Matematyka PR — Maj 2022
Arkusz maturalny z matematyki, poziom rozszerzony, sesja Maj 2022 (CKE), z pełnymi rozwiązaniami krok po kroku.
Maj 2022 · CKE
Zadanie 1
1 pktLiczba jest równa:
- A.
- B.
- C.
- D.
.
Rozwiązanie
Krok 1. Uprościmy każdy logarytm osobno
Zacznijmy od pierwszego składnika. Pierwiastek zapisujemy jako potęgę o wykładniku , a :
Korzystamy z własności :
Krok 2. Drugi logarytm
Teraz . Podstawą jest , a liczbą logarytmowaną . Wygodnie sprowadzić wszystko do potęg trójki i skorzystać ze wzoru :
(Można to też sprawdzić z definicji: szukamy takiego, że , czyli , stąd i .)
Krok 3. Odejmujemy
Sprowadzamy do wspólnego mianownika :
Odpowiedź: — poprawna jest odpowiedź A.
Zadanie 2
1 pktFunkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wartość pochodnej tej funkcji dla argumentu jest równa:
- A.
- B.
- C.
- D.
.
Rozwiązanie
Krok 1. Zauważmy, że wyrażenie się upraszcza
Zanim policzymy pochodną, warto uprościć wzór funkcji. W liczniku mamy różnicę sześcianów, którą rozkładamy według wzoru . Tu , :
Dzięki temu dla możemy skrócić czynnik :
Ta uproszczona postać obowiązuje dla wszystkich , a nas interesuje , więc możemy z niej spokojnie skorzystać. To zdecydowanie prostsze niż różniczkowanie ilorazu.
Krok 2. Liczymy pochodną
Różniczkujemy wielomian wyraz po wyrazie:
Krok 3. Podstawiamy
Odpowiedź: — poprawna jest odpowiedź C.
Zadanie 3
1 pktJeżeli i , to wartość wyrażenia jest równa:
- A.
- B.
- C.
- D.
.
Rozwiązanie
Krok 1. Wybieramy właściwy wzór
Mamy policzyć . Korzystamy ze wzoru na sinus różnicy kątów:
Dla , dostajemy:
Znamy wartości dla kąta (czyli ): oraz . Brakuje nam jeszcze .
Krok 2. Wyznaczamy z jedynki trygonometrycznej
Mamy dane . Z tożsamości :
Stąd:
Krok 3. Ustalamy znak sinusa (ćwiartka!)
To kluczowy moment. Kąt leży w przedziale , czyli w III ćwiartce. W III ćwiartce sinus jest ujemny, więc bierzemy znak minus:
(Zgadza się to też z danym cosinusem, który w III ćwiartce jest ujemny — dane są spójne.)
Krok 4. Wstawiamy wszystko do wzoru
Liczymy każdy składnik:
Sprowadzamy do wspólnego mianownika (zauważ, że ):
Odpowiedź: — poprawna jest odpowiedź A.
Zadanie 4
1 pktDane są dwie urny z kulami. W każdej z urn jest siedem kul. W pierwszej urnie są jedna kula biała i sześć kul czarnych, w drugiej urnie są cztery kule białe i trzy kule czarne. Rzucamy jeden raz symetryczną monetą. Jeżeli wypadnie reszka, to losujemy jedną kulę z pierwszej urny, w przeciwnym przypadku – jedną kulę z drugiej urny. Prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że wylosujemy kulę białą, jest równe:
- A.
- B.
- C.
- D.
.
Rozwiązanie
Krok 1. Opisujemy doświadczenie
Doświadczenie ma dwa etapy. Najpierw rzucamy monetą, co decyduje, z której urny losujemy:
- wynik reszka losujemy z urny I, prawdopodobieństwo ,
- wynik orzeł losujemy z urny II, prawdopodobieństwo .
Dopiero potem z wybranej urny losujemy jedną kulę. Interesuje nas zdarzenie : „wylosowano kulę białą".
Krok 2. Prawdopodobieństwa wylosowania białej w każdej urnie
W każdej urnie jest łącznie kul.
- Urna I: biała na kul, więc .
- Urna II: białe na kul, więc .
Krok 3. Wzór na prawdopodobieństwo całkowite
Zdarzenie „biała kula" może zajść na dwa rozłączne sposoby: przez urnę I albo przez urnę II. Prawdopodobieństwo każdej z tych dróg to iloczyn prawdopodobieństwa wyboru urny i wylosowania z niej białej kuli:
Podstawiamy:
Odpowiedź: — poprawna jest odpowiedź A.
Zadanie 5
2 pktCiąg jest określony dla każdej liczby naturalnej wzorem , gdzie jest liczbą rzeczywistą dodatnią. Oblicz wartość , dla której granica ciągu jest równa . Podaj trzy pierwsze cyfry po przecinku rozwinięcia dziesiętnego wyniku. (zadanie kodowane)
Rozwiązanie
Krok 1. Zapisz, co trzeba obliczyć
Dany jest ciąg Mamy znaleźć taką wartość parametru , żeby .
