Pytanie jawne 18: Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry.

Pytanie jawne 18. Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry. Omów zagadnienie na podstawie znanej Ci satyry Ignacego Krasickiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. 

Wstęp i teza

Satyra posługuje się deformacją i wyolbrzymieniem, aby przedstawić ludzkie wady w sposób celowo przerysowany i karykaturalny. Zachęca jednocześnie do refleksji nad tymi ludzkimi przywarami. Najczęściej satyra odnosi się do aspektów obyczajowych, społecznych oraz politycznych. Celem tych zabiegów w równym stopniu jest rozrywka, napiętnowanie określonych zjawisk i zachowań, ale również skłonienie odbiorcy do krytycznego spojrzenia na siebie samego, na otoczenie i do wyciągnięcia wniosków na przyszłość.

Rozwinięcie w odniesieniu do wskazanej w temacie lektury obowiązkowej

Satyra Pijaństwo Ignacego Krasickiego opowiada historię szlachcica, który uległ zgubnym skutkom nadużywania alkoholu. Szlachcic wspomina w rozmowie huczną ucztę, wyprawioną z okazji imienin żony. Jadła i trunków nie brakowało, zabawa trwała do świtu, więc następnego dnia bohater zmagał się z potężnym kacem, z którym próbował rozprawić się kolejnymi porcjami alkoholu. Ponowne pojawienie się gości zwiastowało kolejne porcje napojów wyskokowych i wkrótce znów przy suto zastawionym stole rozpoczęła się mocno zakrapiana biesiada, ku zadowoleniu wszystkich obecnych. Jednak wraz z upływem czasu i wraz z ilością obficie spożywanego alkoholu, ten przejął kontrolę nad zachowaniem biesiadników. Drobna zwada przerodziła się w potężną awanturę zakończoną bijatyką, z której gospodarz zapamiętał tyle, że dostał w głowę butelką. Teraz żali się rozmówcy na „obrzydliwe pijaństwo”, z którego ma tylko „nudności, guzy i plastry”.

W satyrze Pijaństwo Krasicki w dosadny sposób piętnuje destrukcyjny wpływ nadużywania alkoholu na różne aspekty życia. Podkreśla, jak trudno jest wyrwać się z nałogu i jak głęboko zakorzeniony jest problem alkoholizmu w ówczesnym społeczeństwie. W przewrotny sposób widoczne jest to w ostatniej części utworu. Obolały po pijackiej przygodzie szlachcic słucha z pozorną uwagą wywodu swojego rozmówcy, w którym ten gani pijaków i wychwala zalety trzeźwości. Wygląda nawet, jakby bohater się z tym zgadzał, ale żegnając się, na pytanie „dokąd idzie”, odpowiada: „napiję się wódki”.

Kontekst literacki nawiązujący do tematu

W utworze Żona modna Ignacy Krasicki kieruje ostrze satyry przeciw małżonkom wywodzącym się ze stanu szlacheckiego. Bohaterem i narratorem utworu jest szlachcic, który wybierając swą przyszłą żonę kierował się głównie jej posagiem, czyli czterema wsiami przylegającymi do majątków szlachcica. Już przed ślubem widział, że jego wybranka ma odmienne upodobania i zwyczaje, ale zignorował to, zaślepiony potencjalną korzyścią majątkową. Ta, wychowana w mieście i przyzwyczajona do wystawnego trybu życia, okazała się być osobą zakochaną w życiu salonowym, zapatrzoną w nowe trendy modowe i bezkrytycznie kopiującą zagraniczne nowinki kulturowe. 

Żona modna to satyra zarówno na część wiejskiej szlachty, skupionej jedynie na sprawach materialnych i pomnażaniu majątków w każdy możliwy sposób, jak i na tych, którzy prowadzą próżniacze życie według bezrefleksyjnie kopiowanych cudzoziemskich wzorów i obyczajów.

Podsumowanie

Podsumowując, w obu tekstach za pomocą humoru, ironii i przerysowań Krasicki pokazuje ludzkie słabości i problemy typowe dla stanu szlacheckiego. Jego utwory poruszały ważne społecznie kwestie, zawierały wyraźne elementy moralizatorskie, a ich celem było wzbudzenie mądrych refleksji. 

Przykładowe inne konteksty

1. Molier Skąpiec – satyryczna komedia wyśmiewa zwłaszcza egoizm i skąpstwo paryskiego mieszczaństwa. Harpagon, główny bohater, to karykaturalny skąpiec, który dla majątku gotów jest poświęcić nawet rodzinę. 
2. Aleksander Fredro Zemsta – autor piętnuje najważniejsze wady szlachty z okresu przed rozbiorami Polski: nadpobudliwość, porywczość, fałszywa pobożność, zawiść i skąpstwo, życie kosztem innych, chciwość i interesowność, samochwalstwo, pycha, naśladowanie cudzoziemskich wzorów.
3. Witold Gombrowicz Ferdydurke – satyryczna analiza społecznych konwenansów oraz mechanizmów, które zmuszają jednostkę do przyjmowania nieautentycznych ról. Poprzez zastosowanie groteski autor pokazuje, w jaki sposób sztywne normy społeczne mogą prowadzić do infantylizacji człowieka oraz utraty autentyczności w relacjach międzyludzkich.