WOS PR — Maj 2020

O jednej z postaw społecznych

„[Charakteryzuje ją] […] umiejętność wyrażania własnych uczuć, opinii, pragnień w sposób adekwatny, otwarty i pozbawiony lęku, a zarazem respektujący uczucia i postawy innych osób […]."

(encyklopedia.pwn.pl)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Postawa społeczna, którą przedstawiono w tekście, to

Wykres. Średnie dochody w wybranych państwach Europy (w porównaniu do USA)

Wykres przedstawia dla wybranych państw europejskich: średni dochód mieszkańca danego państwa jako odsetek średniego dochodu mieszkańca USA oraz średni dochód 40% najbiedniejszych mieszkańców danego państwa jako odsetek średniego dochodu 40% najbiedniejszych mieszkańców USA.

(Na podstawie: ineteconomics.org)

Porównaj pod względem rozwarstwienia społecznego – przytaczając właściwe dane z wykresu – wskazane państwa Europy ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki.

O współczesnym społeczeństwie polskim

„[...] [W]brew światowym tendencjom, które są opisywane przez pojęcie urbanizacji oznaczającej wielką wędrówkę ze wsi do miast, Polacy rozpoczęli XXI w. na opak: ruszając na wieś. W chwili obecnej na terenach wiejskich mieszka 40% mieszkańców Polski i jeśli nie nastąpią jakieś gwałtowne zmiany, trend ten będzie utrzymywać się i w połowie stulecia na wsi mieszkać będzie blisko 45% z niespełna 34 mln żyjących wtedy w kraju Polaków."

(E. Bendyk, Ile wsi we wsi, „Polityka" 2017, nr 43)

Podaj nazwę typu ruchliwości społecznej, którego dotyczy tekst.

Uzasadnij, że proces, którego dotyczy tekst, nie oznacza zasilenia sektora rolnego gospodarki.

O mieszkańcach regionu południowego Tajlandii

„Południe Tajlandii, określane też niekiedy historycznym terminem Pattani, obejmuje pięć graniczących z Malezją muzułmańskich prowincji. Miejscowa ludność nie tylko od dawna demonstrowała poczucie odrębności wobec tajskiej, buddyjskiej Północy, lecz także wykazywała silne związki kulturowe z ludami zamieszkującymi po drugiej stronie granicy – w sąsiedniej Malezji. Z Malajami mieszkańców Pattani łączą język, wspólna religia, a także podobne dziedzictwo historyczne. Dla znacznej części z nich to dialekt południowych sąsiadów – Bahasa Malayu – jest mową ojczystą.

W badaniach przeprowadzonych na Południu na próbie reprezentatywnej jako symbol jedności narodu wskazywany jest król (87,1%). Aż 77% respondentów z tego regionu deklaruje, że to rodzice lub dziadkowie nauczyli ich języka państwowego, a 23% wskazuje na szkołę. Zdaniem respondentów z tego regionu o przynależności do narodu tajlandzkiego decyduje głównie zamieszkanie na terytorium Tajlandii (50,7%) oraz kultywowanie tajskich tradycji i zwyczajów (33,5%). Czują się oni przede wszystkim muzułmanami (25,8%), Tajami (21,2%) lub Malajami (5,5%). Jednak 47% respondentów uznało, że «nie ma to dla nich znaczenia»."

(Na podstawie: A.W. Jelonek, Wielokulturowość, separatyzm i budowa państwa narodowego w Tajlandii, Kraków 2011, s. 221, 294–302)

Sformułuj argument świadczący o wielojęzyczności znacznej części mieszkańców regionu, którego dotyczy tekst.

Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Większość mieszkańców regionu, którego dotyczy tekst, czuje się członkami tajlandzkiego narodu politycznego.

Tabela. Najliczniejsze niepolskie identyfikacje narodowo-etniczne w Polsce według spisu powszechnego z 2011 roku (dane w tysiącach; uwzględniono identyfikacje zadeklarowane łącznie przez ponad 15 tysięcy przedstawicieli kategorii społecznych mających uregulowany ustawowo status prawny)

(Na podstawie: Struktura narodowo-etniczna, językowa i wyznaniowa ludności Polski. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011, Warszawa 2015, s. 31)

Mapa. Podział administracyjny Polski z wybranymi gminami, w których przed organami gminy można posługiwać się językiem grupy mniejszościowej jako językiem pomocniczym (mapa z zaznaczonymi numerami 1–3 wskazującymi gminy w trzech różnych województwach).

