WOS PR — Maj 2023 (Formuła 2015)

Rysunki. O zachowaniu młodej osoby (komiks, w którym młoda osoba robi sobie tatuaż, mówiąc: „Chcę wyrazić swoją indywidualność. Tatuaż wyróżnia cię z tłumu, sprawia, że jesteś niepowtarzalna… A poza tym wszyscy teraz mają tatuaże!”).

Tekst. O jednej z reguł wywierania wpływu na zachowania ludzi

Podobnie jak inne narzędzia wpływu[,] reguła niedostępności żeruje na naszej skłonności chodzenia na skróty. […] Z doświadczenia wiemy, że rzeczy trudne do uzyskania są zwykle cenniejsze od tych, które są dostępne bez żadnych ograniczeń […]. Dlatego też informacja o stopniu dostępności jakiegoś przedmiotu czy jakiejś możliwości może być łatwą do wykorzystania przesłanką oceny ich wartości. Źródłem oddziaływania reguły niedostępności jest więc prosty fakt, że na ogół mamy rację, kiedy traktujemy rzeczy mało dostępne jako cenne […].

(R. Cialdini, Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka, Sopot 2016, s. 161, 259.)

Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Zachowanie młodej osoby zilustrowane na rysunkach jest przykładem postawy nonkonformistycznej.

Uzasadnij, że zachowanie młodej osoby zilustrowane na rysunkach (zadanie 1.1) nie jest przykładem działania reguły opisanej w tekście (reguły niedostępności).

O jednym ze zjawisk społecznych

Jednostki i grupy zajmujące niższe pozycje społeczne mają ograniczony dostęp do lepszego wykształcenia, pracy, opieki zdrowotnej i kultury. Dzieci pochodzące z tych grup narażone są na dziedziczenie niekorzystnego położenia. Ubóstwo przyczynia się do […] obniżenia poczucia wartości, poczucia deprywacji i niemożności zaspokojenia potrzeb życiowych, dezintegracji rodziny, rozwoju przestępczości, nierównego startu życiowego, pogorszenia stanu zdrowia, marginalizacji w życiu społecznym i kulturalnym. […] Zmianę i możliwość nadrobienia deficytów najbardziej utrudniają im jednak nie warunki socjalne, a problemy emocjonalne: brak wiary w siebie, niskie poczucie sprawczości, bezradność, niedojrzałość, poczucie krzywdy, nieufność, brak wzorców, nieumiejętność systematycznego działania.

(E. Dallemura, Dziedziczenie […], szansabialystok.pl)

Rozstrzygnij, czy zjawisko opisane w tekście jest związane ze stratyfikacyjną funkcją rodziny. Odpowiedź uzasadnij.

Na podstawie tekstu o dziedziczeniu niekorzystnego położenia społecznego (zadanie 2.1) dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

W tekście wyjaśniono

O jednym z rodzajów społeczeństwa

Istotą [tego] społeczeństwa […] jest gospodarka rynkowa oraz masowe wytwarzanie dóbr materialnych przy użyciu maszyn i poza gospodarstwem domowym […], z czym wiąże się pogłębianie podziału pracy. […] Zwiększa się przestrzenna i społeczna ruchliwość ludzi. Pojawiają się zbiorowości społeczne nowego rodzaju: celowo konstruowane, oparte na normach prawnych i ogarniające jedynie część życia jednostek […]. Upowszechnia się umiejętność czytania i pisania oraz rośnie rola wykształcenia. Pojawiają się środki masowego przekazu […].

(B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Warszawa 2008, s. 106.)

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

W tekście przedstawiono społeczeństwo

O nadawaniu imion wśród Łemków

Narodziny dziecka wiążą się nierozerwalnie z wyborem dla niego imienia. Jak podaje E. Wolnicz-Pawłowska[,] do XIX wieku większość imion […] miała pochodzenie chrześcijańskie, z dawnych imion słowiańskich ostały się głównie te, które zaakceptował Kościół jako imiona świętych i błogosławionych. […] Przed wojną nadal powszechne było nadawanie dzieciom imion figurujących w kalendarzu liturgicznym, gdy rodzice chcieli ochrzcić imieniem, które nie miało swojego świętego patrona, kapłan domagał się wyboru nowego imienia. […] Od lat siedemdziesiątych [XX w.] coraz częściej zaczyna się spotykać wśród łemkowskich dzieci imiona polskie, niespotykane wcześniej na Łemkowszczyźnie […]. Uroczyste nadanie imienia jest nierozerwalnie związane z ceremonią chrztu.

