Historia PR — Maj 2017

Źródło 1. Opinia współczesnego badacza

Sztuka Amenhotepa IV – Echnatona stanowi krótki, ale wspaniały epizod na tle kilku tysięcy lat dziejów twórczości artystycznej starożytnego Egiptu. Zerwawszy z tradycją, król w nowo wzniesionej świątyni oddaje cześć […] Atonowi […], a sam będąc poetą, pragnie uwolnić sztukę z odwiecznych więzów reguł i przepisów, którymi jest spętana. Każe artystom […] nie upiększać jego postaci, nie gloryfikować jego majestatu; chce, aby go wyobrażano w sztuce takim, jakim był w istocie. Nie ogranicza inwencji twórców wyłącznie do tematów oficjalnych, ale pozwala im […], by komponowali sceny z jego codziennego życia.

K. Michałowski, Nie tylko piramidy. Sztuka dawnego Egiptu, Warszawa 1986, s. 206.

Źródło 2. Wizerunki faraona w sztuce egipskiej (fotografie A i B — patrz rysunek).

Rozstrzygnij, który z wizerunków (A czy B) jest przykładem zastosowania estetyki opisanej w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, przywołując dwa argumenty.

Wyjaśnij, odwołując się do własnej wiedzy, na czym polegała reforma religijna Amenhotepa IV – Echnatona.

Fotografia pomnika poświęconego jednej z bitew stoczonych przez starożytnych Greków (rzeźba wojownika z łukiem i tarczą na dziobie łodzi).

Zaznacz poprawne dokończenie zdania i uzasadnij swój wybór, odwołując się do powyższej fotografii oraz własnej wiedzy.

Pomnik poświęcono bitwie stoczonej pod

Na podstawie podanych informacji oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz we właściwych miejscach nazwy opisanych form ustroju politycznego starożytnego Rzymu. Wybierz je spośród podanych niżej: pryncypat, królestwo, dominat, republika.

J. C. Fredouille, Słownik cywilizacji rzymskiej, Katowice 1996, s. 76, s. 240; Mała encyklopedia kultury antycznej, Warszawa 1990, s. 623.

Ibn Ishak, Życiorys wysłannika bożego [fragment]

Muhammad przychodził do domu Abu Bekra zawsze bądź rano, bądź wieczór, gdy tymczasem w dniu, w którym bóg pozwolił mu wywędrować i opuścić Mekkę i swój lud, przyszedł do nas w południe, w porze, o której nigdy nie miał zwyczaju przychodzić. Kiedy go zobaczył Abu Bekr, zauważył: „Musiało się zdarzyć coś niezwykłego, skoro prorok przychodzi o tej godzinie […]”. Wtedy rzekł Muhammad: „Allah pozwolił mi wyjść i opuścić [Mekkę]” […]. Po czym rzekł Abu Bekr: „Proroku boży, oto wielbłądzice, które przygotowałem do tego celu”. Najęli też Abdallaha, syna Arkata […], by ich poprowadził [do Medyny], i oddali mu wielbłądzice, aby je pasł aż do umówionej chwili.

Wiek V–XV w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 19–20.

Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia opisanego w źródle i wyjaśnij, jakie znaczenie ma ten fakt w tradycji arabskiego kręgu kulturowego.

Źródło 1. Rysunek. Pierwotny wygląd świątyni Hagia Sophia.

Źródło 2. Fotografia. Świątynia Hagia Sophia współcześnie.

Podaj rok oraz nazwę wydarzenia, które umożliwiło zmianę wyglądu i przeznaczenia prezentowanej świątyni.

Anonim tzw. Gall, Kronika polska [fragmenty]

Fragment 1.

Jak zaś doszło do wypędzenia króla […], długo byłoby o tym mówić; tyle wszakże można powiedzieć, że sam będąc pomazańcem [Bożym,] nie powinien był [drugiego pomazańca] za żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków. My zaś ani nie usprawiedliwiamy biskupa-zdrajcy, ani nie zalecamy króla, który tak szpetnie dochodził swych praw.

Fragment 2.

