Historia PR — Maj 2016

Fragment dzieła starożytnego historyka:

„Wobec jawnego zerwania układu Ateńczycy przygotowywali się do wojny – tak samo Lacedemończycy i ich sprzymierzeńcy. Obie strony miały zamiar wysłać poselstwo do króla perskiego i do innych barbarzyńców, skąd tylko mogły się spodziewać jakiejś pomocy. […] Ogólna sympatia była wyraźnie po stronie Lacedemończyków, zwłaszcza że uroczyście zapowiedzieli oswobodzenie Hellady. Na równi z prywatnymi ludźmi państwa starały się, jak tylko mogły, pomóc Lacedemończykom; każdemu zdawało się, że sprawa ucierpi na tym, jeśli on sam nie weźmie w tym udziału. Tak wrogo przeważnie odnoszono się do Ateńczyków; jedni pragnęli uwolnić się spod ich panowania, inni bali się mu ulec.” (Tukidydes, Wojna peloponeska, przeł. K. Kumaniecki, Warszawa 1988, s. 90–91.)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Wydarzenia opisane w tekście rozegrały się

Fragment dzieła starożytnego historyka:

„Wobec jawnego zerwania układu Ateńczycy przygotowywali się do wojny – tak samo Lacedemończycy i ich sprzymierzeńcy. Obie strony miały zamiar wysłać poselstwo do króla perskiego i do innych barbarzyńców, skąd tylko mogły się spodziewać jakiejś pomocy. […] Ogólna sympatia była wyraźnie po stronie Lacedemończyków, zwłaszcza że uroczyście zapowiedzieli oswobodzenie Hellady. Na równi z prywatnymi ludźmi państwa starały się, jak tylko mogły, pomóc Lacedemończykom; każdemu zdawało się, że sprawa ucierpi na tym, jeśli on sam nie weźmie w tym udziału. Tak wrogo przeważnie odnoszono się do Ateńczyków; jedni pragnęli uwolnić się spod ich panowania, inni bali się mu ulec.” (Tukidydes, Wojna peloponeska, przeł. K. Kumaniecki, Warszawa 1988, s. 90–91.)

Rozstrzygnij, czy wydarzenia opisane w tekście dotyczą wojen grecko-perskich. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do źródła.

Fragment opisu jednego dnia z życia starego Rzymianina w liście Pliniusza Młodszego:

„Rano leży pewien czas na sofie [...], prosi, by mu podano obuwie, przechodzi spacerkiem 3000 kroków [...]. Jeżeli nie ma nikogo, lektor czyta mu książkę [...]. Po przejażdżce [...] udaje się do swego pokoju i zaczyna pisać. Pisze bowiem, i to w języku greckim i łacińskim, bardzo dobre wiersze liryczne [...]. Po kąpieli kładzie się, a posiłek zjada nieco później [...]. Nadchodzi pora głównego posiłku, który jest podany elegancko [...]; są i korynckie naczynia, które Spurinna bardzo lubi […].” (D. Ostapowicz, S. Suchodolski, D. Szymikowski, Od Hammurabiego do Fukuyamy. Nowa matura z historii. Przekazy źródłowe z ćwiczeniami, t. I, Od starożytności do 1789 roku, Gdańsk 1999, s. 42–43.)

Na podstawie tekstu podaj dwa argumenty, które potwierdzają tezę rzymskiego poety Horacego: zdobyta Grecja podbiła dzikiego zdobywcę.

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego:

„Zdumiewają nas wielkie klęski w bitwach morskich, jakie Kartaginie, państwu przecież na wskroś morskiemu, w pierwszej wojnie punickiej zadali Rzymianie. Często były one jednak spowodowane nadmierną ostrożnością kartagińskich dowódców, brakiem właściwych decyzji, niechęcią do podejmowania jakiegokolwiek ryzyka.” (L. Mrozewicz, Historia powszechna. Starożytność, Poznań 1999, s. 229–230.)

