kryzysowa) komunikat przewiduje jednolicie:

• przedłużenie czasu egzaminu z języka polskiego (i języków mniejszości) o nie więcej niż 15 minut — na przygotowanie do wypowiedzi i/lub sam egzamin,
• przedłużenie czasu egzaminu z języka obcego nowożytnego o nie więcej niż 15 minut.

Podsumowanie w liczbach

• +30 minut — najczęstsza wartość dla części pisemnej, niezależnie od przedmiotu i długości standardowego egzaminu.
• +15 minut — standardowa wartość dla części ustnej.
• +50% czasu — wyjątek, zarezerwowany wyłącznie dla słabowidzących i niewidomych, obejmujący wszystkie przedmioty części pisemnej.
• 0 minut — dla dysleksji/dysgrafii/dysortografii/dyskalkuli, gdzie dostosowanie polega na czym innym niż czas (patrz wyżej).

Do zweryfikowania: komunikat CKE nie precyzuje wprost, czy identyczne wartości (30 min / 15 min / 50%) obowiązywały we wcześniejszych latach szkolnych — nie porównywaliśmy archiwalnych komunikatów z lat ubiegłych. Jeśli sprawdzasz zasady na inny rok szkolny niż 2025/2026, zweryfikuj aktualny komunikat CKE na dany rok (publikowany nie później niż do 20 sierpnia roku poprzedzającego egzamin — § 6 pkt 4 rozporządzenia w sprawie egzaminu maturalnego, tekst jednolity z 2 lutego 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 302).

Jak to wygląda w praktyce — kto składa wniosek, do kiedy, kto decyduje

1. 1Dokumentację (opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub zaświadczenie lekarskie) składa się wraz z deklaracją maturalną — komunikat CKE dopuszcza złożenie jej później "w sytuacjach losowych", niezwłocznie po otrzymaniu dokumentu (komunikat CKE, pkt 5, s. 4). Ten sam wymóg ("wraz z deklaracją") potwierdza rozporządzenie w § 37 (tekst jednolity z 7.11.2023, Dz.U. 2023 poz. 2537, s. 9).
2. 2Szkoła ma obowiązek poinformować uczniów (a niepełnoletnich — także ich rodziców) o możliwych sposobach dostosowania nie później niż do 26 września roku szkolnego, w którym przystępują do matury (komunikat CKE, pkt 8, s. 4 — dane dla roku szkolnego 2025/2026).
3. 3Decyzję o tym, który konkretny sposób (lub sposoby) dostosowania przyznać danemu uczniowi, podejmuje rada pedagogiczna szkoły, wybierając z katalogu określonego w tabelach 1.1–1.18 komunikatu CKE (komunikat CKE, pkt 9, s. 4). Wyjątek: dla absolwentów chorych, niesprawnych czasowo lub ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, którzy skończyli szkołę w poprzednich latach, decyduje przewodniczący zespołu egzaminacyjnego (tamże).
4. 4Do 10 lutego roku szkolnego, w którym odbywa się egzamin, dyrektor szkoły (lub upoważniony nauczyciel) informuje na piśmie ucznia/absolwenta o przyznanym sposobie dostosowania (komunikat CKE, pkt 11, s. 5 — dane dla 2025/2026; dla absolwentów szkół zlikwidowanych i niektórych innych kategorii termin ten wydłuża się do 31 marca).
5. 5Uczeń/absolwent składa oświadczenie, czy korzysta ze wskazanych dostosowań, do 13 lutego (komunikat CKE, pkt 12, s. 5).
6. 6Dostosowania nietypowe, nieujęte w komunikacie (np. wynikające ze szczególnej sytuacji zdrowotnej) wymagają odrębnego, pisemnego porozumienia dyrektora szkoły z dyrektorem okręgowej komisji egzaminacyjnej, zawartego nie później niż do 10 lutego (komunikat CKE, pkt 10 i pkt 21, s. 5 i 7).