I choć tak wielkie krzywdy i klęski znosiła Polska od obcych, to jeszcze nierozsądniej i sromotniej dręczona była przez własnych mieszkańców. Albowiem niewolnicy powstali na panów, wyzwoleńcy przeciw szlachetnie urodzonym, sami się do rządów wynosząc […]. Nadto jeszcze, porzucając wiarę katolicką – czego nie możemy wypowiedzieć bez płaczu i lamentu – podnieśli bunt przeciw biskupom i kapłanom Bożym.

Anonim tzw. Gall, Kronika polska, Wrocław 1989, s. 42, 64.

Rozstrzygnij, czy sytuacja opisana we fragmencie 2. była skutkiem wydarzeń opisanych we fragmencie 1. Odpowiedź uzasadnij.

Źródło 1. Kronika Wielkopolska [fragment]

[C]han Batu wraz ze swymi wojskami […] przeszedł przez Ruś, chciał wkroczyć na Węgry. Lecz zanim dotarł do granic Węgier, […] wojska skierował przeciw Polsce. W Popielec spustoszyli oni miasto i ziemię sandomierską […]. Potem […] przeszli do Krakowa […]. [Inna] część wojska […], pustosząc […] Łęczycę i Kujawy, przyszła aż na Śląsk. Henryk […], książę Śląska, Krakowa i Wielkopolski, potężnie zabiega im drogę z wieloma tysiącami zbrojnych na polu zamkowym w Legnicy i odważnie walczy z nimi, pokładając nadzieję i ufność w pomocy Boga. Lecz zrządzeniem Boga […] wspomniany szlachetny książę Henryk, straciwszy wiele tysięcy ludzi, sam poległ zabity.

By czas nie zaćmił i niepamięć. Wybór kronik średniowiecznych, oprac. A. Jelicz, Warszawa 1975, s. 101.

Źródło 2. Mapa. Najazd Mongołów.

Na podstawie źródeł i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Zaznacz poprawne zakończenie zdania.

Do wydarzeń opisanych w źródle 1. (Kronika Wielkopolska o najeździe Mongołów i bitwie pod Legnicą) doszło

Źródło 1. Struktura wywozu głównych towarów z Polski w późnym średniowieczu (wykres słupkowy dla lat 1370, 1420, 1470, 1520 — udziały % futer, drewna, wołów, zboża i wyrobów przemysłowych).

Na podstawie: H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Dzieje państwa i narodu, Warszawa 1992, s. 127.

Źródło 2. Fragment opracowania historycznego

Europa [pod koniec XV w.] integrowała się gospodarczo, dzieląc się na różne, uzależnione od siebie obszary. Podział ekonomiczny przebiegał południkowo. Na zachód od Łaby zaczynały się tworzyć kapitalistyczne formy pracy […]. Na wschód od Łaby rozwijał się obszar, specjalizujący się w dostarczaniu [żywności], surowców i półproduktów.

Na podstawie: H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Dzieje państwa i narodu, Warszawa 1992, s. 129.

Rozstrzygnij, czy informacje dotyczące ziem polskich zawarte w źródle 2. znajdują potwierdzenie w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij.

Mapa. Podział ziem zakonu krzyżackiego (z terytoriami oznaczonymi literami A i B).

Na podstawie mapy i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Na podstawie: A. Dybkowska, J. Żaryn, M. Żaryn, Polskie dzieje, Warszawa 2002, s. 73.

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego

Unia bowiem wzmocniła pozycję możnowładców i utrudniła przeprowadzenie dalszych reform, bo Litwini byli im zdecydowanie przeciwni. Wspólny sejm stał się ciałem mniej zwartym i trudniejszym do pokierowania, a także bardziej podatnym na intrygi i wpływy magnackie. […] Można żałować, że energii, którą włożono w dzieło unii, nie zużytkowano na przeprowadzenie dalszych reform egzekucyjnych. Unia zepchnęła owe problemy na później, z wielką szkodą dla polskich interesów. Trzeba […] stwierdzić, że przez pozyskanie sporej części szlachty litewskiej, zdecydowany nacisk ze strony króla, a zwłaszcza odłączenie kilku województw, wymuszono na Litwie przystąpienie do unii.

