Historia PR — Maj 2018

Fotografie rzeźb antycznych A, B, C (zob. ilustracja; H. Honour, J. Fleming, Historia sztuki świata, Warszawa 2006, s. 70; Dzieje cywilizacji. Prehistoria i starożytność, red. W. Barbasiewicz, Warszawa 1999, s. 117).

Na podstawie fotografii i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego: „[B]ył prawdziwym geniuszem jako dowódca: być może [...] najznakomitszym wodzem jakiego wydał świat. [...] Syn Filipa został wychowany na króla i wojownika. Jego jedyną sprawą, przemożną obsesją w ciągu całego, krótkiego [...] życia była wojna i podboje.” (P. Green, [...], Warszawa 2004, s. 415–416).

Źródło 2. Mapa jednego z państw starożytnych (zob. ilustracja; na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, t. 20, Warszawa 2004, s. 481).

Rozstrzygnij, czy mapa przedstawia państwo powstałe wskutek podbojów wodza scharakteryzowanego w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

**Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Życie wodza, o którym mowa w źródle 1., przypada na okres**

Źródło 1. O urzędach w republikańskim Rzymie: „W 180 r. p.n.e. uchwalono [...] ustawę Wiliusza (lex Villia), która ustalała podstawy cursus honorum. O stanowisko pretora mógł się starać tylko taki obywatel, który [...] pełnił któryś z niższych urzędów (kwestora, edyla lub trybuna ludowego) i miał ukończone 40 lat; po trzech latach mógł się były pretor ubiegać o stanowisko konsula (mając minimum 43 lata), ponowić konsulat można było dopiero po 10 latach. Cenzorów można było wybierać tylko spośród [...] byłych konsulów. [...] Urzędem o wyjątkowej władzy było stanowisko dyktatora. Powoływano go w sytuacjach szczególnie krytycznych dla państwa na okres najwyżej sześciu miesięcy.” (M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010, s. 437).

Źródło 2. Kariera jednego z polityków rzymskich:

(Na podstawie: Słownik kultury antycznej, red. R. Kulesza, Warszawa 2012, s. 109–110)

Rozpoznaj polityka, którego karierę przedstawiono w źródle 2., i uzasadnij za pomocą dwóch argumentów, że nie przebiegała ona zgodnie z zasadami opisanymi w źródle 1.

Na podstawie źródeł i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań (zob. źródła w zadaniu 3.1). Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Najważniejsze księgi trzech religii monoteistycznych – fotografie A, B, C (zob. ilustracja; commons.wikimedia.org, pl.wikipedia.org).

Rozstrzygnij, która z fotografii przedstawia świętą księgę religii powstałej najpóźniej, a następnie podaj nazwę tej religii oraz wiek, w którym się ona narodziła.

Źródło 1. Tablica genealogiczna Karolingów [fragment] (zob. ilustracja; na podstawie: R. Michałowski, Historia powszechna. Średniowiecze, Warszawa 2012, s. 484–485; Wielka Encyklopedia PWN, t. 13, Warszawa 2003, s. 326–327).

Źródło 2. Fragmenty opracowania historycznego: Fragment 1.: „Do wyprawy doszło ostatecznie latem [...]. W ciągu krótkiej kampanii Longobardowie zostali rozgromieni i zmuszeni do ustąpienia z zajętych ziem Egzarchatu. Wówczas to [władca Franków] przekazał zdobycz Stefanowi II w charakterze władcy świeckiego. W ten sposób powstało [...] Państwo Kościelne.” Fragment 2.: „I oto w okolicach Poitiers doszło [...] do decydującej bitwy między armiami – arabską, spieszącą ku Loarze, i frankijską, usiłującą zatrzymać najeźdźców w tym marszu. Opór stawiany przez Franków okazał się tak silny, straty atakujących na tyle poważne, że Arabowie uznali za wskazane pod osłoną zapadającej nocy wycofać się z placu boju.” Fragment 3.: „Na skutek filoantycznych dążeń do monumentalności [...] bazyliki rozrastały się do wielkich rozmiarów. Obok nich pojawiały się kościoły o założeniach centralnych [...]. Najważniejszym do dziś zachowanym zabytkiem, który powstał pod bezpośrednim wpływem [tego władcy], jest kaplica pałacowa w Akwizgranie, wzniesiona wedle wzorów raweńskich.” (T. Manteuffel, Historia powszechna. Średniowiecze, Warszawa 2001, s. 83, 85, 97).