(Na podstawie: mniejszości.narodowe.mswia.gov.pl)

Uzupełnij tabelę – do każdego numeru z mapy dopisz nazwę grupy mniejszościowej, której dotyczą oba materiały źródłowe, oraz nazwę województwa, w którym położone są gminy z językiem tej grupy jako językiem pomocniczym.

Oceń, czy poniższe informacje dotyczące grup mniejszościowych w Polsce są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

O wydarzeniach w jednym z państw Europy

„Obywatele konfederacji wyrazili swoją opinię na temat reformy promowanej przez Inicjatywę Vollgeld, która chce zakazać kreowania pieniędzy prywatnym bankom. […] 72 procent głosujących opowiedziało się przeciwko reformie."

(wyborcza.pl)

Uzupełnij zdania – podaj nazwy: sposobu udziału obywateli w podejmowaniu decyzji politycznych (A.), formy demokracji (B.) i państwa (C.).

Tekst traktuje o (A.) ………………………… – formie demokracji (B.) …………………… . Opisane wydarzenia miały miejsce w (C.) ………………………………….. .

Schemat. System polityczny jednego z państw (schemat przedstawia strukturę władzy, w której najwyższa władza prawodawcza i sądownicza należy do króla, bez wybieranej legislatywy).

(Na podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 314)

Odnosząc się do schematu, sformułuj dwa argumenty świadczące o tym, że państwo, którego system polityczny przedstawiono, nie jest państwem demokratycznym.

O założeniach jednej z ideologii

„Społeczeństwo potrzebuje ładu i stratyfikacji społecznej. […] Człowiek jest postrzegany jako istota społeczna związana z naturalnymi grupami. Dzięki uczestnictwu w życiu zbiorowym zostają zaspokojone jego podstawowe potrzeby – bezpieczeństwa, zakorzenienia, statusu […]. Państwem dobrym jest państwo ograniczone, oparte na prawie i reprezentujące nie tylko wolę większości, lecz także tradycję i dalekowzroczny interes zbiorowy."

(Idee i ideologie we współczesnym świecie, Warszawa 2008, s. 121–122)

Uzasadnij, że w tekście nie przedstawiono założeń ideologii liberalnej.

Tabele. Wyniki wyborów do Sejmu RP w 2001 i 2015 roku (uwzględniono komitety, które uzyskały ponad 5% głosów w skali kraju)

Wybory 2001 roku

Wybory 2015 roku

(Na podstawie: pkw.gov.pl)

O ordynacji wyborczej w Rzeczypospolitej Polskiej

„W znowelizowanej w 2002 r. ordynacji wyborczej powrócono do metody d'Hondta przy przeliczaniu głosów na mandaty, co wpłynęło na dość znaczne [większe niż przy dotychczasowej metodzie] nadreprezentacje partii, które w wyborach uzyskały najlepsze wyniki […] [i niedoreprezentacje partii z mniejszymi wynikami]."

(„Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie" 2013: „Problemy Społeczne, Polityczne i Prawne", s. 48)

Uzasadnij, że przedstawiona w tekście opinia jest trafna – sformułuj trzy argumenty na podstawie danych z tabel.

Wyjaśnij, dlaczego w obu tabelach dane z ostatniej kolumny nie sumują się do 460.

Wyjaśnij, dlaczego w obu zaprezentowanych wyborach do Sejmu RP jeden z komitetów – mimo uzyskania wyniku wyższego niż 5% – nie uczestniczył w podziale mandatów.

Przepisy prawne z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

„Art. 1. Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Art. 2. Rzeczpospolita Polska jest […] państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 3. Rzeczpospolita Polska jest państwem jednolitym. Art. 4.1. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu."

(Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm.; stan prawny na 25 lutego 2020 r.)

Do każdej z podanych nazw zasad ustrojowych dopisz numer artykułu z Konstytucji RP, w którym ta zasada została unormowana.

Zasada suwerenności narodu – .......... Zasada unitarnej formy państwa – ..........

O systemie politycznym jednego z państw europejskich

„W tym federalnym państwie funkcje ustawodawcze pełnią dwie różne instytucje. Na czele rządu stoi kanclerz. W XX wieku najczęściej mieliśmy do czynienia z rządami koalicyjnymi tzw. wielkiej koalicji socjalistów i chadeków. Rola prezydenta – mimo że jest wybierany przez naród w wyborach bezpośrednich – ogranicza się do funkcji ceremonialno-reprezentacyjnej."

