Historia PR — Maj 2026

Źródło 1. Mapa

(Mapa świata starożytnego z zaznaczonymi czterema obszarami cywilizacji, oznaczonymi numerami 1–4: na Bliskim Wschodzie, w północno-wschodniej Afryce, na Półwyspie Indyjskim i we wschodniej Azji.)

Źródło 2. Fragmenty opracowań historycznych

Fragment A: Podczas wyprawy wojennej w 1798 roku wraz z oddziałami Napoleona przybyła duża grupa badaczy. W trakcie prac fortyfikacyjnych w mieście Rosetta kpt. F. Bouchard 15 lipca 1799 roku odkrył czarną kamienną (bazaltową) płytę z tekstem wyrytym w trzech wersjach. Znalezisko, znane jako kamień z Rosetty, pozwoliło na rozszyfrowanie starożytnego pisma.

Fragment B: Archeolodzy rozpoczęli prace wykopaliskowe i w 1974 roku odkryli tajne wojsko. 7000 naturalnej wielkości żołnierzy z terakoty strzegło ciała cesarza. Każdy z posągów miał indywidualne rysy twarzy – zapewne są to portrety wojowników cesarskiej armii.

Uzupełnij tabelę. Wpisz obok fragmentów opisów odkryć archeologicznych nazwy właściwych cywilizacji starożytnych oraz numery, którymi na mapie oznaczono obszary tych cywilizacji.

Fragment opracowania

Samo sedno działalności [filozofa] kryło się w tym, że pozornie nie starał się wcale pouczać ludzi. Przeciwnie: sprawiał wrażenie, że to on pragnie się czegoś od nich nauczyć. Nie dawał lekcji jak pierwszy lepszy nauczyciel, o nie, [on] jedynie rozmawiał. Nie zostałby jednak sławnym filozofem, gdyby tylko przysłuchiwał się, co mówią inni, ani rzecz jasna nie skazano by go na śmierć. [Filozof] rozpoczynał rozmowę od zadawania pytań. W ten sposób udawał, że nic nie wie. W trakcie pogawędki zmuszał rozmówcę, by ten dostrzegł słabości w swoim sposobie myślenia. Przyparty do muru, rozmówca musiał wreszcie rozróżnić, co jest prawdziwe, a co – nie.

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Źródło 1. Plan bitwy

(Plan przedstawia bitwę morską pod Akcjum – obozy Oktawiana i Marka Antoniusza rozmieszczone wokół Zatoki Ambrakijskiej, w okolicach miasta Berenike/Preweza.)

Źródło 2. Fragment opracowania historycznego

W styczniu [wódz rzymski] przekroczył Rubikon stanowiący granicę między Galią Przedalpejską a właściwą Italią. „Kości zostały rzucone” – rozpoczęła się wojna domowa. Jego przeciwnik również dysponował silną armią, ale stacjonowała ona w Hiszpanii. Italia jednak była właściwie bezbronna, większość senatorów w panice opuściła stolicę. Ciesząc się poparciem arystokracji, [wódz rzymski] szybko opanował Italię i Rzym. Czekała go jednak ciężka rozprawa w Hiszpanii, a następnie w Grecji. Do decydującej bitwy doszło w Tracji.

Rozstrzygnij, czy bitwa przedstawiona w źródle 1. była decydującą bitwą wojny opisanej w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

**Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Opisane w źródle 2. wydarzenia rozegrały się przed**

Źródło 1. Fragment kroniki

[Sułtan Mehmet] kazał ustawić w stosownych miejscach baterie i rozpoczął postępować ku miastu przy pomocy janczarów […], a ledwo działa zostały ustawione, polecił im kierować silny ogień na mury, nic już nie mówiąc o nieprzerwanym gradzie strzał i kamieni, miotanych przez machiny, jednocześnie jak deszcz, spadających na miasto. Oblężeni ze swej strony posyłali bez przerwy salwy z muszkietów i dział ładowanych kamiennymi kulami, którymi sprawiali męki wielu muzułmanom […]. W tym czasie przybyły dwa wielkie statki przysłane przez Franków na pomoc cesarzowi […]. Opór ze strony oblężonych był tak silny, że Turcy, dopiero gdy noc zapadła, byli w stanie wedrzeć się do miasta przez wyłom w murze. […] Grabież trwała trzy pełne dni […]. [Z]mieniono dotychczasową […] postać [kościołów, w tym kościoła Hagia Sophia], […] ażeby uczynić z nich miejsca modlitwy dla muzułmanów.