Każdemu fragmentowi tekstu ze źródła 2. przyporządkuj przedstawiciela dynastii Karolingów związanego z opisanymi w nim wydarzeniami. Odpowiedzi zapisz poniżej.

Wyjaśnij, odwołując się do faktografii, dlaczego przedstawiciele ostatniej generacji Karolingów uwzględnionej na tablicy (zob. zadanie 5.1) noszą równocześnie ten sam tytuł królewski.

Źródło 1. Fragment współczesnego opracowania naukowego: „Regalia [łac.], regale, w średniowieczu uprawnienia panującego w zastrzeżonych dla niego dziedzinach działalności gospodarczej, np. regale górnicze (wydobycie kruszców), regale mennicze (wyłączne prawo bicia i wymiany monety, ustalenia stopu metali itd.), regale targowe (zakładanie targów), [...] regale łowieckie (łowy na grubego zwierza) itp. Regale stanowiły w istocie monopol państwa (panującego), przynosząc mu określone korzyści (dochody).” (Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 9, Warszawa 1967, s. 743).

Źródło 2. Srebrny denar z końca XI w. [przerys] (zob. ilustracja; napis na awersie: ZETECH – Sieciech; pl.wikipedia.org).

Rozstrzygnij, czy wybijanie monety przedstawionej w źródle 2. świadczyło o osłabieniu pozycji monarchy w Polsce. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Źródło 1. O jednym z wydarzeń: „Wyprawa jednak zamiast do Egiptu skierowała się pod Konstantynopol. Ten nieoczekiwany zwrot został wywołany zjawieniem się [syna cesarza] bizantyńskiego, Aleksego [...]. W zamian za wypędzenie nieprawego cesarza, zobowiązał się [...] uznać papieża głową Kościoła [...]. Krzyżowcy stanęli więc pod Konstantynopolem. [...] Między krzyżowcami a Grekami doszło wkrótce do groźnych zatargów [i] nastąpiło oblężenie [...].” (Cz. Nanke, Wypisy do nauki historii średniowiecznej, Lwów–Warszawa 1925, s. 85, 88).

Źródło 2. Plan bitwy (zob. ilustracja; A. Michałek, [...], Warszawa 2001, s. 118).

Rozstrzygnij, czy oba źródła dotyczą tego samego wydarzenia. Odpowiedź uzasadnij.

**Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Plan przedstawia wydarzenie z okresu**

Źródło 1. Fragment współczesnego opracowania: „Potęga żywego słowa głoszona z ambon wszelkich kościołów w przeciwieństwie do szarych i surowych zborów reformackich musiała znaleźć oprawę tak wspaniałą, by przemówiła wszystkimi środkami oddziaływania na zmysły tłumów. Takimi elementami bezpośredniego oddziaływania stały się malarstwo i rzeźba, a przede wszystkim architektura. Ta ostatnia miała stworzyć świątynie olśniewające wspaniałym wystrojem, mówiącym o nienaruszonej potędze kościoła.” (E. Charytonow, Zarys historii architektury, Warszawa 1963, s. 146–147).

Źródło 2. Fotografie fasad kościołów A i B (zob. ilustracja; wikipedia.pl).

Rozstrzygnij, która z zaprezentowanych fotografii (A czy B) przedstawia budowlę charakterystyczną dla stylu opisanego w źródle 1., i uzasadnij swój wybór. W uzasadnieniu podaj nazwę i jedną widoczną cechę tego stylu.

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego: „[G]łówne zagadnienie: kto i kogo ma wybrać na króla, okazało się wcale złożone. [...] Elita wielkopolska, na ogół katolicka, zbiegła się pierwsza radzić do boku prymasa Uchańskiego w Łowiczu; elita małopolska, przeważnie kalwińska, zjechała się w Krakowie przy marszałku wielkim koronnym, Janie Firleju. [...] Jan Zamoyski [...] uderzył w nutę demagogiczną, zachwalając elekcję viritim [...]. Na wyścigi z protestantami [...] biskup Karnkowski pobudzał do masowego udziału w elekcji Mazurów [mieszkańców Mazowsza], którym najbliżej było do Warszawy, i których katolickie uczucia wykluczały z góry zwycięstwo różnowierców [...].” (W. Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, t. 1, Warszawa 1986, s. 149–151).