(Na podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 159)

Schemat. System polityczny jednego z państw europejskich (schemat przedstawia strukturę władzy, w której prezydenta wybiera Zgromadzenie Związkowe).

(Na podstawie: B. Bryk, K. Wojtowicz, Systemy polityczne państw Unii Europejskiej, Przemyśl 2001, s. 12)

Rozstrzygnij, czy tekst i schemat dotyczą systemu politycznego tego samego państwa. Swój wybór uzasadnij, odwołując się do obu materiałów źródłowych.

Przepisy prawne z jednej z polskich konstytucji

„Art. 10. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Rządowi i Sejmowi. […] Art. 11. Sejm składa się z posłów, wybranych na lat pięć, licząc od dnia otwarcia Sejmu, w głosowaniu powszechnem, tajnem, bezpośredniem, równem i stosunkowem. Art. 12. Prawo wybierania ma każdy obywatel polski bez różnicy płci, który w dniu ogłoszenia wyborów ukończył lat 21, używa w pełni praw cywilnych i zamieszkuje w okręgu wyborczym przynajmniej od przedednia ogłoszenia wyborów w Dzienniku Ustaw. […] Art. 13. Prawo wybieralności ma każdy obywatel, mający prawo wybierania do Sejmu, […] o ile ukończył lat 25. […] Art. 39. Prezydenta Rzeczypospolitej wybierają na lat siedem bezwzględną większością głosów Sejm i Senat, połączone w Zgromadzenie Narodowe. […]"

(Dz.U. […], nr 44, poz. 267; pisownia oryginalna)

Rozstrzygnij, czy przytoczone przepisy prawne umożliwiały uczestnictwo obywateli w życiu politycznym w zakresie większym niż w obecnie obowiązującej Konstytucji RP. Swój wybór uzasadnij, odnosząc się do czterech z tych przepisów i obecnych uregulowań w danej kwestii.

Art. 7.1. z ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej

„[Organ ten] [...] przedkłada Sejmowi: 1) analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej; 2) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów; […] 4) informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej, Prezesa Rady Ministrów oraz innych ważniejszych kontroli […]."

(Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59, z późn. zm.; stan prawny na 25 lutego 2020 r.)

Podaj pełną nazwę konstytucyjnego organu, który przedkłada Sejmowi RP dokumenty wskazane w przytoczonym fragmencie aktu prawnego.

Przepisy prawne dotyczące samorządu gminnego w Rzeczypospolitej Polskiej

„Przepis 1. Do wyłącznej właściwości […] [tego organu w gminie wiejskiej] należy: 1) uchwalanie statutu gminy; […] 4) uchwalanie budżetu gminy, rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu […]. Przepis 2. [Ten organ] jest organem wykonawczym w gminie [niebędącej miastem na prawach powiatu], w której siedziba władz znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy."

(Dz.U. 1990, nr 16, poz. 95, z późn. zm.; stan prawny na 25 lutego 2020 r.)

Do każdego przepisu prawnego dopisz nazwę właściwego organu gminy.

Przepis 1. – ………...………………………..………………………………………...……….. Przepis 2. – ………...………………………..………………………………………...………..

O finansach publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej

„Ta forma dochodów jest przekazywana przez państwo ze środków budżetowych różnym podmiotom w celu wsparcia ich działalności: jednostkom niepaństwowym, instytucjom społecznym, osobom fizycznym, jak również gminom. Te ostatnie uzyskują ją automatycznie, a dochody te przeznacza się na realizację zadań publicznych. W przypadku gmin ta forma dochodów składa się z kilku części, m.in. oświatowej."

(Na podstawie: mfiles.pl)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Dochody, których dotyczy tekst, to

Schemat. Postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne w Rzeczypospolitej Polskiej (schemat przedstawia kolejne etapy postępowania oznaczone numerami: 1 – złożenie wniosku do organu I instancji, 2 – odwołanie do organu II instancji, 3 – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, 4 – skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego).

(Na podstawie: Postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne z kazusami, red. R. Hauser, A. Skoczylas, Warszawa 2016)

Opisy sytuacji

Opis A. Państwo Kowalscy złożyli odwołanie od decyzji o odmowie wydania pozwolenia na budowę. Opis B. Radca prawny w imieniu państwa Kowalskich sporządził skargę kasacyjną od wyroku utrzymującego w mocy decyzję o odmowie wydania pozwolenia na budowę. Opis C. Państwo Kowalscy wystąpili do starosty z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę.