Źródło 2. Plan miasta

(Plan przedstawia średniowieczne miasto nad Morzem Śródziemnym, sąsiadujące z Palestyną, z zaznaczonymi murami obronnymi, wieżami oraz dzielnicami należącymi do zakonów krzyżowych i republik kupieckich.)

Rozstrzygnij, czy relacja ze źródła 1. opisuje zdobycie miasta, którego plan przedstawia źródło 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Uzasadnij, odwołując się do informacji zamieszczonych na planie (źródło 2. do zadania 4.1), że miasto na nim przedstawione uczestniczyło w handlu lewantyńskim.

Fragment dokumentu lokacyjnego

W imię Pańskie, Amen. My, komes Jan, syn Czechosława z Galewa […], chcemy, aby do każdego z współczesnych i przyszłych, patrząc na tę kartę, doszła wiadomość, że dziedzictwo nasze, Radlino powszechnie zwane, Marcinowi zwanemu ze Staniewa i jego dziedzicom oddaliśmy w celu lokacji na prawie niemieckim, tym mianowicie prawem, którym mieszczanie i miasto Nowego Targu w swoich prawach się posługuje, tym układem i kształtem, iż mieszkańcy przerzeczonej wsi przez poszczególne lata z każdego łanu małego w dzień św. Marcina płacić będą obowiązani 2 miary pszenicy, 4 miary żyta, 6 miar owsa […], [oraz miarę] srebra będącego w obiegu i ten czynsz zwozić będą obowiązani na nasz dwór bliższy. Ażeby ci uprawiający przerzeczoną wioskę mogli wypłacić to wszystko, otrzymują 9 lat wolnych od wszelkich danin i opłat.

Podaj imię wystawcy dokumentu lokacyjnego oraz imię zasadźcy.

Wystawca: ...

Zasadźca: ...

Wymień obowiązki mieszkańców Radlina w zakresie uiszczania renty naturalnej, przywołane w cytowanym dokumencie (patrz zadanie 5.1).

Fragmenty opracowania historycznego

Fragment A: Dynastia pochodzenia normańskiego rządząca Rusią od końca IX wieku do 1598 roku. Za założyciela dynastii uchodzi legendarny wódz Waregów, który miał przybyć w 862 roku na Ruś, zdobyć Wielki Nowogród, Białe Jezioro, Izborsk i założyć tam własne państwo.

Fragment B: Dynastia królewska, wywodząca swą nazwę od hrabiów w zachodniej Francji. Karol I dążył do stworzenia władztwa sięgającego wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego. Ta polityka wymagała zbliżenia z Węgrami. Karol Robert objął w 1308 roku tron węgierski.

Podaj nazwy dynastii, których dotyczą fragmenty A–B opracowania historycznego.

Fragment A – ...

Fragment B – ...

Rozstrzygnij, który z fragmentów (zadanie 6.1) – A czy B – dotyczy dynastii zasiadającej w XIV wieku na polskim tronie, oraz wyjaśnij okoliczności objęcia przez nią władzy w Polsce.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Mapa

(Mapa Półwyspu Iberyjskiego przedstawiająca etapy odzyskiwania ziem przez państwa chrześcijańskie: terytoria w posiadaniu chrześcijan w połowie XI w., terytoria odzyskane w II połowie XI i w XII w., terytoria odzyskane w latach 1212–62, Emirat Grenady podbity w 1492 roku.)

Podaj stosowaną w historiografii nazwę procesu historycznego zilustrowanego na mapie oraz wyjaśnij, na czym ten proces polegał.

Nazwa: ...

Wyjaśnienie: ...

Fragmenty opracowania historycznego

Fragment A: Ludzie posiadający prywatne i publiczne prawo szlacheckie, po udział w sejmikach, sejmie i elekcji króla, pod względem społecznym zbliżający się do warstwy chłopskiej. Mając niewielkie gospodarstwa, sami pracowali na roli, a nawet płacili analogiczne podatki jak chłopi. Świadomość społeczna łączyła ich raczej ze stanem szlacheckim jako całością, a oddzielała od bliższego im materialnie i kulturalnie sąsiedztwa chłopskiego, nie bezpośredniego zresztą, gdyż szlachta ta zamieszkiwała zwykle odrębne wsie.