Źródło 2. Plan bitwy (schemat kartograficzny z podpisami „Kanny” i „Hannibal”). (J. Dowiat, Historia 1, Warszawa 1985, s. 132.)

Rozstrzygnij, czy do bitwy przedstawionej na planie doszło w trakcie wojny opisanej w tekście. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Mapa. Podział państwa Franków — na mapie oznaczono cyframi 1, 2, 3 terytoria wyodrębnione traktatem podziałowym między synami Ludwika Pobożnego. (Na podstawie: Atlas historyczny. Od starożytności do współczesności, Warszawa 2008, s. 21.)

Na podstawie mapy oceń prawdziwość poniższych zdań.

Fotografia. Katedra w Chartres. (paradoxplace.com)

Przedstawiona budowla zawiera elementy charakterystyczne dla dwóch stylów architektonicznych dominujących w średniowieczu. Podaj nazwy tych stylów oraz wskaż po jednej cesze każdego z nich.

Źródło 1. Święty Tomasz z Akwinu o pożyczkach:

„Twierdzę zatem, że przyjmowanie lichwy za pożyczkę jest samo w sobie niesprawiedliwe, ponieważ sprzedaje się to, czego nie ma. [...] Wniosek: nie wolno brać niczego, co da się ocenić według wartości pieniężnej, jako wynagrodzenia za pożyczkę pieniędzy [...].” (Źródła i materiały do nauczania historii, red. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 67, 69.)

Źródło 2. Fragmenty opracowania historycznego:

„Operacje kredytowe były ściśle związane z pobieraniem odsetek. […] Zakaz pobierania odsetek obchodzono także na rozmaite inne sposoby. […] W skrypcie dłużnym wymieniano po prostu kwotę większą od wypożyczonej. Często też odsetki nazywano darem […] za koszty poniesione przez wierzyciela […]. Zakaz pobierania odsetek, istniejący w teorii, a niewykonalny w praktyce, dostarczał często dłużnikom wygodnego pretekstu, by w oparciu o doktrynę kanoniczną, poczytującą umowy pożyczkowe za nieważne, odmawiać nie tylko zapłaty umówionych odsetek, ale i pożyczonej sumy. […] Jednocześnie niebezpieczeństwa związane z pożyczaniem pieniędzy [...] powodowały wzrost stopy procentowej [...].” (J. Kuliszer, Powszechna historia gospodarcza średniowiecza i czasów nowożytnych, t. I, Warszawa 1961, s. 357–358, 360.)

Podaj dwa opisane w źródle 2. skutki społeczno-ekonomiczne stosowania zasad sformułowanych w źródle 1.

Źródło z epoki [fragment]:

„[…] My, Ludwik, z bożej łaski, węgierski, polski, dalmacki itd. król, chcemy, aby doszło do wiadomości wszystkich, tak obecnych, jak i przyszłych, że: 2. […] Gdybyśmy z łaski bożej opatrzności mieli syna lub synów, jednego z nich – a gdyby ich nie było – jedną z naszych córek już urodzonych i żyjących lub mogących się w przyszłości urodzić […] tego lub tę panowie, szlachta, mieszczanie i każdy z osobna mieszkaniec Królestwa Polskiego mają uważać za dziedzica i następcę naszego […]. 6. Chcemy zadowolić się tym tylko, aby corocznie na św. Marcina wyznawcę [11 listopada] nam […] płacono po dwa grosze zwykłej monety, w Królestwie obieg mającej […], z każdego osiadłego i dzierżonego łanu lub jego części.” ([…] w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii i studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 183–184.)

Odwołując się do treści dokumentu, podaj nazwę dynastii, której przedstawicielem był jego wystawca, oraz wyjaśnij cel wystawienia tego pisma.

Źródło 1. Schemat kartograficzny. Trasy wypraw geograficznych w XV–XVI w. (Na podstawie: Atlas historyczny. Od starożytności do współczesności, Warszawa 2008, s. 46–47.)