(M. Pecuch, Tożsamość kulturowa Łemków w zachodniej Polsce i na Ukrainie. Studium porównawcze, Gorzów Wielkopolski 2009, s. 103–104.)

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Informacja wskazana w przedostatnim zdaniu tekstu (o wypieraniu imion łemkowskich przez polskie) jest przykładem

Dokończ zdanie – podaj nazwę właściwego Kościoła nierzymskokatolickiego.

Mniejszość, której dotyczy tekst (zadanie 4.1), odbywała przedstawiony obrzęd na ogół w Kościele rzymskokatolickim obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (zwanym też Kościołem greckokatolickim) lub w Kościele ………………

Wykres. Cechy konieczne, aby uznać kogoś za Polaka (5 najczęstszych wyborów badanych, dane dla lat 2005 i 2015): 1. Aby on sam czuł się Polakiem (69% / 59%). 2. Aby był obywatelem polskim (34% / 40%). 3. Aby przynajmniej jedno z jego rodziców było Polakiem (25% / 29%). 4. Aby mieszkał na stałe w Polsce (23% / 24%). 5. Aby mówił po polsku (20% / 20%). Badani mieli wybrać z podanej listy dwie cechy.

(Na podstawie: Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2015, nr 106, s. 6.)

Na podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych stwierdzeń.

Rozstrzygnij, który z wyborów respondentów (spośród 1–5, zadanie 5.1) należy uznać za wskazujący na poparcie politycznej koncepcji narodu. Odpowiedź uzasadnij.

O uchodźcach w Kanadzie

Kanada, oprócz względów humanitarnych, traktuje przyjmowanie uchodźców jak inwestycję, także demograficzną: trzy czwarte syryjskich uchodźców nie skończyło osiemnastu lat, a dzieci szybko się integrują. Poprzednie doświadczenia pokazują też, że gdy przybysze okrzepną i nauczą się języka, korzystają z pomocy społecznej rzadziej niż statystyczny Kanadyjczyk. Wśród [nich] po dziesięciu latach pracę znalazło 86 procent, z czego jeden na pięciu założył własną firmę. Oczywiście integracja uchodźców nie jest zupełnie bezproblemowa. Rządowy zasiłek w miastach, gdzie koszty życia są większe, ledwo zaspokaja potrzeby dużych rodzin. W wielu miejscach […] miesiącami czeka się na kurs angielskiego, co z kolei odwleka moment znalezienia pracy.

(Na podstawie: K. Wężyk, Kanada. Ulubiony kraj świata, Warszawa 2017, s. 78.)

Rozstrzygnij, czy w świetle tekstu znajduje potwierdzenie teza o roszczeniowej postawie uchodźców. Odpowiedź uzasadnij.

Tabela 1. Oceny działalności izb parlamentu dokonywane przez społeczeństwo polskie w 2019 i 2020 roku (wskazania respondentów w %, oceny „dobra”/„zła”, pominięto odpowiedzi „trudno powiedzieć”) — dane miesięczne dla Sejmu RP i Senatu RP od czerwca 2019 do września 2020 r.

Tabela 2. Potencjalne elektoraty a ocena działalności Sejmu RP we wrześniu 2020 roku:

(Na podstawie: Oceny działalności instytucji publicznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2020, nr 121, s. 1, 3.)

Uwzględniając kwestię przynależności politycznej większości posłów na Sejm RP, wyjaśnij zróżnicowanie oceny działalności tej izby parlamentu ze względu na preferencje wyborcze respondentów.

Na podstawie tabel z zadania 7.1 oceń prawdziwość podanych stwierdzeń.

O koncepcjach genezy państwa

Opis 1. Powstanie państwa wiąże się z działaniem istoty nadprzyrodzonej.

Opis 2. Państwo jest następstwem podboju słabszych plemion przez plemiona silniejsze.

(Na podstawie: zpe.gov.pl)

Do każdego opisu koncepcji genezy państwa dopisz jej autora. Odpowiedzi wybierz spośród podanych: Arystoteles, św. Tomasz z Akwinu, Tomasz Hobbes, Ludwik Gumplowicz.

O jednej z form demokracji bezpośredniej

Artykuł 75. Konstytucji Włoch stanowi, iż na żądanie 500 tys. wyborców lub 5 rad regionalnych przeprowadzane jest […] [głosowanie], które może zadecydować o całkowitej lub częściowej abrogacji (uchyleniu) ustawy lub aktu prawnego mającego rangę ustawy.