Fragment B: Najniższa kategoria szlachty, nieposiadająca w ogóle własności ziemskiej. Zajmując płatne stanowiska służby, żołnierzy, drobnych urzędników, dzierżawców lub żyjąc w mieście z zajęć rzemieślniczo-handlowych, nie cieszyła się pełnią swoich szlacheckich praw. Odmawiano jej praw politycznych – udziału w sejmach i sejmikach, ale nie odbierano jej szlachectwa. Z chwilą gdy szlachcic nabywał własność ziemską lub ją wydzierżawiał, odzyskiwał pełne prawa szlacheckie, niekwestionowane przez nikogo.

Rozstrzygnij, w którym fragmencie – A czy B – scharakteryzowano szlachtę zaściankową. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji zawartych w wybranym fragmencie tekstu.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Fragment artykułu naukowego

[P]oglądy Marcina Lutra co do kultu obrazu są poglądami augustianina wychowanego na Zachodzie, który nie podziela wschodniej wrażliwości obrazu jako nośnika, komunikatora obecności przedstawianej w nim postaci […]. W swoich kazaniach Luter przeciwstawia się nadużyciom związanym z kultem obrazów, obawia się tego, że niektórzy pokładają w obrazach nadzieję bardziej niż w Panu Bogu. Luter – augustianin – podkreśla rolę miłości i priorytet miłosierdzia przed wszelkimi formami artystycznego wyrazu […]. Jednocześnie Luter nie tylko przeciwstawia się [niszczeniu obrazów], a wręcz przeciwnie, podkreśla ich pozytywną rolę w rozpamiętywaniu i rozumieniu Biblii. Niekwestionowalny jest priorytet Słowa nad obrazem. Luter zupełnie zrywa z obrazem kultycznym, akceptując i w teorii, i w praktyce obraz narracyjny. Sytuacja […] [u] Jana Kalwina wygląda odmiennie: teoretycznie akceptuje […] obraz narracyjny (historie), w praktyce jednak skłania się do zakwestionowania jakiegokolwiek obrazu w przestrzeni sakralnej. Pozwala na kolekcje świeckie, choć z bardzo wąskim repertuarem tematycznym […]. Jego zdaniem zamykanie nieskończonego Boga w skończonej formie jest bluźnierstwem. Kalwin podkreśla obowiązywalność Starego Testamentu, w ogóle nie odnosząc się do Wcielenia w kwestii przedstawień, a w pewien zawiły sposób tłumaczy, że naśladowaniem Chrystusa jest właśnie nietworzenie obrazów. Jan Kalwin ewidentnie wiąże obraz i jego kult z papieską władzą […].

Porównaj zaprezentowane w zacytowanym tekście poglądy Lutra i Kalwina na temat sztuki sakralnej. Przedstaw jedno podobieństwo i jedną różnicę między tymi poglądami.

Podobieństwo: ...

Różnica: ...

Fragmenty aktów prawnych

Dokument 1: A iż w Rzeczypospolitej naszej jest różność niemała w sprawie religii chrześcijańskiej, obiecujemy to sobie spólnie za nas i potomków naszych na wieczne czasy pod obowiązkiem przysięgi, iż którzy jesteśmy rozróżnieni w wierze, pokój między sobą zachować.

Dokument 2: Nie ma Cesarski Majestat, ani elektorowie, ani książęta, ni stany świętego państwa, prześladować żadnego stanu państwa z powodu wyznawania konfesji augsburskiej. W zamian zaś stany, które należą do wyznania augsburskiego, w równej mierze mają pozostawić bez nagabywania przy ich religii rzymskiej Majestat Cesarski i elektorów, książąt i inne stany państwa świętego.

Dokument 3: My, nie chcąc rozerwania kościelnej św. jedności, wyprawiliśmy do Ojca św. Klemensa VIII posły nasze, prosząc, aby nas do swego posłuszeństwa przyjął i od zwierzchności patriarchów carogrodzkich wyzwolił, zachowując nam obrządki i ceremonie kościołów wschodnich greckich. Co iż uczynił, tośmy dziś na tym synodzie uczynili przy bytności posłów Króla J.M. Zygmunta III.

Dokument 4: Henryk, z łaski Bożej król Francji i Nawarry, pozwoliliśmy wszystkim panom, szlachcie i innym osobom wyznającym religię reformowaną odprawiać nabożeństwo rzeczonej religii w głównym miejscu zamieszkania, gdy będą tam przebywać. Ogłaszamy wszystkich, którzy wyznają rzeczoną religię, za zdolnych do sprawowania wszystkich godności, urzędów w miastach naszego królestwa.

**Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Akt prawny, który nie dotyczył kościołów reformowanych, to dokument**

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń (odnoszących się do dokumentów z zadania 10.1). Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Tabela. Struktura handlu morskiego Gdańska i Elbląga w II połowie XVI i na początku XVII wieku

*W tabeli podano średnie wartości dla podanych lat (w odniesieniu do wybranych kategorii towarów).

Uzasadnij, że tabela ilustruje zjawisko dualizmu gospodarczego Europy w XVI–XVII wieku.

Źródło 1. List do papieża Innocentego IX z 13 września 1683 roku

Venimus, vidimus, Deus vicit. [Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył.]

Zechciej, Wasza Świętobliwość, uniżenie proszę, przyjąć łaskawie […] wiadomość o świetnym zwycięstwie użyczonym wczoraj przez Boski Majestat całemu Chrześcijaństwu […]. [Udało mi się] [u]chwycić wszystkie główne sztandary wielkiego wezyra, całą artylerię, jego własne konie, broń, sprzęty i namioty, aż ostatecznie, po krwawej a nader zaciętej walce ośmiogodzinnej oraz ucieczce tegoż wezyra z resztą jego ludzi, zostało w mym posiadaniu całe jego obozowisko, które się rozciąga na ponad milę od Miasta.

Waszej Świątobliwości najposłuszniejszy Syn – Jan, król Polski.

Źródło 2. Plan bitwy

(Plan przedstawia bitwę pod Chocimiem nad Dniestrem – rozmieszczenie wojsk polskich (Radziwiłł, Pac, Potocki, Wiśniowiecki, Sobieski, Jabłonowski, Bidziński) i turecko-tatarskich wraz z kierunkami uderzeń i ucieczki.)

Podaj, jak nazywał się starożytny wódz, którego słowa sparafrazował autor listu.

Rozstrzygnij, czy źródła 1. i 2. (zadanie 12.1) dotyczą tej samej bitwy. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Pamiątkowe znaczki z XX wieku

A – znaczek „GETTYSBURG 1963” z żołnierzami w bójce na bagnety. B – znaczek z postacią w stroju z epoki angielskiej wojny domowej. Tłumaczenie: Wojna między siłami króla i parlamentu. C – znaczek z malowidłem przedstawiającym oficerów na koniach z flagą USA, z pieczęcią pocztową. Tłumaczenie napisu na pieczęci: Filadelfia, 29 maja 1976.

Przyporządkuj poniższym opisom 1–2 właściwe znaczki (A–C). Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do elementów graficznych lub napisów zamieszczonych na znaczkach.

1. Znaczek upamiętniający wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych: ...

Uzasadnienie: ...

1. Znaczek upamiętniający wojnę secesyjną: ...

Uzasadnienie: ...

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego

Feldmarszałek Iwan Paskiewicz otrzymał tytuł księcia warszawskiego i stanowisko namiestnika Królestwa Polskiego. Car Mikołaj ogłosił Statut organiczny dla Królestwa Polskiego. Traciło ono swoją odrębność państwową i stanowić miało integralną część cesarstwa rosyjskiego.

Źródło 2. Moneta Królestwa Polskiego

(Moneta z 1835 roku z rosyjskim godłem – dwugłowym orłem – oraz napisami w języku rosyjskim: „3 ruble, 20 złotych”.)

Podaj nazwę dokumentu, który został zastąpiony przez cara statutem wspomnianym w źródle 1.

Rozstrzygnij, czy moneta ze źródła 2. i tekst ze źródła 1. (zadanie 14.1) przedstawiają skutki tego samego wydarzenia historycznego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń (odnoszących się do źródła 1. z zadania 14.1). Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Źródło 1. Chrzest bojowy – rysunek satyryczny z epoki

(Rysunek przedstawia żołnierza pruskiego w pikielhaubie uderzającego pięścią żołnierza francuskiego, w tle mały żołnierzyk – dziecko z zabawkowym koniem.)

Źródło 2. Dokument z epoki

Jak tylko wiadomość o zrzeczeniu się księcia Hohenzollern została przez królewsko-hiszpański rząd oficjalnie zakomunikowana gabinetowi cesarsko-francuskiemu, zażądał ambasador francuski w Ems od [króla] upoważnienia do depeszowania do Paryża, że […] król zobowiązuje się po wsze czasy nie dać nigdy swojego przyzwolenia w wypadku, jeżeli Hohenzollernowie zechcą powrócić do wysuwania swej kandydatury. [Król] na to odmówił przyjęcia jeszcze raz ambasadora francuskiego i przez adiutanta urzędowo go zawiadomić polecił, że […] nie ma nic więcej do zakomunikowania ambasadorowi.