Źródło 2. Relacja z wyprawy […] Alvaro Velho [fragment]:

„W niedzielę zbliżyliśmy się do najwyższych gór, jakie kiedykolwiek widzieliśmy; wznoszą się one nad miastem Kalikat. […] Z okolicy Kalikatu […] pochodzą przyprawy korzenne używane na wschodzie, [a także] na zachodzie […]. Z Kalikatu pochodzi także wiele różnych kamieni szlachetnych. W mieście tym są następujące korzenie z miejscowych zbiorów: imbir, pieprz i cynamon, choć ten ostatni nie jest tak dobry jak z wyspy Cejlon, oddalonej stąd o osiem dni drogi, skąd również trafia do Kalikatu.” (Wiek […] w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii i studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 29, 32–33.)

Wpisz poniżej cyfrę, którą na mapie oznaczono trasę podróży autora relacji ze źródła 2.

Źródło 1. Fragment drzewa genealogicznego dynastii Rurykowiczów: Wasyl II Ślepy (1415–1462), wielki książę moskiewski, ∞ Maria c. ks. małojarosławskiego Dymitra → Iwan III Srogi (1440–1505), wielki książę moskiewski, ∞ 1. Maria Twerska z d. Giedymicz, ∞ 2. Zoe z dynastii Paleologów, bratanica ostatniego cesarza bizantyjskiego → Wasyl III (1479–1533), wielki książę moskiewski, ∞ 1. Salomea Saburowa z tatarsko-ruskiej rodziny szlacheckiej z Suzdalu, ∞ 2. Helena Glińska z tatarsko-ruskiego rodu kniaziów litewskich. (Na podstawie: Słownik władców Europy średniowiecznej, red. J. Dobosz i M. Serwański, Poznań 2002, s. 147–148, 384; Słownik władców Europy nowożytnej i najnowszej, red. J. Dobosz i M. Serwański, Poznań 2002, s. 375.)

Źródło 2. List mnicha Filoteusza do wielkiego księcia moskiewskiego […]:

„Niech wie o tym kraj twój, władco prawosławny, że wszystkie królestwa prawosławnej wiary chrześcijańskiej złączyły się w twoim. Tyś car jedyny dla wszystkich chrześcijan pod tym niebem [...]. Pamiętaj i słuchaj monarcho prawosławny [...], [że] dwa Rzymy upadły, trzeci stoi, czwartego nie będzie, gdyż twoje królestwo chrześcijańskie przez żadne inne nie zostanie zastąpione.” (A. Serczyk, […], Wrocław 1977, s. 21.)

Rozstrzygnij, który związek małżeński miał służyć budowaniu pozycji księstwa moskiewskiego opisanej w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij.

Fragment opracowania historycznego:

„Mątwy okazały się [też] katastrofą dla Jana Kazimierza. […] Sława jego jako wodza zmalała do zera. […] Klęska pod Mątwami zmusiła nieszczęsnego króla do faktycznej kapitulacji […]. 31 lipca 1666 r. podpisano nową, tym razem ostateczną, ugodę w Łęgonicach. Król musiał zrzec się raz na zawsze planów elekcji vivente rege i przyrzec zbuntowanym żołnierzom, walczącym po stronie […], wypłatę żołdu oraz amnestię.” (Z. Wójcik, Jan Kazimierz Waza, Wrocław 1997, s. 178.)

Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, do którego odnosi się źródło.

Fragment opracowania historycznego:

„Mątwy okazały się [też] katastrofą dla Jana Kazimierza. […] Sława jego jako wodza zmalała do zera. […] Klęska pod Mątwami zmusiła nieszczęsnego króla do faktycznej kapitulacji […]. 31 lipca 1666 r. podpisano nową, tym razem ostateczną, ugodę w Łęgonicach. Król musiał zrzec się raz na zawsze planów elekcji vivente rege i przyrzec zbuntowanym żołnierzom, walczącym po stronie […], wypłatę żołdu oraz amnestię.” (Z. Wójcik, Jan Kazimierz Waza, Wrocław 1997, s. 178.)