(A. Jamróz, Demokracja współczesna. Wprowadzenie, Białystok 1993, s. 29.)

Podaj nazwę formy demokracji bezpośredniej opisanej w tekście.

Fragmenty konstytucji państwa 1.

Art. 6. Prezydent Republiki jest wybierany na 5 lat w wyborach powszechnych […]. Art. 8. Prezydent Republiki powołuje premiera. Decyzję o odwołaniu go z funkcji podejmuje w wyniku złożenia przez premiera dymisji rządu. Na wniosek premiera powołuje innych członków rządu i ich odwołuje. Art. 9. Prezydent Republiki przewodniczy Radzie Ministrów. Art. 21. Premier kieruje działalnością rządu. […] może przewodniczyć w zastępstwie Prezydenta Republiki Radzie Ministrów, na podstawie wyraźnego upoważnienia […]. Art. 50. W przypadku gdy Zgromadzenie Narodowe uchwali wotum nieufności […], premier składa Prezydentowi Republiki dymisję rządu.

(Konstytucja […], Warszawa 2005.)

Schemat. Egzekutywa i legislatywa na szczeblu federalnym w państwie 2. — elektorat wybiera bezpośrednio legislatywę (Kongres, złożony z Senatu i Izby Reprezentantów) i, w wyborach pośrednich, egzekutywę (Prezydent, który stoi na czele Gabinetu).

(Na podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 275.)

Podaj nazwy państw, których systemów politycznych dotyczą przedstawione materiały.

Uzupełnij tabelę – wyjaśnij, na czym polega różnica między przedstawionymi w zadaniu 10.1 systemami politycznymi państw (1. i 2.) w każdym z podanych aspektów.

O jednym z systemów politycznych

[…] parlament jest najwyższym organem reprezentującym naród i sprawującym w jego imieniu wyłączną władzę – posiada on funkcję ustawodawczą i funkcję rządzenia państwem poprzez ustalanie jego polityki. Parlamentowi podporządkowane są inne organy państwa.

(Nauka o polityce. Wybrane zagadnienia, red. S. Grabowska, Rzeszów 2015, s. 52.)

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

W tekście został opisany system

Podaj nazwę państwa europejskiego, w którym funkcjonuje system polityczny opisany w tekście z zadania 11.1.

Elektoraty ugrupowań na osiach podziałów politycznych (2011 rok) — wykres punktowy z osiami: Konserwatyzm–Liberalizm światopoglądowy (wertykalna) i Etatyzm–Liberalizm ekonomiczny (horyzontalna). Pozycje elektoratów: PiS (ok. -0,2; 0,8 — konserwatyzm, etatyzm), PSL (ok. -0,25; -0,2), PO (ok. 0,3; -0,2), SLD (ok. -0,1; -0,5 — najbardziej liberalne światopoglądowo).

(Elektoraty partyjne o istotnych kwestiach społeczno-politycznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2011, nr 103, s. 18.)

Na podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych stwierdzeń.

Przepisy prawne z art. 154 Konstytucji RP

1. [Organ 1.] desygnuje Prezesa Rady Ministrów, który proponuje skład Rady Ministrów. […]
2. Prezes Rady Ministrów […] przedstawia [organowi 2.] program działania Rady Ministrów z wnioskiem o udzielenie jej wotum zaufania. […]

(Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm.; stan prawny na 19 stycznia 2023 r.)

Podaj nazwy organów władzy centralnej w Rzeczypospolitej Polskiej oznaczonych w przytoczonych przepisach prawnych numerami 1. i 2.

Fragment projektu konstytucji (tzw. projekt obywatelski NSZZ „Solidarność” z 1994 roku)

Art. 67.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, senatorom, Prezydentowi i Rządowi. Inicjatywę ustawodawczą posiadają także najbardziej reprezentatywne związki zawodowe na zasadach określonych w ustawie. 2. Projekt może być wniesiony do Sejmu także w formie wniosku obywatelskiego, podpisanego przez co najmniej 200 000 wyborców. O ważności wniosku obywatelskiego rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny. 3. Prawo wnoszenia poprawek do projektów ustaw w czasie rozpatrywania ich przez Sejm przysługuje wnioskodawcy, Rządowi i posłom.