Rozstrzygnij, czy rysunek ze źródła 1. nawiązuje do wydarzenia, które było skutkiem publikacji dokumentu zacytowanego w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji zawartych w obu źródłach.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

**Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Wydarzenia przedstawione w obu źródłach (zadanie 15.1) miały miejsce w okresie między**

Plan zabudowy kompleksu fabryk

(Plan osiedla fabrycznego z oznaczeniami: a – famuły (domy robotnicze), b – budynki użyteczności publicznej, c – budynki przemysłowe, d – budynki pomocnicze; obiekty: 1 – przędzalnia, 2 – remiza strażacka, 3 – szkoła, 4 – stołówka i sklep, 5 – szpital św. Anny, 6 – bocznica kolejowa, 7 – willa dyrektora.)

Uzasadnij, że plan zabudowy kompleksu fabryki świadczy o trosce właściciela o jego pracowników.

Podaj nazwę miasta położonego na obszarze tzw. Kongresówki i będącego głównym ośrodkiem gałęzi przemysłu, w której specjalizowała się fabryka przedstawiona na planie (zadanie 16.1).

Źródło 1. Rozporządzenie językowe

§ 1. C.k. władze i urzędy […] dalej c.k. Krajowa Rada Szkolna i c.k. sądy używać będą tak w służbie wewnętrznej, jako też w korespondencji z sądowymi niewojskowymi władzami, urzędami i sądami w kraju języka polskiego […]. § 2. Podobnież będą i prokuratorie państwowe w kraju używać języka polskiego w stosunkach służbowych z władzami, urzędami i sądami w kraju […].

Źródło 2. Fragment relacji

Do ferii wielkanocnych 1901 roku naukę religii pobieraliśmy w języku polskim. Dnia 24 stycznia nauczyciele zaczęli nas obdarowywać niemieckimi katechizmami. […] Za sprzeciwianie się nauczycielowi odebraliśmy w dniu 2 V karę chłosty od nauczyciela Koralewskiego […]. Inspektor szkolny […] [c]zęsto pytał nas: „Kim jesteście?”. Odpowiedź była jedna: „Jesteśmy Polakami”.

Rozstrzygnij, czy źródła 1. i 2. dotyczą tego samego zaboru. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Źródło 1. Znaczek pocztowy

(Znaczek „POLSKA 1,40 ZŁ” z okazji 80. rocznicy podpisania traktatu wersalskiego, z portretami dwóch polskich delegatów na konferencję pokojową na tle sali obrad.)

Źródło 2. Fragment dokumentu

Dawne ziemie niemieckie na wschód od linii idącej od Morza Bałtyckiego bezpośrednio na zachód od Świnoujścia i stąd wzdłuż rzeki Odry, łącznie z częścią Prus Wschodnich oraz łącznie z obszarem dawnego Wolnego Miasta Gdańska, będą pod administracją Państwa Polskiego.

Podaj nazwisko jednego z dwóch delegatów Polski upamiętnionych na znaczku ze źródła 1.

Rozstrzygnij, czy fragment dokumentu przedstawiony w źródle 2. (zadanie 18.1) jest częścią traktatu, do którego odnosi się znaczek ze źródła 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Źródło 1. Fragment strony tytułowej czasopisma

(Strona tytułowa „Robotnika”, Centralnego Organu PPS, z 14 maja 1926 roku, z nagłówkiem „Belweder zdobyty!” i doniesieniami z „pola walki”.)

Źródło 2. Fragment opracowania historycznego

Warszawa stała się widownią gorszących scen. Zwolennicy prawicy usiłowali przeszkodzić w dotarciu do sejmu zarówno prezydentowi, jak i przedstawicielom ugrupowań, których głosami został wybrany. Agresja tłumu zwróciła się przeciwko posłom mniejszości narodowych, przede wszystkim Żydom, i parlamentarzystom lewicowym. Ignacego Daszyńskiego oblężono w bramie jednego z domów; pojawiła się odsiecz, między antagonistami doszło do walki na pałki i rewolwery. Kontrakcja prawicy nie przyniosła spodziewanych rezultatów, gdyż prezydent […] dotarł do sejmu i w obecności zdekompletowanego Zgromadzenia Narodowego złożył przewidzianą konstytucją przysięgę.

