Najczęstsze błędy w rozprawce po angielsku (CKE)

Zadanie 9.2. z arkusza maturalnego 2025 — jedna luka, jeden czasownik "to be" w konstrukcji "to be likely to" — rozwiązało poprawnie tylko 29% zdających. To był najsłabszy wynik w najtrudniejszym zadaniu całego arkusza (zadanie 9., średnio 38%).

Sprawozdanie CKE za 2025 r. nie kończy się na tej jednej liczbie — sekcja "Wnioski" (s. 51–53) opisuje cały katalog powtarzających się błędów: od wybierania odpowiedzi po jednym wyrazie bez sprawdzenia kontekstu, przez kopiowanie słów wprost z tekstu, po tezy w rozprawce, które "odbiegają od tematu". Poniżej — konkretne błędy z tego sprawozdania, z numerem strony i tym, jak je naprawić.

Katalog błędów

1. Wybór odpowiedzi po jednym wyrazie, bez sprawdzenia kontekstu

Co idzie źle: w zadaniach zamkniętych (czytanie, słuchanie) maturzyści często zaznaczają odpowiedź, bo w tekście albo nagraniu pojawia się jeden konkretny wyraz — bez sprawdzenia, czy ten wyraz w danym kontekście faktycznie znaczy to, co podsuwa intuicja (CKE, s. 51–52).

Dlaczego tak się dzieje: to naturalny skrót myślowy — rozpoznanie znanego słowa daje fałszywe poczucie, że zadanie jest już rozwiązane, więc dalsza część tekstu jest czytana mniej uważnie.

Jak to naprawić: przy każdej odpowiedzi w zadaniu zamkniętym wskaż konkretny fragment tekstu lub nagrania, z którego ta odpowiedź jednoznacznie wynika, i krótko uzasadnij, czemu pozostałe opcje są błędne. CKE wskazuje to jako wprost rekomendowaną technikę (s. 51–52) — odpowiedź jest poprawna tylko wtedy, gdy da się ją tak uzasadnić.

2. Słaba znajomość środków językowych (słownictwo, gramatyka)

Co idzie źle: zadania sprawdzające znajomość środków językowych sprawiły maturzystom największe trudności ze wszystkich typów zadań (CKE, s. 52). Efekt widać też pośrednio — ograniczona znajomość słownictwa i gramatyki obniża wyniki w słuchaniu i czytaniu, a w wypowiedzi pisemnej zmniejsza ocenę "bogactwa językowego".

Dlaczego tak się dzieje: środki językowe to fundament, na którym stoją wszystkie inne umiejętności — jeśli brakuje słownictwa czy struktur gramatycznych, cierpi na tym nie tylko konkretne zadanie leksykalno-gramatyczne, ale cały arkusz.

Jak to naprawić: traktuj naukę słownictwa i gramatyki jako priorytet, nie jako dodatek. Regularne, krótkie sesje ze spaced repetition (fiszki) i nauka słówek w kontekście zdań, a nie w izolowanych listach, przynoszą tu więcej niż jednorazowe wkuwanie.

3. Kopiowanie wyrazów z tekstu wprost, bez przekształcenia formy

Co idzie źle: na poziomie rozszerzonym trudne były zadania wymagające przekształcenia informacji z tekstu lub nagrania tak, by pasowała do kontekstu zdania — wielu maturzystów po prostu kopiuje wyraz z tekstu source'owego, zamiast zastosować reguły językowe i dostosować jego formę (CKE, s. 52).

Dlaczego tak się dzieje: skopiowanie wyrazu "na żywca" wydaje się bezpieczniejsze niż samodzielne przekształcenie — ale w zadaniach transformacyjnych to właśnie umiejętność zmiany formy jest sprawdzana, nie rozpoznanie słowa.

Jak to naprawić: przy zadaniach z lukami i transformacjami świadomie zadawaj sobie pytanie, jaką formę (czas, liczbę, część mowy) wymaga kontekst zdania, zamiast automatycznie wklejać wyraz z tekstu wyjściowego.

4. Teza w rozprawce odbiegająca od tematu

Co idzie źle: wielu zdających nie dostało maksymalnej oceny za tezę w rozprawce, bo pominęło istotny element tematu — CKE podaje przykład tezy o "zajęciach online" bez wskazania, że chodzi konkretnie o zajęcia na uczelniach wyższych (s. 52). Taka teza jest uznawana za odbiegającą od tematu, nawet jeśli jest sensownie napisana.