Do każdego z podanych opisów przyporządkuj numer, którym oznaczono na schemacie właściwy etap postępowania.

Opis A. – .......... Opis B. – .......... Opis C. – ..........

Podaj nazwy sądów przedstawionych na schemacie.

Sąd I instancji – …………………………………………………………………………………. Sąd II instancji – ………………………………………………………………………………...

Fragment polskiego pisma procesowego

Katowice, dnia 23 maja 2018 r.

[1. Nazwa strony] ……: Marian Kowalski, ul. Podleśna 168, 40-110 Katowice

[2. Nazwa sądu] …… w Katowicach, Wydział III Cywilny – Odwoławczy, ul. Francuska 38, 40-028 Katowice

Pozwany: Michał Dębski, ul. Podleśna 138, 40-110 Katowice

za pośrednictwem [3. Nazwa sądu] …… w Katowicach, Wydział I Cywilny, ul. Warszawska 45, 40-010 Katowice

Sygn. akt: I C 315/18 Wartość przedmiotu zaskarżenia: 12 125 zł

[4. Nazwa środka odwoławczego] ……

„Na podstawie art. 367 § 1 [5. Nazwa kodeksu] …… zaskarżam w całości wyrok Sądu Rejonowego Katowice-Zachód z dnia 7 maja 2018 r., sygn. akt I C 315/18, doręczony mi wraz z uzasadnieniem dnia 16 maja 2018 r., na mocy którego nie została zasądzona na moją rzecz od pozwanego kwota 12 125 zł."

(Na podstawie: ms.gov.pl)

Uzupełnij fragment pisma – wpisz właściwe nazwy.

1. Nazwa strony – .........................................................................................................................
2. Nazwa sądu – ............................................................................................................................
3. Nazwa sądu – ............................................................................................................................
4. Nazwa środka odwoławczego – ...............................................................................................
5. Nazwa kodeksu – ......................................................................................................................

Artykuł z aktu prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej

„1. Od chwili zawarcia małżeństwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim, jeżeli: (1) między nupturientami nie istnieją przeszkody wynikające z prawa polskiego, (2) złożą oni przy zawieraniu małżeństwa zgodne oświadczenie woli dotyczące wywarcia takich skutków i (3) zawarcie małżeństwa zostało wpisane w aktach stanu cywilnego na wniosek przekazany urzędowi stanu cywilnego w terminie pięciu dni od zawarcia małżeństwa […]. 3. Orzekanie o ważności małżeństwa kanonicznego, a także w innych sprawach małżeńskich przewidzianych w prawie kanonicznym, należy do wyłącznej kompetencji władzy kościelnej. 4. Orzekanie w sprawach małżeńskich w zakresie skutków określonych w prawie polskim należy do wyłącznej kompetencji sądów państwowych."

(Dz.U. [….], nr […], poz. […]; stan prawny na 25 lutego 2020 r.)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Akt prawny, w którym zamieszczono przytoczone przepisy prawne, to

Przepisy prawne z polskiej Ustawy o prawach konsumenta

„Art. 27. Konsument, który zawarł umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, może w terminie 14 dni odstąpić od niej bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów […]. Art. 28. Bieg terminu do odstąpienia od umowy rozpoczyna się: 1) dla umowy, w wykonaniu której przedsiębiorca wydaje rzecz, będąc zobowiązany do przeniesienia jej własności – od objęcia rzeczy w posiadanie przez konsumenta lub wskazaną przez niego osobę trzecią inną niż przewoźnik, a w przypadku umowy, która: a) obejmuje wiele rzeczy, które są dostarczane osobno, partiami lub w częściach – od objęcia w posiadanie ostatniej rzeczy, partii lub części, b) polega na regularnym dostarczaniu rzeczy przez czas oznaczony – od objęcia w posiadanie pierwszej z rzeczy […]. Art. 29.1. Jeżeli konsument nie został poinformowany przez przedsiębiorcę o prawie odstąpienia od umowy, prawo to wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w art. 27."

(Dz.U. 2014, poz. 827, z późn. zm.; stan prawny na 25 lutego 2020 r.)