S. Cynarski, […], Wrocław 1988, s. 117–118.

Źródło 2. Fotografia pomnika [fragmenty] — płaskorzeźba przedstawiająca dwie kobiece personifikacje (Korony i Litwy) podające sobie ręce nad godłami obu państw, z datą MDLXIX (1569) na cokole.

Rozstrzygnij, czy pomnik i tekst odnoszą się do tego samego wydarzenia. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Fragment aktu prawnego z epoki

1. Iż za żywota naszego my i potomkowie nasi […] nie mamy mianować ani obierać jakiego, składać żadnym sposobem ani kształtem wymyślonym, króla, na państwo sukcesora naszego sadzać, a to dlatego, aby zawdy wiecznymi czasy po zejściu naszym i potomków naszych wolne obieranie zostało wszem stanom koronnym […].

2. O wojnie albo ruszeniu pospolitym nic zaczynać nie mamy mimo pozwolenie sejmowe wszech stanów […].

3. Gdyż to jest rzecz pewna i dostateczna, iż sama osoba królewska tak wielkich państw królestwa tego wszystkim sprawom zdołać nie może […], przeto ustanawiamy i za wieczne prawo mieć chcemy, aby każdego sejmu walnego naznaczeni i mianowani byli z rad koronnych osób 16 tak z Polski, jako i z Litwy i innych państw do Korony należących, […] którzy by u nas ustawicznie byli […].

4. Sejm walny koronny we dwie lecie najdalej być ma składan, a gdzieby tego była pilna a gwałtowna potrzeba Rzeczypospolitej, tedy za radą panów Rad obojga państwa jako czas i potrzeba Rzeczypospolitej przynosić będzie, powinni go składać będziem, a dłużej go dzierżyć nie mamy, najdalej do sześciu niedziel […].

5. A jeślibyśmy (czego Boże uchowaj) co przeciw prawom, wolnościom, artykułom, kondycjom wykroczyli albo czego nie wypełnili, tedy obywatele koronni obojga narodu od posłuszeństwa i wiary nam powinnej wolne czyniemy i panowania.

Wiek XVI–XVIII w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 108–110.

Podaj stosowaną w historiografii nazwę cytowanego dokumentu i na podstawie jego treści sformułuj trzy zasady ustrojowe w nim opisane.

Francuski rysunek satyryczny, XVIII w. — rysunek przedstawia postać z dwiema głowami w koronach, po lewej stronie z napisem „Będę wspierał konstytucję”, po prawej „Zniszczę konstytucję”; po lewej mężczyzna podaje mu dokument, po prawej stoi duchowny.

J. Baszkiewicz, Ludwik XVI, Wrocław 1983, po s. 236.

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Rysunek satyryczny dotyczy sytuacji politycznej we Francji przed

Wyjaśnij, jaką postawę króla Ludwika XVI wobec przemian politycznych we Francji ukazuje rysunek (opisany w zadaniu 12.1). W odpowiedzi odwołaj się do treści ilustracji.

Fragment opracowania historycznego

[P]o zwolnieniu z więzienia […] zdecydował się pożegnać cara Pawła I i podziękować mu za obdarzenie wolnością ok. 12000 Polaków. Bóle uniemożliwiały mu chodzenie, wniesiono więc Naczelnika na krześle […], dzięki temu nie musiał klękać przed carem, aby ucałować zgodnie z ceremonią dłoń władcy. Jak się ubrał […] generał lejtnant wojska polskiego? Nałożył mundur generała armii amerykańskiej.

Na podstawie: […] w oczach artystów i historyków, red. E. Biernacka, Warszawa 1995, s. 69.

Rozpoznaj postać (podaj imię i nazwisko), której dotyczy ten opis. Uzasadnij swoją odpowiedź, przywołując dwa argumenty.

Fragment opracowania historycznego

Obóz [ten], rozwijając szeroką akcję paradyplomatyczną, liczył na pomoc ze strony mocarstw zachodnich, głównie Francji i Wielkiej Brytanii, marząc o sytuacji, w której doszłoby do wojny między nimi a Rosją, co stworzyłoby warunki do podniesienia sprawy polskiej na forum międzynarodowym. Niepodległa Polska miała być liberalną monarchią konstytucyjną o dziedzicznym tronie, zgodnie z zapisem Konstytucji 3 maja […]. Miano w niej przeprowadzić uwłaszczenie chłopów, za odszkodowaniem właścicieli ziemskich. [O]czywiście szlachcie nadal przypadałaby rola przywódcza w kraju.