Czy trzeba to robić co roku? Samo orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinia poradni nie musi być wydawana od nowa na każdy rok szkolny (opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się wydana po klasie III szkoły podstawowej zachowuje ważność na kolejnych etapach edukacji — komunikat CKE, przypis 6, s. 3). Natomiast procedura przyznania konkretnego dostosowania w danym roku maturalnym — decyzja rady pedagogicznej, poinformowanie na piśmie i złożenie oświadczenia — jest coroczna, bo komunikat CKE (i katalog dostępnych dostosowań) jest wydawany na każdy rok szkolny od nowa.

Inne rodzaje dostosowań — nie tylko czas

Wydłużony czas to tylko jeden z kilku rodzajów wsparcia. Komunikat CKE (pkt 2, s. 2) wymienia też m.in.:

• odrębne, dostosowane arkusze egzaminacyjne — np. w piśmie Braille'a dla niewidomych, arkusze bez zadań ze słuchu dla niesłyszących, arkusze z uproszczonym/dostosowanym językiem dla zdających z autyzmem;
• obecność i pomoc nauczyciela wspomagającego w czytaniu i/lub pisaniu (obowiązkowo z rejestracją audio całego egzaminu — komunikat CKE, pkt 17, s. 6) lub specjalisty odpowiedniego dla danego rodzaju niepełnosprawności (surdopedagog, pedagog resocjalizacji, socjoterapeuta, logopeda);
• sprzęt specjalistyczny — np. urządzenia techniczne dla osób słabosłyszących, płyty CD/pliki mp3 z dostosowanym nagraniem (wydłużone przerwy między zadaniami na rozumienie ze słuchu) dla egzaminu z języka obcego;
• odrębna sala egzaminacyjna — obowiązkowa m.in. przy korzystaniu z urządzeń technicznych, nagrania z dostosowanymi przerwami, pomocy nauczyciela wspomagającego lub specjalisty (komunikat CKE, pkt 15, s. 6);
• możliwość pisania pracy na komputerze — dla wybranych grup, pod warunkiem wcześniejszego wdrożenia do tej formy pracy w toku edukacji;
• odrębne zasady oceniania zadań otwartych, uwzględniające dany rodzaj trudności (np. inne kryteria oceny prac pisanych przez osoby z dysleksją czy z ograniczeniami wynikającymi z autyzmu);
• zwolnienie z części ustnej egzaminu dla absolwentów, którzy ze względu na niepełnosprawność lub stan zdrowia trwale nie posługują się mową (art. 44zzg ust. 2 ustawy o systemie oświaty, przywołany w komunikacie CKE, pkt 26, s. 8).

FAQ

Czy dostosowanie trzeba odnawiać każdego roku? Dokument stanowiący podstawę (orzeczenie, opinia) zwykle nie wymaga odnawiania rok do roku — ale sama procedura przyznania konkretnego dostosowania na dany egzamin maturalny (decyzja rady pedagogicznej, pisemna informacja, oświadczenie ucznia) jest częścią corocznego cyklu deklaracji maturalnej, bo komunikat CKE określający katalog dostosowań wydawany jest na każdy rok szkolny odrębnie.

Czy dostosowanie wpływa na wynik lub ocenę pracy? Samo wydłużenie czasu nie wpływa na sposób punktowania. Natomiast dla części grup (m.in. dysleksja, autyzm, afazja) komunikat CKE przewiduje odrębne, dostosowane zasady oceniania zadań otwartych — to znaczy, że egzaminator ocenia pracę z uwzględnieniem specyfiki trudności zdającego, a nie że próg zaliczenia jest inny.

Czy dysleksja daje dodatkowy czas na maturze? Według komunikatu CKE obowiązującego w roku szkolnym 2025/2026 — nie. Dla osób ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia) przewidziano możliwość pisania pracy na komputerze (w określonych warunkach) i odrębne zasady oceniania, ale nie wydłużenie czasu trwania egzaminu.

Kto ostatecznie decyduje, jakie dostosowanie przyznać? Rada pedagogiczna szkoły, na podstawie złożonej dokumentacji (orzeczenia, opinii lub zaświadczenia) i katalogu możliwych dostosowań określonego w komunikacie CKE. Dla absolwentów, którzy ukończyli szkołę w poprzednich latach i ubiegają się o dostosowanie z tytułu choroby, niesprawności czasowej lub specyficznych trudności w uczeniu się, decyduje przewodniczący zespołu egzaminacyjnego.