Opisy przykładów

Przykład 1. Paweł zamówił w e-sklepie dekoder i telewizor. Dekoder otrzymał 5 września 2018 roku, a telewizor został doręczony osobną przesyłką po kolejnych 7 dniach. Klient nie został poinformowany przez przedsiębiorcę o prawie odstąpienia od umowy. Przykład 2. Pani Jadwiga zamówiła półroczną prenumeratę miesięcznika „Warto Wiedzieć". Pierwsze wydanie otrzymała 4 września 2018 roku, a kolejne – 4 października 2018 roku. Wraz z numerem wrześniowym poinformowano ją o prawie odstąpienia od umowy. Po otrzymaniu czasopisma w październiku Pani Jadwiga postanowiła odstąpić od umowy.

(Na podstawie: prawakonsumenta.uokik.gov.pl)

Podaj przysługujący klientowi ostateczny możliwy termin odstąpienia od umowy, której dotyczy przykład 1. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przytoczonych przepisów prawnych.

Rozstrzygnij, czy klientka mogła odstąpić od umowy, której dotyczy przykład 2. Swój wybór uzasadnij, odnosząc się do przytoczonych przepisów prawnych.

Rozstrzygnięcie – ………… Uzasadnienie – …………………………………………………………………………………

Skala podatkowa obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej w rozliczeniach za 2017 rok

(Na podstawie: [...].pl)

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Plakaty dotyczące łamania jednej z wolności człowieka (autorzy: M. Saba'aneh i P.X. Molina) – na pierwszym plakacie pióro do pisania jest zamknięte w więzieniu/obozie pod czujnym okiem straży; na drugim czarne szpony złożone z nożyczek (cenzorskich) próbują złapać białego gołębia niosącego w dziobie pióro do pisania.

(Na podstawie: cartoonmovement.com)

Uzasadnij, że plakaty dotyczą łamania tej samej wolności człowieka – w odpowiedzi podaj nazwę tej wolności i odnieś się do właściwych elementów graficznych tych plakatów.

Fragment deklaracji dotyczącej praw człowieka

„ZWAŻYWSZY, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świata, ZWAŻYWSZY, że nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw człowieka doprowadziło do aktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości, i że ogłoszono uroczyście jako najwznioślejszy cel ludzkości dążenie do zbudowania takiego świata, w którym ludzie korzystać będą z wolności […] przekonań oraz z wolności od strachu i nędzy, […] PRZETO ZGROMADZENIE OGÓLNE ogłasza uroczyście […] [niniejszą deklarację] jako wspólny najwyższy cel wszystkich ludów i wszystkich narodów […]."

(unic.un.org.pl)

O prawach człowieka

„Prawa człowieka zrodziły się w środowisku państw […] wywodzących się z kultury europejskiej. […] Tymczasem różne części świata rozwijają się swoim własnym rytmem, traktując tradycje polityczne, prawne i kulturowe jako czynnik integrujący społeczność lokalną. Uniwersalny charakter praw przyjętych z inspiracji Zachodu na gruncie Narodów Zjednoczonych nie wystarcza, aby własne obyczaje i tradycje zapomnieć i odrzucić. [...] Tradycji kulturowych przestrzega się nie tylko w zachowaniach społecznych, ale uwzględnia je także miejscowe prawo. Jeśli przy tym jeszcze niedawno wydawało się, że następuje uniwersalizacja wzorców kulturowych i dominującym staje się zachodni sposób myślenia, to od kilku lat obserwować można tendencje powrotu do korzeni, podkreślanie odrębności i brak zgody na bezkrytyczne przyjmowanie koncepcji zachodnich. Próby ich upowszechnienia coraz częściej traktowane są w kategoriach działań o charakterze imperialnym […]."

(G. Michałowska, Prawa człowieka i ich ochrona, Warszawa 2000, s. 115–117)

Podaj nazwę deklaracji, której fragment przytoczono.

Na podstawie materiałów źródłowych sformułuj argument i kontrargument do tezy: Prawa człowieka mają charakter uniwersalny.

O organizacji międzynarodowej

„[…] [J]est ważną międzynarodową, międzyrządową organizacją gospodarczą skupiającą […] wysoko rozwinięte państwa, w tym od listopada 1996 roku Polskę […]. Wszystkie państwa członkowskie […] uznają, iż wartościami nadrzędnymi w życiu polityczno-społecznym i gospodarczym są trzy zasady, które wspólnie stanowią niepisane podstawowe kryteria dla państw ubiegających się o członkostwo: demokracja czyli pluralizm polityczny, poszanowanie praw człowieka i swobód obywatelskich oraz stabilny wzrost w ramach otwartej gospodarki rynkowej."