Źródło 2. Fragment opracowania historycznego: „O tron polski ubiegało się kilku kandydatów: syn cesarza Maksymiliana II [...], brat króla francuskiego [...], car moskiewski [...] i król szwedzki [...].” (M. Bogucka, Historia Polski do 1864 roku, Wrocław 2009, s. 133).

Rozstrzygnij, czy oba źródła dotyczą okoliczności elekcji tego samego króla. Odpowiedź uzasadnij.

Wyjaśnij, na czym polegała forma elekcji, którą zachwalał Jan Zamoyski (zob. źródło 1. w zadaniu 9.1).

Podaj stosowaną w historiografii nazwę aktu prawnego, w którym unormowano przywrócenie dziedziczności tronu w państwie polskim.

Fotografia Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie [fragment] – na tablicach wypisano nazwy i daty bitew z lat 972–1683: Cedynia 24 VI 972, Wołyń nad Bugiem 22 VII 1018, Głogów sierpień–wrzesień 1109, Legnica 9 IV 1241, Płowce 27 IX 1331, Grunwald 15 VII 1410, Warna 10 XI 1444, Orsza 8 IX 1514, Psków 24 VIII 1581 – 15 I 1582, Kircholm 27 IX 1605, Kłuszyn – Moskwa 4 VII – 28 VIII 1610, Cecora 18–29 IX 1620, Chocim 2 IX – 9 X 1621 / 10–11 XI 1673, Trzciana 25 VI 1629, Smoleńsk 18 X 1632 – 25 II 1634, Beresteczko 28–30 VI 1651, Jasna Góra 18 XI – 26 XII 1655, Warszawa 30 V – 1 VII, 28–30 VII 1656, Lubar – Cudnów 14 IX – 3 X 1660, Lwów 24 VIII 1675, Wiedeń 12 IX 1683 (pl.wikipedia.org).

Na podstawie źródła i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Na podstawie fotografii (zob. zadanie 10.1) i własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz obok podanych imion i nazwisk dowódców nazwy miejscowości związanych z ich największymi zwycięstwami militarnymi. Nazwy wybierz spośród wymienionych w źródle.

Fragment dokumentu z końca XVIII w.: „[...] Komisyjom Porządkowym województw i ziem w całym kraju, aby następujące urządzenie do wszystkich dziedziców, posesorów i miejsca ich zastępujących rządców wydały: 1-mo. Ogłosi ludowi, iż podług prawa zostaje pod opieką Rządu Krajowego. 2-do. Że osoba wszelkiego włościanina jest wolna, i że mu wolno przenieść się, gdzie chce, byleby [...] długi winne oraz podatki krajowe opłacił [...]. Dan w obozie pod Połańcem [...].” (Wiek XVI–XVIII w źródłach [...], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 411).

Wyjaśnij okoliczności i polityczny cel wydania tego dokumentu.

Rewers francuskiego medalu z 1807 r. (zob. ilustracja; napisy: PRISCA DECORA RESTITUTA – Stare piękno przywrócone; OTHO III·BOLESLAO·A·MI / NEAPOLIO FRIDERICO AUG / A·MDCCCVII; na podstawie: collections.museumvictoria.com.au).

Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, z okazji którego wybito medal.

Wyjaśnij, dlaczego w symbolice medalu (zob. zadanie 12.1) nawiązano do wydarzenia z okresu średniowiecza. W odpowiedzi odwołaj się do elementów graficznych i napisów na medalu.

Źródło 1. Diariusz sejmu [fragment]: „Długie cierpienia nasze znane światu całemu [...] naród polski od wierności dziś panującemu uwalniają. [...] Wyrzeczone [...] przez samego [cara] Mikołaja słowa, że pierwszy ze strony naszej wystrzał stanie się na zawsze zatracenia Polski hasłem, [...] nie zostawiają [nic], jak tylko rozpacz szlachetną. Naród zatem polski, na sejm zebrany, oświadcza: iż jest niepodległym ludem i że ma prawo temu koronę polską oddać, którego godnym jej uzna [...].” (Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 30, Warszawa 1958, s. 11).

Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, podczas którego podjęto uchwałę przedstawioną w źródle 1.

Źródło 2. Banknoty wyemitowane w Królestwie Polskim – A i B (zob. ilustracja; na podstawie: Bankoteka, wydanie specjalne, Warszawa 2013, s. 19).