Wyjaśnij pojęcie elekcji vivente rege.

Mapa. Rzeczpospolita w latach 1619–1699, z zaznaczonymi granicami po traktacie w Polanowie (1634) i w Karłowicach (1699), obszarem zajętym przez Turcję w latach 1672–1699 oraz kierunkami najazdów kozackich, rosyjskich, szwedzkich, siedmiogrodzkich i tureckich. (Na podstawie: K. Zielińska, Z. Kozłowska, Dzieje nowożytne 1492–1815, Warszawa 1994, s. 169.)

Napisz, gdzie podpisano porozumienie, w efekcie którego Turcja na lata 1672–1699 zajęła obszar zaznaczony na mapie. Podaj nazwę miasta.

Mapa. Rzeczpospolita w latach 1619–1699, z zaznaczonymi granicami po traktacie w Polanowie (1634) i w Karłowicach (1699), obszarem zajętym przez Turcję w latach 1672–1699 oraz kierunkami najazdów kozackich, rosyjskich, szwedzkich, siedmiogrodzkich i tureckich. (Na podstawie: K. Zielińska, Z. Kozłowska, Dzieje nowożytne 1492–1815, Warszawa 1994, s. 169.)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Na podstawie mapy można stwierdzić, że

Źródło 1. Fragment źródła z epoki:

„Monarcha nie potrzebuje przed nikim zdawać sprawy ze swych rozporządzeń [...]. Bez tej władzy absolutnej nie może zdziałać nic dobrego ani niszczyć złego. […] Odjąć władzę monarsze znaczy podzielić państwo, tj. zakłócić spokój publiczny, stworzyć dwóch panów w przeciwieństwie do słów Pisma Świętego: „Nie można służyć dwom panom”. Król jest na mocy swej władzy ojcem narodu […]. Dlatego najlepiej jest oddać całą władzę państwa temu, kto ma największy interes w utrzymaniu i wielkości samego państwa.” (Wiek […] w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii i studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 318–319.)

Źródło 2. Fragment źródła z epoki:

„Wszystko byłoby stracone, gdyby jeden i ten sam człowiek lub jedno i to samo ciało magnatów albo szlachty, albo ludu sprawowało owe trzy władze: tworzenie praw, wykonywanie publicznych postanowień oraz sądzenie zbrodni lub sporów między obywatelami. […] Ponieważ w wolnym państwie każdy człowiek […] winien się rządzić sam, trzeba by, aby cały lud […] posiadał władzę prawodawczą.” (Historia […]. Wybór tekstów źródłowych dla szkół średnich, oprac. J. Eisler, M. Sobańska-Bondaruk, Warszawa 1995, s. 12.)

Odwołując się do obu źródeł, wyjaśnij różnicę w poglądach obu autorów na temat istoty władzy w państwie.

Monety francuskie (awersy i rewersy), XVIII/XIX w. (H. Billard, Historie 2de. Les Européens dans l'histoire du monde, 2010, s. 228.)

Tłumaczenia napisów: Moneta 1. – na awersie: Ludwik XVI król Francuzów, na rewersie: Naród, Prawo, Król, trzeci rok wolności. Moneta 2. – na awersie: Republika Francuska, na rewersie: jedna decyma, rok 7. Moneta 3. – na awersie: Bonaparte, pierwszy konsul, na rewersie: Republika Francuska, 5 franków, rok 12.

Oceń prawdziwość poniższych zdań.

