Top 10 związków frazeologicznych, które warto znać na maturze

Przeczytasz w 6 min
Przypomnij sobie, czym są związki frazeologiczne i poznaj TOP 10, które warto znać na maturze z języka polskiego.

Związki frazeologiczne to temat towarzyszący nam w literaturze, sztuce ale i w życiu codziennym. Język polski obfituje w ciekawe wyrażenia, które pozwalają na zwięzłe i obrazowe ujęcie naszych myśli. Są głęboko zakorzenione w kulturze polskiej i są odzwierciedleniem tradycji, historii, wartości i przekonań Polaków.

Związki frazeologiczne to utarte połączenia wyrazów, które mają swoje znaczenie (najczęściej przenośne), dlatego frazeologizmów nie tłumaczymy dosłownie. Do związków frazeologicznych zaliczane mogą być także przysłowia, porzekadła, sentencje i maksymy. Znaczenia i poprawności związków frazeologicznych szukamy w słowniku frazeologicznym. 

Podział frazeologizmów ze względu na budowę:

wyrażenia – związki wyrazowe, w których żaden człon nie jest czasownikiem, np.:

  • syzyfowa praca
  • koń trojański

zwroty – związki wyrazowe, w których jeden człon jest czasownikiem, np.:

  • wziąć nogi za pas
  • stroić fochy

frazy – połączenia wyrazów, które same w sobie stanowią zdanie lub równoważnik zdania, np.:

  • bez pracy nie ma kołaczy
  • człowiek człowiekowi wilkiem

Podział frazeologizmów ze względu na stopień zespolenia wyrazów:

związki łączliwe – wyrazy związku mogą się swobodnie łączyć z innymi wyrazami, np.:

  • pomyślny zbieg okoliczności – szczęśliwy zbieg okoliczności

związki stałe – czyli takie, w których żadna zmiana nie jest możliwa, wyrazy frazeologizmu są stałe, a ich zamiana to błąd frazeologiczny, np.:

  • nie ma co płakać nad rozlanym mlekiem
  • uciekać, gdzie pieprz rośnie

związki luźne – można w nich swobodnie wymieniać oba człony, np.:

  • piękne kwiaty - pachnące kwiaty
  • piękny bukiet - pachnący bukiet

Funkcje związków frazeologicznych:

  • służą wyrażeniu ekspresji
  • dają plastyczność wypowiedzi
  • pomagają precyzyjniej sformułować myśli
  • wprowadzają humor do wypowiedzi

Źródła związków frazeologicznych:

  • Biblia (rzeź niewiniątek, trąba jerychońska, umywać ręce, sądny dzień, oddać coś za miskę soczewicy)
  • mitologia (pięta Achillesa, męki Tantala, nic Ariadny, syzyfowa praca, jabłko niezgody)
  • literatura (walczyć z wiatrakami, dantejskie sceny)
  • historia (przekroczyć Rubikon, kości zostały rzucone)
  • obyczaje, zwyczaje (rzucić rękawicę, podać czarną polewkę)
  • anegdoty, legendy (wyjść jak Zabłocki na mydle, wzrok Bazyliszka, masz babo placek)
  • codzienność (zjeść z kimś beczkę soli, porywać się z motyką na słońce)

Ponieważ znajomość związków frazeologicznych na maturze jest konieczna, Warto przygotować sobie taką tabelę, zgromadzić w niej różne związki frazeologiczne – tak, byśmy wiedzieli skąd pochodzą i co oznaczają.

10 związków frazeologicznych, pochodzących z Biblii i mitologii

BIBLIZMY –  utrwalone, stałe związki wyrazowe, które powstały pod wpływem treści BIBLII