Rozstrzygnij, który z banknotów (A czy B) zaprezentowanych w źródle 2. nawiązuje symboliką do decyzji opisanej w źródle 1. (zob. zadanie 13.1). Odpowiedź uzasadnij.

Karykatura francuska z 1864 r. (zob. ilustracja; napisy na tablicach: AMERYKA, POLSKA; dialog: „– To już nic przyjemnego, już na nas nie patrzą; wszystkie oczy zwrócone są na Polskę!” / „– A więc zaprzestajemy walki?”; A. Grochala, E. Miller, K. Pijanowska, [...], Grafika z kolekcji Krzysztofa Kura, Warszawa 2014, s. 501).

Podaj stosowane w historiografii nazwy dwóch konfliktów zbrojnych, do których odnosi się rysunek satyryczny.

Karykatura z XIX w. (zob. ilustracja; na podstawie: juramusees.fr).

**Na podstawie źródła i własnej wiedzy zaznacz poprawne dokończenie zdania i uzasadnij swój wybór.

Karykatura przedstawia wynalazcę, którym był**

Fragment dokumentu programowego z końca XIX w.: „[N]ajwiększym błędem jest zakładać, że jedna klasa społeczna jest z natury wroga drugiej, czyli że bogaci i proletariusze mają w naturze walkę w bezlitosnym pojedynku ze sobą. Rzecz tak bardzo sprzeczna z rozumem i prawdą. Prawdą natomiast jest, że tak jak w ciele ludzkim różne członki układają się wzajemnie i tworzą tę harmonijną równowagę nazywaną symetrią, tak też i chciała natura, aby w społeczności ludzkiej harmonizowały ze sobą te dwie klasy i aby w efekcie dawały równowagę.” (Na podstawie: Źródła i materiały do nauczania historii, red. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 204–206).

**Zaznacz poprawne dokończenie zdania i uzasadnij swój wybór.

Tekst jest krytyką ideologii**

Ilustracja z epoki (zob. ilustracja; fr.wikipedia.org).

Podaj nazwę sojuszu z okresu I wojny światowej, do którego nawiązuje źródło. Odpowiedź uzasadnij, interpretując symbolikę przedstawionych postaci.

Wypowiedź kpt. Charles’a de Gaulle’a: „Ofensywa rozpoczęła się świetnie. Grupa Manewrowa, którą dowodzi szef państwa, Piłsudski, [...] szybko przesuwa się na północ. Nieprzyjaciel [...] nigdzie nie stawia poważnego oporu, ucieka w rozsypce na wszystkie strony albo poddaje się całymi oddziałami. Zresztą, w tym samym czasie uderzenie Rosjan [...] załamało się [...]. Ach! Cóż to było za piękne posunięcie! Nasi Polacy jak gdyby przypięli skrzydła, aby je wykonać; ci sami żołnierze, przed tygodniem wyczerpani fizycznie i moralnie, biegną naprzód, pokonują dziennie czterdziestokilometrowe etapy.” (A. Knyt, Zwycięstwo [...], „Karta” 2005, nr 45, s. 35–36).

Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia opisanego w źródle i rok, w którym miało ono miejsce.

Źródło 1. Wykres. Wskaźniki cen hurtowych na rynkach światowych w latach 1928–1935 (wskaźnik cen w 1928 r. = 100):

(Na podstawie: J. Szpak, Historia powszechna gospodarcza, Warszawa 2003, s. 238)

Źródło 2. Tabela. Wskaźniki cen produktów rolnych i przemysłowych w Polsce w latach 1928–1935 (wskaźnik cen w 1928 r. = 100):

(J. Skodlarski, Zarys historii gospodarczej Polski, Warszawa 2005, s. 270)

Na podstawie źródeł i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Fragmenty polskich konstytucji z XX w.: Fragment 1.: „[...] Najwyższymi organami Rzeczypospolitej Polskiej są: w zakresie ustawodawstwa – Sejm Ustawodawczy, w zakresie władzy wykonawczej – Prezydent Rzeczypospolitej, Rada Państwa i Rząd Rzeczypospolitej, w zakresie wymiaru sprawiedliwości – niezawisłe sądy.” Fragment 2.: „[...] Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Organami Narodu w zakresie ustawodawstwa są Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej – Prezydent Rzeczypospolitej łącznie z odpowiedzialnymi ministrami, w zakresie wymiaru sprawiedliwości – niezawisłe Sądy.” Fragment 3.: „[...] Na czele Państwa stoi Prezydent Rzeczypospolitej. [...] Na nim spoczywa odpowiedzialność wobec Boga i historii za losy Państwa. [...] W jego osobie skupia się jednolita niepodzielna władza państwowa.” (prawo.sejm.gov.pl)

Rozstrzygnij, który fragment pochodzi z konstytucji uchwalonej w okresie rządów sanacji; podaj stosowaną w historiografii nazwę tej konstytucji i rok jej uchwalenia.