Historie Polski w XIX wieku, red. A. Nowak, t. 4, Warszawa 2015, s. 144.

Podaj stosowaną w historiografii nazwę obozu politycznego Wielkiej Emigracji, którego dotyczy tekst. Uzasadnij swoją odpowiedź, przywołując dwa argumenty.

Ukaz uwłaszczeniowy w Królestwie Polskim z 2 marca 1864 r. [fragment]

Artykuł 1. Grunta zostające w posiadaniu włościan […] tak w dobrach prywatnych i najmiłościwiej rozdarowanych (majorackich), jako też w dobrach instytutowych (różnych zakładów) i rządowych, przechodzą na zupełną własność włościan w posiadaniu tych gruntów będących. […]

Artykuł 2. [W]łościanie uwolnieni zostają raz na zawsze od wszelkich bez wyłączenia powinności, jakimi na korzyść dziedziców obłożeni byli […], wszelkie dochodzenie zaległości i niedoborów […] zniesionych powinności ustaje i z tego tytułu żadne nowe dochodzenie w przyszłości miejsca mieć nie może. Na przyszłość włościanie obowiązani są wnosić do skarbu za nabytą przez nich na własność ziemię podatek gruntowy […].

Artykuł 3. Dziedzice dóbr prywatnych, instytutowych i najmiłościwiej rozdarowanych […] otrzymują od rządu wynagrodzenie za zniesione powinności włościańskie. […]

Artykuł 4. Razem z gruntem przez każdego włościanina nabytym przechodzą na własność jego zupełną wszelkie znajdujące się na tym gruncie mieszkalne i gospodarskie budowle, a zarazem inwentarz gruntowy, jako to: bydło, robocze narzędzia, zasiewy.

Wiek XIX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998, s. 307.

Na podstawie źródła i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Wyjaśnij polityczną przyczynę wydania zacytowanego dokumentu (ukazu uwłaszczeniowego w Królestwie Polskim z 2 marca 1864 r., opisanego w zadaniu 15.1).

Adachi Ginkō, Szwaczki, 1887 r. — ilustracja przedstawia Japonki w europejskich strojach z epoki, szyjące i pracujące przy maszynie do szycia w europejsko umeblowanym wnętrzu.

Na podstawie: N. Fergusson, Cywilizacja. Zachód i reszta świata, Kraków 2013, il. po s. 336.

Podaj stosowaną w historiografii nazwę przemian kulturowych w Japonii, o których świadczy scena przedstawiona na ilustracji. Odpowiedź uzasadnij.

Jacek Malczewski, Hamlet polski […], 1903 r. — obraz przedstawia mężczyznę trzymającego kwiat pomiędzy dwiema kobiecymi postaciami: starszą, zakutą w kajdany, i młodszą, zrywającą kajdany.

mnw.art.pl

Podaj nazwę nurtu w sztuce, którego przykładem jest dzieło Malczewskiego, a następnie wyjaśnij ideową wymowę obrazu, interpretując jego treść w kontekście polskiej historii okresu zaborów.

Źródło 1. Przemówienie brytyjskiego króla wygłoszone w Paryżu, 1903 r. [fragment]

Jestem pewien, że dni wrogości między naszymi krajami szczęśliwie się zakończyły. Nie znam dwóch innych krajów, których pomyślność jest tak współzależna. W przeszłości występowały nieporozumienia i źródła waśni, ale to wszystko jest szczęśliwie za nami […]. Przyjaźń między nami jest mym stałym dążeniem i liczę na wszystkich was, którzy cieszą się francuską gościnnością w ich wspaniałym mieście, że pomogą mi osiągnąć ten cel.

„Mówią Wieki” 2004, nr 8, s. 24.