Art. 68.1. Sejm może, ustawą podjętą bezwzględną większością głosów, na wniosek Rządu, upoważnić go do wydawania dekretów z mocą ustawy.

(solidarnosc.org.pl)

Wyjaśnij, na czym polegają różnice w zakresie inicjatywy ustawodawczej między rozwiązaniami z przytoczonego fragmentu projektu konstytucji a tymi określonymi w obecnie obowiązującej Konstytucji RP.

Rozstrzygnij, czy w projekcie konstytucji, którego fragment przytoczono w zadaniu 14.1, przyznano Radzie Ministrów RP („Rządowi”) większe uprawnienia w zakresie tworzenia prawa, niż ma ona według obecnie obowiązującej Konstytucji RP. Odpowiedź uzasadnij.

Fragment uchwały budżetowej

UCHWAŁA NR XXXIV/340/2018 [NAZWA 1. ORGANU SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO] Gietrzwałd* z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy Gietrzwałd na rok 2018

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym […] uchwala, co następuje: § 1.1. Dochody budżetu gminy w wysokości 34 009 309,24 zł, […] w tym z tytułu dotacji i środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 – 4 844 633,14 zł. 2. Na łączne dochody składają się dochody bieżące w wysokości 28 856 799,30 zł, w tym z tytułu dotacji i środków […] – 57 123,20 zł oraz dochody majątkowe w wysokości 5 152 509,94 zł, w tym z tytułu dotacji i środków […] – 4 787 509,94 zł. § 2.1. Wydatki budżetu gminy w wysokości 38 843 553,75 zł. […] z czego: a) wydatki bieżące w wysokości 28 815 238,15 zł […] b) wydatki majątkowe w wysokości 10 028 315,60 zł […] §10. Wykonanie Uchwały powierza się [NAZWA 2. ORGANU SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO] […].

(edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl; * Gietrzwałd – wieś w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy Gietrzwałd.)

Uzupełnij przytoczony fragment uchwały budżetowej – wpisz właściwe nazwy organów samorządu terytorialnego (1. i 2.).

Rozstrzygnij, czy w uchwale budżetowej z zadania 15.1, której fragment przytoczono, założony jest deficyt budżetowy. Odpowiedź uzasadnij.

Przepisy prawne z Kodeksu postępowania karnego

Przepis 1. […] orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. Przepis 2. […] rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. Przepis 3. […] rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych w ustawie.

(Dz.U. 1997, nr 89, poz. 555, z późn. zm.; stan prawny na 19 stycznia 2023 r.)

Do każdego przytoczonego przepisu prawnego dopisz nazwę właściwego organu władzy sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej.

Wykres. Jedno ze zjawisk gospodarczych — wzrost PKB w czasie, przedstawiony jako krzywa oscylująca wokół rosnącego trendu długookresowego (kolejne wahania w górę i w dół wokół linii trendu).

(Na podstawie: naukowiec.org)

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź (A. albo B.) oraz właściwe uzasadnienie (1. albo 2., albo 3.).

Przedstawiony wykres może posłużyć do wyjaśnienia zjawiska:

O systemie prawa

Inaczej więc niż na kontynencie prawo angielskie kształtowało się […] przez świadome nawiązywanie w orzecznictwie do prejudykatów, tj. wyroków sądowych, które zapadały poprzednio w analogicznych sprawach. […] Miało to dalekosiężne konsekwencje. […] Sędziowie nie potrzebowali odnajdywać jakiejś ogólnej normy prawnej, aby nią wyrok uzasadnić […].

(K. Sójka-Zielińska, Drogi i bezdroża prawa. Szkice z dziejów kultury prawnej Europy, Wrocław–Warszawa–Kraków 2000, s. 41.)

Podaj nazwę systemu prawa opisanego w tekście.

Przepisy prawne z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 180. § 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze: 1) 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie; […] § 2. Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. § 3. Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1. § 4. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli: 1) pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko; 2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową. § 5. Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego. Art. 1823. § 1. Pracownik – ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni […].

(Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141, z późn. zm.; stan prawny na 19 stycznia 2023 r.)

Opisy sytuacji

Joanna od czterech lat współpracuje ze znanym wydawnictwem edukacyjnym. Pisanie testów i kart pracy stało się dla niej jedynym źródłem utrzymania, a wykonywała to wyłącznie na podstawie zawieranych każdorazowo umów o dzieło. Joanna jest w ciąży i oczekuje narodzin swojego drugiego dziecka. Termin porodu się zbliża – Joanna postanowiła wystąpić o urlop macierzyński na 4 tygodnie przed przewidywaną datą porodu.