Guernica, obraz z 1937 r. (zob. ilustracja; art.com).

**Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Zaprezentowany obraz jest charakterystyczny dla sztuki**

Źródło 1. Mapa. Podział ziem polskich, IX 1939 – VI 1940 r. (zob. ilustracja; teren oznaczony literami A–D; na podstawie: A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski 1939–1989, Warszawa 2005, s. 26).

Źródło 2. Fragmenty opracowania historycznego: Fragment 1.: „Już w październiku 1939 r. zastraszona ludność masowo szła do urn, choć można sądzić, iż o wysokiej frekwencji zadecydowały złudzenia żywione przez niepolskich mieszkańców tych ziem wobec systemu, który tak silnie eksponował swój internacjonalizm. [...] [N]azwy ulic, placów, a nawet kin i teatrów zmieniono na pochodzące z rewolucyjnego czy też „postępowego” repertuaru (dając przewagę lokalnym, ale niepolskim tradycjom).” Fragment 2.: „[P]ozostawiono niektóre instytucje [...]. [Z]likwidowano szkolnictwo wyższe i średnie, ale funkcjonowały nadal szkoły podstawowe i część zawodowych. [...] Utworzono, opierając się na dawnych kadrach – także dowódczych – formacje porządkowe, nadając im nazwę Policji Polskiej (powszechnie zwanej „granatową”) [...]. Inteligencja polska stała się wrogiem nr 1.” Fragment 3.: „Z góry przyjęto całkowitą i możliwie rychłą germanizację tych ziem. [...] Akcja wywłaszczeń i wysiedleń trwała, ze zmiennym nasileniem, przez dłuższy czas, przy czym znaczną część deportowanych kierowano jako robotników przymusowych w głąb Rzeszy. Wielu chłopów pozbawionych ziemi pozostawiono na miejscu jako parobków u niemieckich osadników [...]. Likwidacji uległy wszystkie polskie instytucje i organizacje, łącznie z gospodarczymi, oraz szkolnictwo wszystkich stopni.” (A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski 1939–1989, Warszawa 2005, s. 19, 23–25).

Każdemu fragmentowi tekstu ze źródła 2. przyporządkuj jedno z terytoriów oznaczonych na mapie literami A–D. Odpowiedzi zapisz poniżej.

Źródło 1. Karta atlantycka z 14 VIII 1941 r. [fragment]: „[Politycy, deklarują, że] nie pragną [...] zrealizować żadnych zmian terytorialnych, które by nie zgadzały się ze swobodnie wyrażonymi życzeniami ludów zainteresowanych; [...] szanują [...] prawo wszystkich ludów do wybrania sobie formy rządów, pod jaką chcą żyć [...].” (Wiek XX w źródłach [...], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998, s. 206).

Źródło 2. Sprawozdanie z konferencji jałtańskiej z 11 II 1945 r. [fragment]: „Działający obecnie w Polsce Rząd Tymczasowy powinien być [...] przekształcony na szerszej podstawie demokratycznej z włączeniem przywódców demokratycznych z samej Polski i od Polaków z zagranicy. Ten nowy rząd powinien wtedy otrzymać nazwę Polskiego Rządu Tymczasowego Jedności Narodowej. [...] Zwierzchnicy trzech rządów uważają, że wschodnia granica Polski powinna biec wzdłuż linii Curzona [...]. Uznają oni, że Polska powinna uzyskać znaczny przyrost terytorialny na północy i na zachodzie.” (tamże, s. 227).

Źródło 3. Oświadczenie rządu polskiego na uchodźstwie w sprawie decyzji jałtańskich, z 13 II 1945 r.: „[D]ecyzje Konferencji Trzech zostały przygotowane i powzięte nie tylko bez udziału i upoważnienia rządu polskiego, ale i bez jego wiedzy. Metoda ta w stosunku do Polski [...] stanowi niewątpliwie porzucenie litery i ducha Karty atlantyckiej [...].” (tamże, s. 280).