Krok 2. Jak liczy się granicę ilorazu wielomianów
Zarówno w liczniku, jak i w mianowniku najwyższą potęgą jest . Standardowa sztuczka: dzielimy licznik i mianownik przez tę najwyższą potęgę, czyli przez :
Krok 3. Dlaczego pozostałe wyrazy „znikają"
Gdy , każde wyrażenie postaci (dla ) dąży do . Dlatego: Stąd:
Krok 4. Ułóż i rozwiąż równanie
Żądamy, aby ta granica była równa : Mnożymy na krzyż (dla mianownik ):
Krok 5. Rozwinięcie dziesiętne (do kodowania)
Trzy pierwsze cyfry po przecinku to , , .
Odpowiedź: (cyfry do zakodowania: 4, 1, 1).
Matematyka
Poziom rozszerzony
Zadanie 6
3 pktWykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej i dla każdej liczby rzeczywistej takich, że , spełniona jest nierówność .
Rozwiązanie
Krok 1. Sprowadź nierówność do jednej strony
Mamy wykazać, że dla wszystkich liczb rzeczywistych spełniających warunek zachodzi Przenieśmy wszystko na lewą stronę: czyli po uporządkowaniu
Krok 2. Rozłóż wyrażenie na czynniki
Grupujemy wyrazy w dwie pary. Pierwsza para to różnica sześcianów (bo ): Druga para ma wspólny czynnik : Wyłączamy wspólny czynnik :
Krok 3. Rozpoznaj kwadrat sumy
Wewnątrz nawiasu: Zatem:
Krok 4. Uzasadnij znak iloczynu
- Z założenia , czyli — pierwszy czynnik jest dodatni.
- — drugi czynnik jest nieujemny.
Iloczyn liczby dodatniej i nieujemnej jest nieujemny: Oznacza to, że , co jest równoważne wyjściowej nierówności. Nierówność została udowodniona.
Zadanie 7
3 pktRozwiąż równanie .
Rozwiązanie
Krok 1. Zapisz założenie o prawej stronie
Rozwiązujemy równanie . Prawa strona musi być nieujemna: .
Krok 2. Opuść wartość bezwzględną — definicja
dla , oraz dla .
Krok 3. Przypadek
Sprawdzamy: ✓, oraz ✓. Rozwiązanie akceptujemy.
Krok 4. Przypadek
Liczba nie należy do — odrzucamy.
Krok 5. Zbierz wyniki
Odpowiedź: .
Zadanie 8
3 pktPunkt jest punktem przecięcia przekątnych trapezu . Długość podstawy jest o mniejsza od długości podstawy . Promień okręgu opisanego na trójkącie ostrokątnym jest o mniejszy od promienia okręgu opisanego na trójkącie . Wykaż, że spełniony jest warunek .
Rozwiązanie
Krok 1. Zauważ podobieństwo trójkątów i
Punkt jest przecięciem przekątnych trapezu , w którym . Przekątne i przecinają proste równoległe i , więc powstają kąty naprzemianległe:
Dodatkowo kąty i są kątami wierzchołkowymi, więc są równe. Oznaczmy tę wspólną miarę przez :
Trójkąty i mają wszystkie trzy pary kątów równe, więc na mocy cechy (kkk) są podobne:
Krok 2. Powiąż skalę podobieństwa z bokami i promieniami
Odpowiadają sobie boki (w ) i (w ), a także promienie okręgów opisanych (dla ) i (dla ). Zatem
Skoro , to . Skoro , to . Podstawiamy:
Krok 3. Wyznacz zależność między a
Mnożąc na krzyż:
Krok 4. Znajdź z twierdzenia sinusów
W trójkącie bok leży naprzeciw kąta , promień okręgu opisanego to . Z twierdzenia sinusów:
Porównujemy z :
Krok 5. Oblicz
Trójkąt jest ostrokątny, więc :
Krok 6. Zastosuj twierdzenie cosinusów w trójkącie
Przenosząc :
To należało wykazać.
Zadanie 9
4 pktReszta z dzielenia wielomianu przez dwumian jest równa . Oblicz i dla wyznaczonej wartości rozwiąż nierówność .
Rozwiązanie
Krok 1. Wykorzystaj twierdzenie o reszcie
Dany jest wielomian , a reszta z dzielenia przez jest równa . Z twierdzenia o reszcie: .
Krok 2. Wyznacz parametr
Z warunku .
Krok 3. Zapisz wielomian dla
Krok 4. Rozłóż wielomian na czynniki
Sprawdzamy : ✓, więc jest czynnikiem. Dzieląc, otrzymujemy . Wyróżnik: , , więc lub .
Miejsca zerowe: .