Anonimowa piosenka o Berku Joselewiczu [fragment]:

„Gdy nie stało Naczelnika, Nie dał się pan Berko zdurzyć. Gdy nie stało Naczelnika, W rękę pika, na konika, Z Francuzami wnet się zbratał. Bonapart zrobił go szefem, […] Potem pod księciem Józefem, […] Bił się w dwójnasób, bo wet za wet, Za Żyda i za Polaka!” (M. Janion, Bohater, spisek, śmierć. Wykłady żydowskie, Warszawa 2009, s. 43. Berek Joselewicz – polski kupiec pochodzenia żydowskiego, pułkownik wojska polskiego. Zdurzyć – oszukać.)

Na podstawie zamieszczonego utworu zaznacz wydarzenie, w którym uczestniczył Berek Joselewicz.

Fotografia. Belweder. (ulice-warszawy.pl)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Budynek przedstawiony na fotografii jest reprezentatywny dla

Fotografia. Belweder. (ulice-warszawy.pl)

Wyjaśnij, jakie wydarzenia tzw. nocy listopadowej rozegrały się w budynku przedstawionym na fotografii.

Rodzina Hauke – fragment genealogii (na podstawie: Polski słownik biograficzny, t. IX, Wrocław–Warszawa–Kraków 1960–1961, s. 304–309):

Fryderyk Karol Hauke (1737–1810), profesor Liceum Warszawskiego, miał synów: Maurycego Hauke (1773–1830, oficer Legionów Polskich we Włoszech oraz wojsk Księstwa Warszawskiego, generał wojsk Królestwa Polskiego), Ludwika Augusta Hauke (1779–1851, dyrektor górnictwa w Królestwie Polskim) oraz Józefa Henryka Hauke (1790–1837, kapitan wojsk Księstwa Warszawskiego, generał major wojsk Imperium Rosyjskiego).

Synem Maurycego był Władysław Leopold Hauke (1800–1852, porucznik wojsk Królestwa Polskiego, uczestnik powstania listopadowego, na emigracji walczył w Legionie Mickiewicza). Synami Józefa Henryka byli Aleksander Hauke (1814–1868, generał major wojsk Imperium Rosyjskiego, prezes Dyrekcji Warszawskich Teatrów Rządowych w latach 1861–1868) oraz Józef Ludwik Hauke-Bosak (1834–1871, oficer wojsk Imperium Rosyjskiego, podał się do dymisji w 1862 r., uczestnik powstania styczniowego oraz wojny francusko-pruskiej).

Rozpoznaj przedstawicieli rodziny Hauków, o których informacje podano w tabeli. Wpisz ich imiona do odpowiednich rubryk.

Źródło 1. Awers monety. (katalogmonet.pl)

Źródło 2. Pieczęć. (omp.org.pl)

Rozstrzygnij, które z zamieszczonych wyżej źródeł przedstawia godło ustanowione podczas powstania styczniowego i wyjaśnij jego symbolikę.

Fragment wypowiedzi programowej z epoki:

„[…] [P]aństwo może stworzyć tylko naród zdrowy, silny, liczny, posiadający wydatną indywidualność, spójny i silnie do tej odrębności przywiązany; państwo polskie stworzy przede wszystkim naród polski, z rdzennie polskiej ludności złożony, polską żyjący kulturą, gdy zdobędzie on odpowiednią siłę wewnątrz i na zewnątrz, wtedy, w odpowiedniej chwili, może jednać sobie koncesjami tych, których będzie potrzebował: wtedy ustępstwa te będą właściwie ocenione jako ustępstwa silnych, gdy dziś słaba Polska ustępstwami tymi tylko rozzuchwala rozmaite żywioły przeciw sobie.” (Wiek XIX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska–Bondaruk, S. B. Lenard, Warszawa 1998, s. 432–433.)

Podaj nazwę nurtu polskiej myśli politycznej ukształtowanego na przeł. XIX i XX w. i reprezentowanego przez zacytowany tekst. Swoją odpowiedź uzasadnij, przywołując dwa argumenty.

Rysunek zamieszczony we francuskim czasopiśmie „Le Petit Journal”, 1911 r. (A. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia 1871–1939, Warszawa 1998, s. 53.)