Rozstrzygnij, czy zarzuty sformułowane w źródle 3. były słuszne. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do źródeł 1. i 2.

Opisy konfliktów i kryzysów międzynarodowych z XX w.:

Opis 1.: „Po wykryciu instalacji pocisków przez amerykańskie samoloty zwiadowcze, w połowie października 1962 r., wbrew przypuszczeniom Chruszczowa, Stany Zjednoczone zareagowały bardzo energicznie, żądając natychmiastowego ich usunięcia. Kennedy odrzucił jednak możliwość inwazji [...], wprowadzając w zamian faktyczną blokadę wyspy, mającą uniemożliwić dalsze dostawy rakiet [...].”

Opis 2.: „24 czerwca 1948 r. Stalin ogłosił [...] zamknięcie wszystkich tranzytowych połączeń lądowych i kolejowych łączących miasto ze strefami zachodnimi [...]. Stalin liczył, że w ten sposób uda się zmusić mocarstwa zachodnie do przyjęcia radzieckiej propozycji utworzenia ogólnoniemieckiego rządu, w którym niemieccy komuniści mieliby swoje wpływy.”

Opis 3.: „Zwiększenie liczebności wojsk i ponawiane ataki na bazy [...] wokół Sajgonu w 1966 i 1967 r. oraz stosowanie taktyki „znajdź i zniszcz” spowodowały zmniejszenie obszaru znajdującego się pod kontrolą komunistów [...], nie były jednak w stanie całkowicie unieszkodliwić wroga.”

Opis 4.: „Rząd chiński zdecydował się na przystąpienie do wojny. Niespodziewany atak ponad 200 tys. chińskich „ochotników” zmusił wojska ONZ do pośpiesznego odwrotu. W styczniu 1951 r. siły komunistyczne zajęły ponownie Seul, wypierając oddziały MacArthura poza 38. równoleżnik.”

Opis 5.: „Nieuznawanie prawa do istnienia tego państwa, niedopuszczanie jego statków na Kanał Sueski i w ogóle wroga polityka państw arabskich wobec Tel Awiwu doprowadziły napięcie do punktu szczytowego. W maju 1967 r., gdy Egipt ogłosił stan wojenny, ich przeciwnik zdecydował się na nagły atak. [W kilka dni] zajął półwysep Synaj oraz zachodni brzeg Jordanu [...], opanowując obszar czterokrotnie większy od swojego.” (J. Tyszkiewicz, E. Czapiewski, Historia powszechna. Wiek XX, Warszawa 2011, s. 532, 579, 654, 735; W. Roszkowski, Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 roku, Warszawa 2005, s. 166).

Do każdego opisu konfliktu lub kryzysu dopisz jego nazwę stosowaną w historiografii.

Źródło 1. Wiersz Jana Michała Zazuli [fragment]: „Wyjeżdżajcie, już szychta skończona Pielęgniarki i lekarz jest w szatni Porozwożą was suki do domów Mają wszystkich, wasz szyb jest ostatni. Pan pułkownik wyciągnie sam rękę, Gdzieś w kantorku bulgocze już czajnik. Żona z „Wujka” ma czarną sukienkę, A poza tym jest wreszcie normalnie. [...] Ze dwunastu nie wróci górników, Czterech zniknie, z trzech stanie przed sądem, Trzech oplują wieczorem w dzienniku, Dwaj są nie stąd, a reszta jest z rządem. Tylko honor jest wasz, solidarni, Bryła węgla za polskie sumienie. Wam już czas. Wyjeżdżajcie z kopalni Wolna Polska zepchnięta pod ziemię.” (A. Dziurok, M. Gałęzowski, Ł. Kamiński, F. Musiał, Od niepodległości [...], Warszawa 2010, s. 433).

Źródło 2. Rysunek satyryczny zamieszczony na ulotce (zob. ilustracja; Historia PRL, red. J. Cieślarski, t. 20, Warszawa 2009, s. 49).

**Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł.

Oba źródła odnoszą się do wydarzeń, do których doszło**

Wyjaśnij, jaki stosunek do informacji przekazywanych w telewizji prezentują oba źródła (zob. zadanie 25.1). W odpowiedzi odwołaj się do treści wiersza i symboliki rysunku.