Rozstrzygnij, czy sytuacja polityczna przedstawiona w źródle 1. była przyczyną wydarzeń opisanych w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń (odnoszących się do źródeł z zadania 19.1). Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Wiosenne porządki w Europie – karykatura polityczna z okresu międzywojennego

(Karykatura przedstawia trzy scenki: „W Hiszpanii” – postać wytrzepująca dywan „czerwona Hiszpania” gwiazdami; „W środkowej Europie” – postać w mundurze ze swastyką odkurzająca czapkę „Austria” za pomocą odkurzacza ze swastyką; „W Bolszewji” – postać z gwiazdą kopiąca grób ze znakiem „Schowek dla starych bolszewików”.)

Rozstrzygnij, czy karykatura komentuje rzeczywistość polityczną z lat 20. czy 30. XX wieku. Odpowiedź uzasadnij, formułując dwa argumenty.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie:

• ...
• ...

Na podstawie fragmentów biografii zamieszczonych poniżej oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę. Obok fragmentów biografii wpisz właściwe nazwiska.

A. Francuski polityk i dowódca. Po klęsce Francji w 1940 roku nie złożył broni i nie przystał na współpracę z Niemcami. Stanął na czele Komitetu Wolnej Francji i kontynuował walkę o wolność swojej ojczyzny. Po II wojnie światowej wprowadził Francję do grona wielkich mocarstw.

B. Został premierem polskiego rządu na uchodźstwie po tragicznej śmierci gen. Władysława Sikorskiego. W 1945 roku wrócił do Warszawy, podjął tam nieudaną próbę kompromisu z rządzącymi krajem komunistami i ze Związkiem Sowieckim. W obliczu zagrożenia aresztowaniem uciekł do Wielkiej Brytanii.

C. Jedyny w historii USA prezydent wybrany na 4 kolejne kadencje. Po przystąpieniu USA do II wojny światowej odegrał dużą rolę w kształtowaniu planów militarnych i dyplomatycznych aliantów. Uczestniczył we wszystkich najważniejszych konferencjach międzynarodowych tego okresu.

Wykres. Wielkość pomocy dla wybranych krajów (w mln dolarów amerykańskich) udzielonej w ramach jednego z planów odbudowy

Rozstrzygnij, czy pomoc przedstawiona na wykresie została udzielona w ramach tzw. planu Marshalla. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z wykresu i własnej wiedzy.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego

Wyrażone w orędziu wezwanie do dialogu między skonfliktowanymi narodami, stojącymi po przeciwnych stronach żelaznej kurtyny, wyrastało z Ewangelii i ducha [II Soboru Watykańskiego]. Gest ten miał w ówczesnych uwarunkowaniach politycznych charakter rewolucyjny i wizjonerski. W ocenie polskich biskupów dialog został nawiązany w duchu miłości i pokoju; służył pośrednio zbliżeniu narodów nie tylko Europy, lecz także całego świata, „przeciwstawiając braterskie współżycie i twórczą współpracę widmom wojennym, które tak bardzo nękają ludzkość”.

Źródło 2. Strona tytułowa „Szpilek” z 1966 roku

(Karykatura przedstawia dwóch żołnierzy niemieckich w hełmach, jeden z tarczą z godłem Polski, wypowiadających słowa: „Musimy ich nawrócić, żeby jako chrześcijanie mogli nam wybaczać i prosić o wybaczenie…”, na tle mapy ziem zachodnich Polski wzdłuż Odry.)

Rozstrzygnij, czy ilustracja ze źródła 2. powstała w kręgu zwolenników orędzia scharakteryzowanego w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...

Podaj nazwisko prymasa Polski, który przewodniczył polskim biskupom w chwili powstania orędzia scharakteryzowanego w źródle 1. (zadanie 23.1).

Rysunek Herberta Blocka z końca lat 60. XX wieku

(Rysunek przedstawia postać w sowieckim mundurze z gwiazdą na czapce, gaszącą wojskowym hełmem płomień świecy stojącej w naczyniu z napisem „CZECH SPIRIT” [Czeski duch].)

Wyjaśnij wymowę rysunku, interpretując jego dwa elementy graficzne. W odpowiedzi uwzględnij kontekst historyczny.

Ulotka z lat 80. XX wieku

(Ulotka z napisem „SIERPIEŃ 1980–1981 SOLIDARNOŚĆ, 1 ROCZNICA POROZUMIEŃ SPOŁECZNYCH”, z rysunkiem kotwicy w formie krzyża.)

Rozstrzygnij, czy zaprezentowana ulotka powstała przed wprowadzeniem stanu wojennego, czy po jego wprowadzeniu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści ulotki.

Rozstrzygnięcie: ...

Uzasadnienie: ...