Źródło 2. Potomkowie królowej Wiktorii [fragment tablicy genealogicznej]

Wiktoria, królowa Wielkiej Brytanii (1837–1901) i Albert, ks. sasko-koburski — dzieci i wnukowie:

• Wiktoria & Fryderyk III, król Prus i cesarz Niemiec (1888) → syn: Wilhelm II, cesarz Niemiec (1888–1918).
• Edward VII, król Wielkiej Brytanii (1901–1910) & Aleksandra, córka króla Danii → syn: Jerzy V, król Wielkiej Brytanii (1910–1936).
• Alicja & Ludwik IV, wielki książę Hesji (1877–1892) → córka: Alicja (caryca Aleksandra od 1894) & Mikołaj II, car Rosji (1894–1917); oraz córka: Maud & Haakon VII, król Norwegii (1905–1957).

Na podstawie: H. Zins, Historia Anglii, Wrocław 2001, s. 430. Wyjaśnienie: & – małżeństwo; w nawiasach podano lata panowania władców.

Zapisz imię króla Wielkiej Brytanii, który w czasie wizyty w Paryżu wygłosił przemówienie przytoczone w źródle 1., oraz podaj stosowaną w historiografii nazwę układu zawartego w następstwie tej wizyty.

Rozstrzygnij, czy wszystkie państwa, w których na przełomie XIX i XX w. panowali uwzględnieni w źródle 2. (tablica genealogiczna potomków królowej Wiktorii, zadanie 18.1) potomkowie królowej Wiktorii, łączyła wspólnota interesów w polityce zagranicznej. Odpowiedź uzasadnij.

Moneta z okresu I wojny światowej (awers i rewers) — awers: napis „KRÓLESTWO POLSKIE, 20 FENIGÓW, 1917”; rewers: orzeł w koronie z koroną cesarską nad nim, otoczony gwiazdkami.

katalogmonet.pl

Uzasadnij – odwołując się do źródła i własnej wiedzy – że wydanie zaprezentowanej monety było możliwe w następstwie tzw. aktu 5 listopada. W odpowiedzi przywołaj dwa argumenty.

Historyjka obrazkowa Gdańsk zamieszczona w niemieckim satyrycznym tygodniku „Kladderadatsch” [fragment] — Wieża Kościoła Mariackiego w Gdańsku: w 1914 r. na wieży siedzi czarny orzeł (niemiecki); w 1919 r. orzeł odlatuje spłoszony przez urzędnika z książką „Völkerbund” (Liga Narodów).

Napis na książce: Völkerbund – Liga Narodów.

Na podstawie: T. Szarota, Gdańsk w karykaturze niemieckiej (1919–1939), „Mazowieckie Studia Humanistyczne” 1999, nr 2, s. 47.

Interpretując elementy graficzne, wyjaśnij ukazaną na ilustracjach zmianę statusu Gdańska. W odpowiedzi odwołaj się do wydarzeń historycznych.

Fragment niemieckiego znaczka pocztowego, 1963 r. — na znaczku płonąca synagoga, gwiazda Dawida z napisem „Jude” w łańcuchach oraz data „1938”, a wzdłuż boku napis „NIEMALS WIEDER”.

Na podstawie: colnect.com

Objaśnienie: NIEMALS WIEDER – Nigdy więcej.

Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, które zostało upamiętnione na znaczku pocztowym. Odpowiedź uzasadnij, przywołując dwa argumenty.

Przemówienie radiowe Wiaczesława Mołotowa [fragment]

Dzisiaj, o godzinie 4 rano, wojska […] zaatakowały w wielu miejscach nasze granice i zbombardowały z powietrza nasze miasta […].

Ta niesłychana napaść na nasz kraj stanowi bezprzykładne wiarołomstwo w dziejach cywilizowanych narodów. […]

Cały nasz naród powinien obecnie zespolić się i zjednoczyć jak nigdy dotąd. Każdy z nas powinien wymagać od siebie i od innych […] ofiarności godn[ej] prawdziwego radzieckiego patrioty, aby zapewnić zaspokojenie wszystkich potrzeb Armii Czerwonej […]. Rząd wzywa was […] do jeszcze silniejszego zwarcia swoich szeregów wokół naszej okrytej chwałą partii bolszewickiej, wokół naszego Rządu Radzieckiego i naszego wielkiego wodza, tow. Stalina. Nasza sprawa jest słuszna. […] Zwycięstwo należeć będzie do nas.

Wiek XX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 204–205.