Adam pracuje – na podstawie umowy o pracę – jako urzędnik. Jego żona, po 15 tygodniach przebywania na urlopie macierzyńskim, postanawia wrócić do pracy na stanowisko dyrektora publicznej szkoły podstawowej w Łomży. Adam wykorzystał już przysługujący mu urlop ojcowski.

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń.

Rozstrzygnij, czy Joannie (opisy sytuacji, zadanie 19.1) przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przytoczonych przepisów prawnych.

Rozstrzygnij, czy Adamowi (opisy sytuacji, zadanie 19.1) – jako ojcu – przysługuje część urlopu macierzyńskiego niewykorzystana przez jego żonę. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przytoczonych przepisów prawnych.

Fragment pisma procesowego

Kraków, dnia 10 maja 2020 r.

[1. Nazwa strony] Aniela Abacka, ul. Akacjowa 46, 32-071 Kamień, reprezentowana przez radcę prawnego Bartłomieja Babackiego — Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział [3. Nazwa wydziału], ul. Przy Rondzie 7, 31-547 Kraków.

[2. Nazwa strony] Skarb Państwa – Wojewoda Małopolski, ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków.

[4. Nazwa pisma] o zapłatę wraz z wnioskiem o zwolnienie z kosztów

Wnoszę o zasądzenie na rzecz Anieli Abackiej kwoty 157 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, poczynając od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości położonych w Krakowie.

Uzupełnij fragment przedstawionego pisma procesowego – wpisz właściwe nazwy (1. Nazwa strony, 2. Nazwa strony, 3. Nazwa wydziału sądu, 4. Nazwa pisma).

Fragment wyroku jednego z trybunałów z siedzibą w Strasburgu

[…] art. 5 ust. 1 Konwencji, który stanowi[,] co następuje: „1. Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikt nie może być pozbawiony wolności, z wyjątkiem […] zgodnego z prawem pozbawienia wolności osoby […] umysłowo chorej […]”.

[…] Skarżący twierdził, że umieszczenie go w domu pomocy społecznej stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji. […] W szczególności, skarżący nie mógł swobodnie opuścić domu opieki. Tylko jego przedstawiciel ustawowy mógł wystąpić do kierownictwa zakładu o wydanie mu przepustki. […] Nieuprawniona nieobecność skarżącego w zakładzie zostałaby zgłoszona na policję. Z uwagi na to skarżący pozostawał pod całkowitą kontrolą domu pomocy społecznej.

[…] Z subiektywnego punktu widzenia pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej powinien zostać uznany za pozbawienie go wolności, ponieważ skarżący nigdy nie wyraził zgody na umieszczenie go w zakładzie opiekuńczym, nigdy też nie zwrócono się do niego o wyrażenie swojego zdania w tej kwestii. […]

Z TYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE 1. Uznaje skargę za dopuszczalną; 2. Stwierdza, że nastąpiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji.

(Sprawa Kędzior przeciwko Polsce (skarga nr 45026/07) – wyrok z 16.10.2012 r., trybunal.gov.pl)

Rozstrzygnij, czy wyrok, którego fragment przytoczono, został wydany w sprawie naruszania praw i wolności człowieka zaliczanych do drugiej generacji. Odpowiedź uzasadnij.

Na podstawie fragmentu wyroku z zadania 21.1 oceń prawdziwość podanych stwierdzeń.

O organizacji międzynarodowej

Organizacja humanitarna i rozwojowa na rzecz dzieci. Jej celem jest pomoc dzieciom, m.in. w zakresie ochrony zdrowia, edukacji i w sytuacji klęsk humanitarnych.

(Na podstawie: […]; materiał opatrzony logo organizacji.)

Podaj nazwę organizacji, której dotyczą materiały źródłowe.

Informacje o podróżach

Informacja 1.: Angel jest obywatelem Hiszpanii. Chce odwiedzić przyjaciół w jednym z państw wyspiarskich Europy Zachodniej. Informacja 2.: Anna jest obywatelką Polski pracującą w Brukseli. Wybiera się w podróż służbową do jednego z państw skandynawskich. Informacja 3.: Henrik jest obywatelem Włoch. Wybiera się z wizytą do rodziny swego ojca mieszkającej w jednym z państw bałtyckich.