ZWIĄZEK FRAZEOLOGICZNY UŻYCIE W BIBLII ZNACZENIE DZISIEJSZE 
wieża Babel miała utrzymać ludzi w jednym miejscu poprzez nieskończoną pracę nad jej budową. Bogu się to nie spodobało i pomieszał ich języki, podzielił ich na narody, przez co nie mogli się zrozumieć.zamieszanie, zamęt, nieład, pomieszanie języków, wielojęzyczne zbiorowisko ludzi
Sodoma i Gomora dwa miasta, które Bóg spalił deszczem siarki i ognia. Była to kara za grzeszne zachowanie ich mieszkańców.  rozpusta, zniszczenie społeczeństwa, bałagan i zamęt. 
hiobowe wieści Hiob był bardzo oddanym Bogu człowiekiem. Przeżył szereg kar narzuconych przez Boga i ani przez moment nie zwątpił w swoją wiarę. są to wieści przysparzające  nas o cierpienie i smutek, straszne wieści. 
egipskie ciemności wywodzi się z historii o Mojżeszu, który chciał wyprowadzić lud Izraela z niewoli egipskiej. Bóg zesłał na Egipt dziesięć plag. Ciemności były jedną z tych plag.oznacza nieprzenikliwą ciemność, której nie da się rozjaśnić. 
zakazany owoc Adam i Ewa przebywając w raju dostali od zakaz - nie mogą zerwać owocu z drzewa. Podkuszeni przez szatana - złamali zakaz i zostali wygnani.coś bardzo kuszącego, objętego zakazem. Oznacza, że im bardziej coś jest niedostępne, tym bardziej nas do tego ciągnie. 

MITOLOGIZMY   –  utrwalone, stałe związki wyrazowe, które powstały pod wpływem treści z mitologii

ZWIĄZEK FRAZEOLOGICZNY UŻYCIE W MITOLOGIIZNACZENIE DZISIEJSZE 
syzyfowa praca Syzyf - założyciel i król miasta Eryfy (późniejszy Korynt), za swe liczne przewinienia został ukarany, toczył na szczyt góry Tartaru ciężki głaz, który ciągle spadał.Wymagająca, ciężka, często bezskuteczna praca; ciężki i bezcelowy wysiłek, trud;
pięta Achillesa Tetyda, matka Achillesa, chciała go uodpornić na wszelkie ciosy, wykąpała go więc w Styksie, trzymając go za pietę – to miejsce pozostało nieodporne na rany. Achilles zginął w Troi ugodzony strzałą w piętę.czyjaś słaba strona, słaby punkt
jabłko niezgody bogini Eris - niezaproszona na wesele - postanowiła się zemścić i rzuciła pomiędzy Herę, Afrodytę i Atenę jabłko z napisem „Dla najpiękniejszej”. Wywołało to wielką kłótnię, dla kogo jest przeznaczony podarunek. Spór rozsądził Parys wybierając Afrodytę (przekupiony przez nią, co było później pośrednią przyczyną wojny trojańskiej).przedmiot sporu, przyczyna waśni, kłótni 
puszka Pandory Hefajstos, na polecenie Zeusa chcącego zemścić się na Prometeuszu, stworzył piękną kobietę. Dano jej puszkę i zesłano na ziemię. Została żoną Epimeteusza i namówiła męża do otwarcia beczki, którą otrzymała jako wiano. Otwarcie jej spowodowało, że „wyleciały na świat wszystkie smutki, troski, nędze i choroby i jak kruki obsiadły biedną ludzkość. źródło nieszczęść, tragedii
stajnia Augiasza oczyszczenie stajni Augiasza było piątą z dwunastu prac Heraklesa; była ona od lat nieporządkowana, brudna i śmierdząca. Herakles przepuścił przez nią rzekę, która oczyściła stajnię z gnoju.wielki, trudny do uporządkowania bałagan, coś bardzo zapuszczonego, zaniedbanego, co trzeba doprowadzić do porządku

Podsumowując - frazeologizmy w poezji i w prozie:

W poezji - frazeologizmy używane są do tworzenia obrazów, wyrażania emocji, a także dodawania rytmu i melodyjności utworu.

W prozie - związki frazeologiczne służą przede wszystkim do zwiększenia realizmu dialogów i charakterystyki postaci. 

Związki frazeologiczne mogą pojawić się na maturze zarówno w zadaniach testowych na egzaminie pisemnym, jak i w zadaniach niejawnych na egzaminie ustnym. Warto je więc znać.

Subskrybuj podcast Matura Na Maxa

📨 Notatki do matury wysyłamy za
Wpisz swój adres e-mail poniżej, aby otrzymywać darmowe notatki z podcastu. Przygotuj się do matury na maxa!

Masz pytania?

Pracujemy od poniedziałku do piątku, od 10:00 do 17:00 oraz w trakcie trwania zajęć.
☎️ 571-424-115[email protected]
michourglassarrow-left