Dlaczego tak się dzieje: przy pisaniu rozprawki łatwo skupić się na ogólnym haśle z tematu i zgubić jego szczegółowy zakres, zwłaszcza pod presją czasu.

Jak to naprawić: przed napisaniem tezy przeczytaj temat rozprawki dwa razy i zaznacz każdy jego istotny element (kto, co, w jakim kontekście). CKE rekomenduje uczyć się właśnie tego uważnego czytania tematu (s. 52) — krótki konspekt przed pisaniem (teza, dwa argumenty, zakończenie) pomaga to złapać na starcie.

5. Odpowiedzi w zadaniach otwartych niespełniające wszystkich warunków naraz

Co idzie źle: zdający uzyskali niższe wyniki w zadaniach otwartych (rozumienie tekstu) niż w zamkniętych (CKE, s. 52). Odpowiedź w zadaniu otwartym musi być jednocześnie: zgodna z tekstem, precyzyjna, jednoznaczna, komunikatywna i zgodna z poleceniem — spełnienie wszystkich pięciu warunków naraz jest trudniejsze niż samo rozpoznanie właściwej opcji w zadaniu zamkniętym.

Dlaczego tak się dzieje: w zadaniu zamkniętym wystarczy rozpoznać poprawną opcję; w otwartym trzeba samodzielnie sformułować odpowiedź, która nie zawiedzie na żadnym z pięciu kryteriów jednocześnie — łatwo spełnić cztery z nich i "wypaść" na piątym (np. być precyzyjnym, ale niejednoznacznym).

Jak to naprawić: po napisaniu odpowiedzi w zadaniu otwartym sprawdź ją pod każdym z pięciu kryteriów po kolei, a nie tylko "czy sens się zgadza".

6. Ubogie słownictwo i niska precyzja w wypowiedzi pisemnej

Co idzie źle: kryteria "zakres środków językowych" i "poprawność środków językowych" w wypowiedzi pisemnej miały najniższe wyniki wśród kryteriów oceny — 60% i 61% (CKE, s. 50). Prace charakteryzowały się ubogim słownictwem i niską precyzją; u słabszych zdających błędy językowe i ortograficzne zakłócały komunikat.

Dlaczego tak się dzieje: to bezpośrednia konsekwencja błędu nr 2 — ograniczony zasób słownictwa w głowie przekłada się na ograniczony zasób słownictwa na papierze, a presja czasu na egzaminie nie pozwala go "dorobić" na miejscu.

Jak to naprawić: ćwicz pisanie z użyciem konkretnych struktur i słownictwa poznanego w blokach tematycznych, nie tylko podstawowego słownictwa, które "wystarczy, żeby się dogadać" — na maturze liczy się bogactwo i precyzja, nie tylko komunikatywność.

Kurs maturalny WPM

kurs maturalny z języka angielskiego

Arkusze maturalne do ćwiczeń

arkusze maturalne z języka angielskiego z odpowiedziami

FAQ

Czy błąd z zadania 9.2. (29% poprawnych odpowiedzi) to wyjątek, czy typowy problem? To najniższy wynik w najtrudniejszym zadaniu arkusza (zadanie 9., średnio 38%, s. 47), ale sprawozdanie CKE wiąże go z szerszym problemem — słabą znajomością środków językowych, która ciągnie w dół wyniki nie tylko w tym zadaniu, ale też w słuchaniu, czytaniu i pisaniu (s. 52).

Czy dobra znajomość "ogólnego" angielskiego wystarczy, żeby uniknąć tych błędów? Nie do końca. Sprawozdanie CKE (s. 51–52) wskazuje, że maturzyści z niezłą intuicją językową i tak tracą punkty, bo wybierają odpowiedzi po pojedynczych wyrazach bez analizy kontekstu, albo kopiują słowa z tekstu bez przekształcenia formy — to nawyki egzaminacyjne, nie tylko poziom językowy.

Jak sprawdzić, czy moja teza w rozprawce nie "odbiega od tematu"? Porównaj tezę z pełną treścią tematu punkt po punkcie — jeśli temat wskazuje konkretny kontekst (np. "zajęcia online na uczelniach wyższych"), teza musi ten kontekst zawierać, a nie tylko ogólne hasło ("zajęcia online"). To błąd, który CKE wprost opisuje jako częsty (s. 52).