Fragment mapy politycznej Europy — na mapie strzałkami i numerami 1, 2, 3 oznaczono kierunki podróży do państw będących celami podróży z informacji 1–3 (1 wskazuje na Wyspy Brytyjskie/Irlandię, 2 na Norwegię, 3 na obszar państw bałtyckich).

Uzupełnij tabelę – do każdej informacji dopisz nazwę państwa będącego celem podróży oraz określ, czy to państwo jest członkiem Unii Europejskiej (TAK/NIE).

Wskaż osobę (z informacji 1–3, zadanie 23.1), która po przybyciu do państwa będącego celem podróży zostanie poddana regularnej kontroli granicznej. Odpowiedź uzasadnij.

O Republice Chińskiej na Tajwanie

Pełniąca […] funkcję [prezydenta] od 2016 r., Tsai Ing-wen[,] jest przeciwna zbliżeniu z ChRL, a wśród członków jej ugrupowania (Demokratycznej Partii Postępowej) są zwolennicy proklamowania niepodległego państwa tajwańskiego. Formalnie rzecz biorąc, od 1949 r. do dziś na Tajwanie mamy bowiem do czynienia z Republiką Chińską, a ściślej z jej ostatnim skrawkiem […]. Dziś to Republika Chińska nie jest uznawana przez większość państw świata – choć równocześnie wiele z nich utrzymuje z Tajwanem relacje. Ale poniżej poziomu oficjalnego uznania, by nie drażnić Pekinu. Ten traktuje bowiem wyspę jako zbuntowaną prowincję, która musi wrócić do macierzy, choćby siłą.

(P. Bernardyn, Tajwański ból głowy, „Tygodnik Powszechny” 2021, nr 26 (3755), s. 40.)

Odnosząc się do cech państwa, sformułuj argument i kontrargument do tezy: Organizm polityczny, którego nazwę podkreślono w tekście, jest państwem.

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Terytorium, które ma podobny jak Tajwan status w prawie międzynarodowym, to

O organizacji międzynarodowej

Artykuł 5. Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich […] będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim[,] i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym […].

Polityk i ekonomista, premier Norwegii w latach 2000–2001 oraz 2005–2013. W 2014 roku został Sekretarzem Generalnym organizacji, której dotyczy pierwszy wiersz niniejszej tabeli.

(Dz.U. 2000, nr 87, poz. 970; pl.wikipedia.org)

Uzupełnij zdania – wpisz: pełną polską nazwę organizacji (1.), rok (2.) oraz nazwisko polityka (3.).

Organizacja, której dotyczy pierwszy wiersz tabeli, to (1.) ……… . Rzeczpospolita Polska została do niej przyjęta w roku (2.) ……… . W 2014 roku Sekretarzem Generalnym tej organizacji został – przedstawiony w drugim wierszu tabeli – Jens (3.) ……… .

Przemówienie z 2008 roku – fragment tekstu i fotografia

Gdy zainicjowałem ten przyjazd, niektórzy sądzili, że prezydenci będą się obawiać. Nikt się nie obawiał. Wszyscy przyjechali, bo Środkowa Europa ma odważnych przywódców. I chciałbym to powiedzieć nie tylko Wam, chciałbym to powiedzieć również tym z naszej wspólnej Unii Europejskiej, że Europa Środkowa, Gruzja, że cały nasz region będzie się liczył, że jesteśmy podmiotem. I my też wiemy świetnie, że dziś Gruzja, jutro Ukraina, pojutrze Państwa Bałtyckie, a później może i czas na mój kraj, na Polskę!

(polskieradio.pl; magazyn.wp.pl)

Obok polskiego polityka stoją w kolejności (od lewej) ówcześni: prezydent Ukrainy W. Juszczenko, prezydent Gruzji M. Saakaszwili, prezydent Litwy V. Adamkus, prezydent Estonii T.H. Ilves i premier Łotwy I. Godmanis.

Podaj imię i nazwisko polityka, który wygłosił przemówienie zaprezentowane w materiałach źródłowych.

Wyjaśnij kontekst przemówienia zaprezentowanego w materiałach źródłowych (zadanie 26.1), odnosząc się do wydarzeń z 2008 roku.

Uzasadnij, odnosząc się do wydarzeń z 2014 roku, że część obaw wyrażonych w przemówieniu zaprezentowanym w materiałach źródłowych (zadanie 26.1) się potwierdziła.