Wyjaśnij, odwołując się do elementów graficznych źródła, w jaki sposób rysunek propaguje francuską politykę kolonialną.

Materiał propagandowy z okresu międzywojennego (druk z nominałem „5 MK.” i napisem „WOLA LUDU...”, wymieniający tereny objęte plebiscytami). (W. Sienkiewicz, Ilustrowana encyklopedia dziejów Polski, Warszawa 2011, s. 175. Objaśnienie: MK – marka.)

Interpretując treść źródła, wyjaśnij okoliczności i cel jego powstania.

Źródło z epoki [fragment]:

„Do p. Marszałka Sejmu Macieja Rataja. Wobec wytworzonej sytuacji uniemożliwiającej mi sprawowanie urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej, zgodnie ze złożoną przeze mnie przysięgą, zrzekam się tego urzędu i zgodnie z art. 40 konstytucji przekazuję p. Marszałkowi Sejmu uprawnienia Prezydenta Rzeczypospolitej. Jednocześnie załączam prośbę o dymisję dotychczasowego rządu.” (A. Garlicki, Z […] do Belwederu, Warszawa 1990, s. 44.)

Podaj imię i nazwisko Prezydenta RP, którego wypowiedź została zacytowana w źródle, a także stosowaną w historiografii nazwę i rok wydarzenia, które skłoniło go do złożenia urzędu.

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego:

„W końcu września […] spotkali się Daladier […], Chamberlain […] i dwaj „wodzowie” – Hitler […] oraz Mussolini […]. Podpisali oni traktat, upoważniający Niemcy do zajęcia Sudetów. Czechosłowacji nikt nie pytał o zdanie. Trzy państwa gwarantowały nienaruszalność reszty Czechosłowacji, ale Niemcy nie podpisały tych gwarancji. „Uratowałem pokój dla naszego pokolenia” – stwierdził Chamberlain po powrocie […].” (A. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia 1871–1939, Warszawa 1999, s. 264–265.)

Na podstawie źródła oceń prawdziwość poniższych zdań.

Oficjalna radziecka karykatura propagandowa z okresu II wojny światowej (przedstawiająca wspólną walkę USA, ZSRR i Wielkiej Brytanii przeciwko Hitlerowi). (Historia świata. Ostatnie pięćset lat, red. E. Wright, Warszawa 1992, s. 679.)

Przeanalizuj rysunek i zaznacz poprawne dokończenie zdania. Uzasadnij swój wybór, odwołując się do własnej wiedzy.

Karykatura mogła powstać najwcześniej w roku

Tabela. Pomoc USA dla Europy w latach 1948–1954 (w mln dolarów):

(Na podstawie: Wiek XX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998, s. 311.)

Podaj stosowaną w historiografii nazwę przedsięwzięcia, do którego odnosi się tabela, i na podstawie własnej wiedzy wyjaśnij, dlaczego pomoc USA nie objęła Polski.

Fragment artykułu prasowego z okresu zimnej wojny:

„Prowokacja zawsze należała do ulubionych środków działania rządów reakcyjnych. [...] Chodzi w tej podłej akcji przede wszystkim o wzbudzenie nieufności narodów wobec Związku Radzieckiego, o zatrucie tą nieufnością zwłaszcza narodu polskiego, którego przyjaźń z narodem radzieckim zapuściła głębokie korzenie. [...] wyróżnionym motywem prowokacji katyńskiej w wydaniu amerykańskim jest niewątpliwie chęć odwrócenia uwagi świata od zbrodni, dzisiaj dokonywanych przez agresorów na narodzie koreańskim, a w szczególności na żołnierzach koreańskiej Armii Ludowej znajdujących się w amerykańskiej niewoli.” (Propaganda Polski Ludowej, Łódź 2007, s. 34.)

Na podstawie informacji zawartych w tekście i własnej wiedzy zaznacz poprawne dokończenie zdań (1.–2.).