(msz.gov.pl)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Organizacja, której dotyczy tekst, to

Fragmenty map politycznych Europy na przełomie XX i XXI wieku – Mapa 1. i Mapa 2. przedstawiają granice państw europejskich w dwóch różnych momentach (widoczne różnice m.in. w podziale terytorium byłej Jugosławii/ZSRR oraz w zasięgu Unii Europejskiej).

Do każdej mapy politycznej Europy przyporządkuj miesiąc i rok, w którym była ona aktualna. Odpowiedzi wybierz spośród: styczeń 1990 roku, styczeń 1992 roku, styczeń 2007 roku, styczeń 2009 roku.

Mapa 1. – ..................................................................... Mapa 2. – .....................................................................

Wykres. Odpowiedzi na pytanie: Czy, Pana(i) zdaniem, w tej chwili Polska może być pewna zaangażowania sojuszników z NATO w ewentualną obronę naszych granic, czy też nie? (w %)

Tabela. Odpowiedzi na pytanie: Czy uważa Pan(i), że w Polsce powinny stacjonować wojska innych państw NATO, czy też nie? (w %)

(Na podstawie: Polacy o NATO i bezpieczeństwie międzynarodowym, Komunikat z badań CBOS BS/71/2018)

Przedstaw – z przytoczeniem danych – kierunek zmian opinii społeczeństwa polskiego na tematy wskazane w obu materiałach źródłowych.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Fragment traktatu międzynarodowego

„Art. 4. Wymienione poniżej uznaje się za niezgodne ze wspólnym rynkiem węgla i stali i w konsekwencji za zniesione i zakazane w granicach Wspólnoty, jak przewidziano w niniejszym Traktacie: a) opłaty przywozowe i wywozowe lub podatki mające to samo znaczenie, jak również ograniczenia ilościowe obrotu węglem i stalą […]."

(polskawue.gov.pl)

Informacje o politykach europejskich

A. Kierował rządem Francji w latach 1944–46; konflikt w Algierii umożliwił mu powrót do władzy – w 1958 roku został premierem, a w 1959 – prezydentem. B. Lider konserwatystów brytyjskich kierujący partią w latach 1975–90; najdłużej urzędujący premier tego kraju w XX wieku. C. Kanclerz RFN w latach 1949–63; zwolennik zbliżenia politycznego z Francją i integracji w ramach zachodnich struktur ekonomicznych i politycznych. D. Przewodniczący rządu Hiszpanii w latach 1938–73; był szefem państwa aż do śmierci w 1975 roku.

Podaj nazwę wspólnoty europejskiej stworzonej na podstawie traktatu, którego fragment przytoczono.

Określ, który spośród przedstawionych polityków podpisał cytowany traktat – podaj jego nazwisko oraz literę, którą oznaczono informację o nim.

nazwisko – ................................... litera – .................

O procedurze budżetowej w Unii Europejskiej

„Procedura budżetowa, czyli proces planowania, uchwalania i wykonywania budżetu ogólnego, jest przedstawiona w art. 314 TFUE. Określono w nim kolejne kroki, etapy oraz ograniczenia czasowe obowiązujące tzw. władze budżetowe – dwie instytucje, od których zależy ostateczny kształt budżetu i które ponoszą odpowiedzialność za jego planowanie i uchwalenie, tj. […] [1] i Parlament. Procedura ta rozpoczyna się najpóźniej 1 września roku poprzedzającego rok, w którym budżet ma być wykonywany. Jest to ostateczny termin przedłożenia przez […] [2] wstępnego projektu budżetu."

(Kompendium wiedzy o Unii Europejskiej, red. E. Małaszyńska, B. Gruchman, Warszawa 2018, s. 102–103)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Numerami 1 i 2 oznaczono w tekście dwa organy Unii Europejskiej –

Fragment mapy politycznej Europy (na mapie numerami 1–4 oznaczono cztery państwa należące do Europejskiego Obszaru Gospodarczego i strefy Schengen).