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Tekst przemówienia odnosi się do wydarzenia, które miało miejsce

Wyjaśnij, odwołując się do wydarzeń historycznych, dlaczego Wiaczesław Mołotow nazwał agresję na swoje państwo (opisaną w zadaniu 22.1) bezprzykładnym wiarołomstwem.

Fragment wiersza Romana Gilewskiego

Dzisiaj w Italii walczycie, A tak niedawno w Syberii Wygraliście cudem los życia Na tej sowieckiej loterii.

Chciano z was zrobić janczarów, Walczących za Moskwę pod knutem; Zamiast wolności sztandarów – Kajdany nowe Wam kuto!

Dziś – wielkie w Italii zwycięstwo: Polacy Cassino zdobyli! Czcząc trud Wasz żołnierski i męstwo, Świat czoła przed Wami chyli.

Jak ongiś, pod Somosierrą – Dziś Piedimonte – Cassino… Prawnuki Szwoleżerów! Te czyny Wasze nie zginą! […]

A pod dowództwem Andersa Może wkroczycie do Wiednia!? Kresowe dywizje znów pierwsze, Jako wolności straż przednia.

Wolności widać już tęczę… Prowadź, więc prowadź Sosnkowski! Poprzez alpejskie przełęcze Prosto z Italii do Polski.

[…] w poezji 1944–1969, oprac. A.K. Kunert, Łomianki 2014, s. 134–135.

Podaj rok podpisania i stosowaną w historiografii nazwę układu polsko-radzieckiego, do którego następstw nawiązuje autor w pierwszej zwrotce wiersza.

Na podstawie źródła (fragmentu wiersza Romana Gilewskiego, zadanie 23.1) i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Maja Berezowska, Dawniej – dziś, 1951 r. — po lewej starsza kobieta siedzi w chałupie i przędzie wełnę na drutach; po prawej młoda kobieta w kombinezonie wspina się na słup telegraficzny z torbą na pasie.

Na podstawie: Smaczki i zapachy PRLu. Karykatura z lat 1944–1989. Katalog wystawy, Warszawa 2008, s. 100–101.

Wyjaśnij, odwołując się do źródła i własnej wiedzy, na czym polegała wizja emancypacji kobiet propagowana przez komunistów, i podaj ekonomiczną przyczynę tego zjawiska społecznego.

Apel do społeczeństwa i władz PRL [fragment]

Robotniczy protest przeciwko wygórowanym podwyżkom, który był wyrazem postawy niemal całego społeczeństwa, pociągnął za sobą brutalne prześladowania. […]

Ofiary obecnych represji nie mogą liczyć na żadną pomoc i obronę ze strony instytucji do tego powołanych, np. związków zawodowych, których rola jest żałosna. Pomocy odmawiają też agendy opieki społecznej. W tej sytuacji rolę tę musi wziąć na siebie społeczeństwo, w interesie którego wystąpili prześladowani. […]

Dlatego niżej podpisani zawiązują [komitet] w celu zainicjowania wszechstronnych form obrony i pomocy. […]

– Jerzy Andrzejewski, Stanisław Barańczak, Ludwik Cohn, Jacek Kuroń, Edward Lipiński, Jan Józef Lipski, Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Antoni Pajdak, Józef Rybicki, Aniela Steinsbergowa, Adam Szczypiorski, ks. Jan Zieja, Wojciech Ziembiński.

Na podstawie: Wiek XX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 408–409.

Podaj pełną nazwę organizacji, której dotyczy cytowany tekst, i wyjaśnij okoliczności jej powstania.

Ilustracje dotyczące igrzysk olimpijskich w Moskwie w 1980 r.

A — oficjalny plakat: gołąb pokoju na tle wieży i kół olimpijskich, napis „MOSCOW 1980”.

B — karykatura: pięć kół olimpijskich zamienionych w reflektory czołgu wyjeżdżającego spod nich, napis „MOSKWA 1980”.

wyborcza.pl/alehistoria; Z. Zblewski, Abecadło PeeReLu, Kraków 2008, s. 59.

Interpretując elementy graficzne rysunków, porównaj ich wymowę ideową oraz wyjaśnij, do jakiego wydarzenia politycznego nawiązuje ilustracja B.