Biblia na maturze

Geneza nazwy – Biblia

Biblia – z j. greckiego biblion – księga, zwój papirusu

• zbiór ksiąg dzielących się na Stary i Nowy Testament
• to święta księga religii żydowskiej (Stary Testament) i chrześcijańskiej
• pierwotnie, w hebrajskim zamiast Testamentu było Przymierze (które Bóg zawarł z Abrahamem, a przez niego i z narodem wybranym, Izraelem)
• w tłumaczeniu na j. grecki obok znaczenia przymierze, pojawiło się drugie słowo – testament – i właśnie ono zostało użyte w przekładzie na łacinę
• dziś – mówimy Stary i Nowy Testament

Biblia jest księgą świętą, zawiera ogólnoludzki kodeks moralny, zawiera zbiór prawd i zasad. Biblię (zwaną Pismem Świętym) dzielimy na Stary i Nowy Testament.

• Stary Testament – jest zbiorem pism judaistycznych i obejmuje 46 ksiąg.
• Nowy Testament – jest zbiorem pism chrześcijańskich i obejmuje 27 ksiąg.

Budowa Biblii

Stary Testament

• XII w. p.n.e. – I w. p.n.e.
• napisany w językach: hebrajskim, aramejskim, greckim
• najważniejszą część, wspólną dla Żydów i chrześcijan, stanowi Tora

Nowy Testament

• 2 połowa I w. n.e.
• napisany w językach: greckim i aramejskim

Księgi w Starym i Nowym Testamencie można podzielić na trzy rodzaje ksiąg (tematycznie):

Księgi historyczne

Opisują dawne wydarzenia; w Starym Testamencie to: Pięcioksiąg Mojżesza (ks. Rodzaju, Wyjścia, Liczb, Powtórzonego Prawa, Kapłańska), natomiast w Nowym Testamencie to: Ewangelie (Mateusza, Łukasza, Marka, Jana) oraz Dzieje Apostolskie.

Księgi mądrościowe (dydaktyczne)

Pokazują postawy godne naśladowania; w Starym Testamencie to między innymi księgi: Hioba, Przysłów, Psalmów, Mądrości, Koheleta; natomiast w Nowym Testamencie – Listy apostolskie.

Księgi prorockie (profetyczne)

Objawiają przyszłość; w Starym Testamencie to Księgi: Izajasza, Ezechiela, Daniela, Jeremiasza; w Nowym Testamencie – Apokalipsa św. Jana.

Przekłady Biblii

Pierwszym przekładem z języka aramejskiego na język grecki był tzw. „przekład siedemdziesięciu”Septuaginta (dokonało go około siedemdziesięciu uczonych). Jest to starożytny przekład Starego Testamentu na grekę (III-II w.p.n.e.)

Wulgata – wczesnośredniowieczne tłumaczenie z greki na łacinę św. Hieronima (IV-V w.)

Biblia Jakuba Wujka – polski przekład z XVI w.

Biblia Tysiąclecia – współczesny przekład na język polski, tłumaczona bezpośrednio z języków oryginalnych przez benedyktynów tynieckich (wydana po raz pierwszy w 1965 r.)

Światopogląd

Biblia to zbiór świętych ksiąg judaizmu i chrześcijaństwa.

Judaizm

Żydzi za słowo objawione uznają tylko tzw. Biblię hebrajską, czyli 39 ksiąg Starego Testamentu.

Stary Testament powstał dla „narodu wybranego” i jest silnie osadzony w kulturze oraz tradycji – zawiera podstawowe zasady moralne, ale też system prawny i wytyczne dotyczące kultu Izraelitów – koczowniczego narodu wyznającego religię monoteistyczną.

Stary Testament zapowiada nadejście Mesjasza, ale Żydzi nie uznają Jezusa za Mesjasza i Nowy Testament nie jest dla nich księgą świętą.

Chrześcijaństwo

Chrześcijanie główne zasady moralne, na czele z Dekalogiem, przejęli ze Starego Testamentu, odrzucając jednak szczegółowy system zakazów i nakazów, obowiązujący do dziś ortodoksyjnych wyznawców judaizmu,

Chrześcijanie upatrują podstawowych wytycznych, dotyczących postępowania zgodnego z wiarą, przede wszystkim w Ewangeliach, Dziejach Apostolskich i Listach, ponieważ tam najpełniej są przedstawione nauki, które głosił Jezus Chrystus.

Wzorce i antywzorce osobowe

Zarówno Stary jak i Nowy Testament są źródłem wzorów postępowania, uczą jak żyć z dala od grzechu. Podstawowe nakazy to – oddawać cześć Bogu i nie krzywdzić bliźniego.

Wzorce osobowe

• Hiob – człowiek niezachwianej wiary
• Dawid – człowiek, który potrafi pokonać silniejszego
• Salomon – wzór mądrości
• Samarytanin – człowiek dbający o innych (altruista)

Antywzorce osobowe

• Kain – bratobójca
• Herod Wielki – despota, człowiek okrutny, żądny władzy
• Judasz – zdrajca
• Piłat – uchylanie się od odpowiedzialności

Cechy stylu biblijnego

• częste wykorzystywanie apostrofy i trybu rozkazującego
• przestawny szyk przydawki
• liczne powtórzenia charakterystycznych fraz oraz paralelizmy
• alegoryzmy (elementy świata przedstawionego, które poza wyrażonym wprost znaczeniem, przekazują również treści ogólne, uniwersalne)
• podniosły i uroczysty ton
• zwięzłe i dosadne słownictwo, łączące wzniosłość z potocznością
• krótkie zdania, często współrzędnie złożone i rozpoczynane przez spójniki
• sentencje i aforyzmy
• wykorzystywanie symboli i przypowieści do zilustrowania przekazywanych prawd

Lektury

Fragmenty:

• ks. Rodzaju
• ks. Hioba
• ks. Koheleta
• Pieśń nad Pieśniami
• ks. Psalmów
• Apokalipsa św. Jana