O Europejskim Obszarze Gospodarczym

„Wszystkie państwa, oznaczone na mapie numerami 1–4, należą do Europejskiego Obszaru Gospodarczego i strefy Schengen. Europejski Obszar Gospodarczy powstał w celu rozszerzenia rynku wewnętrznego UE na trzy państwa należące do EFTA: Islandię, Norwegię i Liechtenstein. Wszystkie przepisy prawne UE odnoszące się do jednolitego rynku wewnętrznego są na bieżąco przyjmowane do ustawodawstwa krajów EFTA."

(Na podstawie: europarl.europa.eu)

Oceń, czy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej niemający obywatelstwa żadnego z państw oznaczonych na mapie numerami mógł w latach 2008–2019 korzystać z podanych możliwości. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Fragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy (na mapie ponumerowano państwa; zadanie wymaga wskazania numerów odpowiadających opisanym państwom).

O sytuacji w państwach Afryki w XXI wieku

Opis A. „3 lipca 2013 roku wojsko przejęło władzę w kraju i jednocześnie obaliło rządy Bractwa Muzułmańskiego i prezydenta Muhammada Mursiego. Tym samym armia odzyskała władzę, utraconą po obaleniu Husniego Mubaraka w wyniku «arabskiej wiosny»." Opis B. „Lipcowa eskalacja przemocy w 2016 roku była poważnym naruszeniem zawartego w 2015 roku porozumienia pokojowego mającego zakończyć trwającą od 2013 roku wojnę domową, w której o władzę w tym najmłodszym afrykańskim państwie rywalizowali Salva Kiir z grupy etnicznej Dinka i Riek Machar z grupy Nuer."

Do każdego opisu wydarzeń dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym oznaczono je na mapie.

O „Sprawiedliwym Handlu"

„«Sprawiedliwy Handel» (Fair Trade) to zorganizowany ruch społeczny, który wykorzystuje podejście rynkowe, aby poprawiać sytuację mieszkańców krajów rozwijających się oraz promować zrównoważony rozwój. Główne założenia «Sprawiedliwego Handlu» to oferowanie lepszych warunków handlowych oraz ochrona praw nieuprzywilejowanych producentów i pracowników z krajów Globalnego Południa. Poza uczciwą ceną, producenci otrzymują od partnerów handlowych z Globalnej Północy wsparcie, aby móc prowadzić swoją działalność w sposób zrównoważony, bezpieczny dla ludzi i środowiska."

(Na podstawie: fairtrade.org.pl)

Przedstaw korzyści – po jednej dla każdej z podanych kategorii – jakie niesie za sobą udział w opisanym w tekście ruchu „Sprawiedliwy Handel".

korzyść dla nabywców z Globalnej Północy – ………………………………………………… korzyść dla społeczeństw z krajów producentów – …………………………………………..

Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.

Temat 1. Charakteryzując zależności między Prezydentem RP a Radą Ministrów RP oraz między tymi organami a parlamentem, uzasadnij, że w Rzeczypospolitej Polskiej nie zastosowano typu podziału władzy funkcjonującego w państwie, którego dotyczą materiały źródłowe.

Schemat. Egzekutywa i legislatywa na szczeblu federalnym w Stanach Zjednoczonych Ameryki (schemat przedstawia odrębne, niezależne od siebie organizacyjnie i funkcjonalnie: Kongres [władza ustawodawcza] i Prezydenta [władza wykonawcza]).

(Na podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 275)

„Model amerykański opiera się na normatywnej separacji władzy ustawodawczej […] oraz władzy wykonawczej. Separacja ta występuje zarówno na płaszczyźnie organizacyjnej (odrębne wybory parlamentu i prezydenta, zakaz łączenia funkcji deputowanego i członka gabinetu, niemożność przedterminowego rozwiązania parlamentu), jak i na płaszczyźnie funkcjonalnej (autonomia parlamentu w dziedzinie tworzenia prawa oraz prezydenta w zakresie jego wykonywania, brak instytucji kontroli parlamentu nad prezydentem oraz brak odpowiedzialności politycznej egzekutywy przed parlamentem)."

(A. Antoszewski, R. Herbut, Systemy polityczne współczesnego świata, Gdańsk 2004, s. 320–321)

Temat 2. Od postępowania przygotowawczego do kasacji – przedstaw zasady, strony i możliwy przebieg postępowania karnego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Temat 3. Scharakteryzuj działania w celu wygaszania konfliktów i ograniczania ich skutków podejmowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych w ostatnim trzydziestoleciu, uwzględniając kompetencje jej organów i aktywność Rzeczypospolitej Polskiej w tym zakresie.