1. W artykule odniesiono się do zimnowojennego konfliktu, który miał miejsce A. przed ogłoszeniem doktryny Trumana. B. między rozpoczęciem blokady Berlina a powstaniem Układu Warszawskiego. C. między XX Zjazdem KPZR a przejęciem władzy na Kubie przez Fidela Castro. D. po kryzysie kubańskim.

2. W czasie wydarzeń opisanych w źródle na czele PZPR stał A. Bolesław Bierut. B. Władysław Gomułka. C. Edward Gierek. D. Wojciech Jaruzelski.

Fragment artykułu prasowego z okresu zimnej wojny:

„Prowokacja zawsze należała do ulubionych środków działania rządów reakcyjnych. [...] Chodzi w tej podłej akcji przede wszystkim o wzbudzenie nieufności narodów wobec Związku Radzieckiego, o zatrucie tą nieufnością zwłaszcza narodu polskiego, którego przyjaźń z narodem radzieckim zapuściła głębokie korzenie. [...] wyróżnionym motywem prowokacji katyńskiej w wydaniu amerykańskim jest niewątpliwie chęć odwrócenia uwagi świata od zbrodni, dzisiaj dokonywanych przez agresorów na narodzie koreańskim, a w szczególności na żołnierzach koreańskiej Armii Ludowej znajdujących się w amerykańskiej niewoli.” (Propaganda Polski Ludowej, Łódź 2007, s. 34.)

Uzasadnij za pomocą dwóch argumentów, że tekst ma charakter propagandowy.

Fragment opracowania historycznego:

„Dopiero w sobotę wieczorem, gdy sklepy w całym kraju były już zamknięte, za pośrednictwem radia i telewizji poinformowano wreszcie społeczeństwo oficjalnie o wprowadzonej […] podwyżce cen. […] Wśród towarów, których ceny wzrosły, znalazło się mięso i jego przetwory […]. Oprócz artykułów spożywczych drożał również, m.in. węgiel […]. Ogólnie można powiedzieć, iż podrożały te towary, które kupuje się często – przede wszystkim żywność, taniały zaś te, które nabywa się rzadko […].” (J. Eisler, […] Geneza, przebieg, konsekwencje, Warszawa 2012, s. 113.)

Zaznacz nazwę wydarzeń, do których doprowadziła podwyżka cen opisana w źródle.

Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania w formie wypracowania.

1. Od państwa-miasta do uniwersalnego imperium. Przedstaw etapy ekspansji starożytnego Rzymu i oceń jej skutki. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 25–26): fragmenty Polibiusza (Dzieje) i Wellejusza Paterkulusa (Historia rzymska) o wojnach punickich, tabelę towarów importowanych z prowincji w czasach Oktawiana Augusta oraz mapę rozwoju terytorialnego państwa rzymskiego III–I w. p.n.e.

2. Scharakteryzuj polityczne i kulturowe konsekwencje włączenia Polski Piastów do wspólnoty państw chrześcijańskich (X–XIV w.).

3. Gdańsk jako polski i międzynarodowy ośrodek gospodarczy. Scharakteryzuj rolę Gdańska w gospodarce Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej Obojga Narodów w okresie od 2. poł. XV w. do końca XVII w. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 27–29): tabelę eksportu zboża przez Gdańsk w latach 1470–1700, wykres bałtyckich kontrahentów Amsterdamu, opis plafonu Apoteoza łączności Gdańska z Polską oraz diagramy struktury importu i eksportu przez port w Gdańsku w 1565 i 1646 r.

4. Nikt na całym świecie Polski nie chce – tak oceniał sytuację w 1914 r. polski historyk i polityk Michał Sokolnicki. Wykaż, jak zmieniała się polityka mocarstw wobec sprawy polskiej w czasie I wojny światowej.

5. Scharakteryzuj przemiany gospodarcze i społeczne w Polsce w latach 1971–1980.