Krok 5. Rozwiąż nierówność
Współczynnik przy dodatni, pierwiastki pojedyncze — znaki naprzemienne od prawej: na , na , na , na .
Odpowiedź: ; .
Zadanie 10
4 pktCiąg , określony dla każdej liczby naturalnej , jest geometryczny i ma wszystkie wyrazy dodatnie. Ponadto i . Ciąg , określony dla każdej liczby naturalnej , jest arytmetyczny. Suma wszystkich wyrazów ciągu jest równa sumie dwudziestu pięciu początkowych kolejnych wyrazów ciągu . Ponadto . Oblicz .
Rozwiązanie
Krok 1. Zapisz warunek dla ciągu geometrycznego
Ciąg jest geometryczny, wyrazy dodatnie, , iloraz . Warunek: . Wyrażamy przez i : , :
Krok 2. Wyznacz iloraz
Dzielimy przez :
Krok 3. Oblicz sumę szeregu i wyraz
Krok 4. Zapisz warunki dla ciągu arytmetycznego
(z ) oraz .
Krok 5. Rozwiąż układ równań
Odpowiedź: .
Matematyka
Poziom rozszerzony
Zadanie 11
4 pktRozwiąż równanie w przedziale .
Rozwiązanie
Krok 1. Pogrupuj wyrazy równania
Rozwiązujemy w . Korzystamy z wzoru dla :
Krok 2. Wyłącz wspólny czynnik
Krok 3. Rozwiąż
. W : .
Krok 4. Rozwiąż
W : .
Krok 5. Zbierz wszystkie rozwiązania
Odpowiedź: .
Zadanie 12
5 pktWyznacz wszystkie wartości parametru , dla których równanie ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste oraz , spełniające warunki: , oraz .
Rozwiązanie
Krok 1. Zapewnij istnienie dwóch różnych pierwiastków rzeczywistych
. .
Krok 2. Zadbaj o niezerowość pierwiastków
.
Wzory Viète'a: .
Krok 3. Przekształć warunek
Krok 4. Podstaw wzory Viète'a
Krok 5. Rozwiąż równanie względem
Krok 6. Sprawdź warunki
Obie wartości spełniają . Trójmian rozkłada się jako , pierwiastki to i — potwierdza to założenia.
Odpowiedź: lub .
Zadanie 13
5 pktDany jest graniastosłup prosty o podstawie prostokątnej . Przekątne i ścian bocznych tworzą kąt ostry o mierze takiej, że . Pole trójkąta jest równe . Oblicz wysokość tego graniastosłupa.

Rozwiązanie
Krok 1. Wprowadźmy oznaczenia
Mamy graniastosłup prosty o podstawie prostokątnej , wierzchołki górne nad . Oznaczmy , , — wysokość, , , .
Krok 2. Wyraźmy boki trójkąta przez
Krok 3. Wykorzystajmy pole trójkąta
Krok 4. Wyznaczmy
Krok 5. Twierdzenie cosinusów w trójkącie
Krok 6. Rozwiążmy równanie na
Odpowiedź: .
Zadanie 14
6 pktPunkt jest wierzchołkiem trójkąta równoramiennego , w którym . Pole tego trójkąta jest równe . Bok zawarty jest w prostej o równaniu . Oblicz współrzędne wierzchołków i tego trójkąta.
Rozwiązanie
Krok 1. Wyznaczmy wysokość trójkąta
Trójkąt równoramienny , , , pole=15, na prostej (czyli ). Odległość od prostej:
Krok 2. Wyznaczmy długość boku
Krok 3. Wyznaczmy wierzchołek
, :
lub .
Krok 4. Wyznaczmy wierzchołek
Dla : lub . lub .
Dla : lub . lub .
Krok 5. Zbierzmy wszystkie rozwiązania
Odpowiedź: Cztery pary: , , , .
Zadanie 15
7 pktRozpatrujemy wszystkie trójkąty równoramienne o obwodzie równym . a) Wykaż, że pole każdego z tych trójkątów, jako funkcja długości ramienia, wyraża się wzorem . b) Wyznacz dziedzinę funkcji . c) Oblicz długości boków tego z rozpatrywanych trójkątów, który ma największe pole.
Rozwiązanie
Krok 1. Wprowadźmy oznaczenia
Trójkąt równoramienny o obwodzie 18: — podstawa, — ramię, — wysokość na podstawę. .
Krok 2. (a) Wyprowadźmy wzór na pole
Krok 3. (b) Wyznaczmy dziedzinę
. . Zatem .
Krok 4. (c) Zredukujmy problem optymalizacji
, . Maksimum = maksimum .
Krok 5. Policzmy pochodną
Krok 6. Zbadajmy znak pochodnej
Dla : (rośnie). Dla : (maleje). Maksimum przy .
Krok 7. Wyznaczmy wymiary trójkąta
. Trójkąt równoboczny o boku 6.
Odpowiedź: , (trójkąt równoboczny o boku 6).
