Lista lektur obowiązkowych

Lista lektur obowiązkowych (zgodna z podstawą programową z 2024 r.), do których można się odwołać w wypracowaniu

Ważna uwaga na start: dwie listy w okresie przejściowym

Do 2028 r. włącznie obowiązują dwie równoległe listy lektur, w zależności od tego, według jakiej podstawy programowej uczył się zdający:

• Podstawa programowa z 2024 r. — lista poniżej, aktualna dla większości dzisiejszych maturzystów.
• Podstawa programowa z 2018 r. — starsza lista, wciąż uznawana w wypracowaniu w latach 2025–2028 (zdający mogą odwołać się do lektur z obu podstaw).

Od 2029 r. obowiązywać będzie wyłącznie lista zgodna z podstawą programową z 2024 r. Ten artykuł prezentuje przede wszystkim aktualną listę (2024 r.) — jeśli nie jesteś pewien, która podstawa programowa Cię dotyczy, zapytaj nauczyciela lub sprawdź w szkole, ale w praktyce od matury 2025 obowiązuje już nowa podstawa.

Zakres podstawowy

• Biblia, w tym fragmenty: Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
• Jan Parandowski, Mitologia, cz. I Grecja
• Homer, Iliada (fragmenty)
• Sofokles, Antygona
• Lament świętokrzyski (fragmenty)
• Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
• Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
• William Szekspir, Makbet
• Molier, Skąpiec
• Ignacy Krasicki, wybrana satyra
• Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność, Dziady cz. III
• Bolesław Prus, Lalka
• Henryk Sienkiewicz, Potop (fragmenty)
• Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara
• Stanisław Wyspiański, Wesele
• Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (fragmenty)
• Stefan Żeromski, Przedwiośnie
• Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)
• Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu
• Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat (fragmenty)
• Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem
• Albert Camus, Dżuma
• George Orwell, Rok 1984
• Sławomir Mrożek, Tango
• Marek Nowakowski, Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii)
• Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie)
• Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach)
• Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty)

Ponadto z zakresu szkoły podstawowej

• Ignacy Krasicki, bajki
• Adam Mickiewicz, Dziady cz. II, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII)
• Aleksander Fredro, Zemsta
• Juliusz Słowacki, Balladyna

Obowiązkowe utwory poetyckie (test historycznoliteracki)

Oprócz utworów epickich i dramatycznych, w teście historycznoliterackim może być sprawdzana znajomość treści i problematyki konkretnych utworów poetyckich wskazanych w podstawie programowej:

• Bogurodzica
• Jan Kochanowski, Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II, treny IX, X, XI
• Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny
• Adam Mickiewicz, Oda do młodości
• Juliusz Słowacki, Testament mój

W arkuszu egzaminacyjnym zawsze zostanie podany fragment takiego utworu — nie trzeba cytować z pamięci.

Zakres rozszerzony

• Homer, Odyseja (fragmenty)
• Dante Alighieri, Boska Komedia (fragmenty)
• Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki)
• William Szekspir, Hamlet
• Juliusz Słowacki, Kordian
• Realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot, lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary)
• Franz Kafka, Proces (fragmenty)
• Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata
• Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy
• Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe
• Tadeusz Konwicki, Mała Apokalipsa
• Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku
• Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
• Wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta

Inne lektury obowiązkowe, do których można się odwołać w wypracowaniu:

Zakres podstawowy

• Legenda o św. Aleksym (fragmenty)
• Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty)
• Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty)
• Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich
• Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty)
• Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty)
• William Szekspir, Romeo i Julia
• Adam Mickiewicz, Konrad Wallenrod
• Zygmunt Krasiński, Nie-Boska Komedia
• Bolesław Prus, Z legend dawnego Egiptu
• Eliza Orzeszkowa, Gloria victis
• Stefan Żeromski, Rozdzióbią nas kruki, wrony…
• Tadeusz Borowski, Ludzie, którzy szli
• Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty)
• Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie)
• Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych)
• Antoni Libera, Madame

Zakres rozszerzony

• Arystoteles, Poetyka, Retoryka (fragmenty)
• Platon, Państwo (fragmenty)
• Arystofanes, Chmury
• Wergiliusz, Eneida (fragmenty)
• św. Augustyn, Wyznania (fragmenty)
• św. Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (fragmenty)
• François Rabelais, Gargantua i Pantagruel (fragmenty)
• Michel de Montaigne, Próby (fragmenty)
• Juliusz Słowacki, Lilla Weneda
• Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa
• Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie

Lektury obowiązkowe zgodne z podstawą programową z 2018 r. (okres przejściowy 2025–2028)

Dla zdających, którzy uczyli się jeszcze według starszej podstawy programowej, w wypracowaniu w latach 2025–2028 uznawane są też lektury z listy 2018 r. Zakres podstawowy tej starszej listy obejmuje m.in.: Legendę o św. Aleksym (fragmenty), Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty), Gall Anonim Kronika polska (fragmenty), Jan Kochanowski Odprawa posłów greckich, Piotr Skarga Kazania sejmowe (fragmenty), Jan Chryzostom Pasek Pamiętniki (fragmenty), William Szekspir Romeo i Julia, Adam Mickiewicz Konrad Wallenrod, Bolesław Prus Z legend dawnego Egiptu, Eliza Orzeszkowa Gloria victis, Stefan Żeromski Rozdzióbią nas kruki, wrony…, Tadeusz Borowski Ludzie, którzy szli, Józef Mackiewicz Droga donikąd (fragmenty), Marek Nowakowski Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie), Jacek Dukaj Katedra (z tomu W kraju niewiernych), Antoni Libera Madame — plus dodatkowo Pan Tadeusz Adama Mickiewicza z zakresu szkoły podstawowej.

Zakres rozszerzony listy 2018 r. obejmuje dodatkowo m.in.: Arystoteles Poetyka, Retoryka (fragmenty), Platon Państwo (fragmenty), Arystofanes Chmury, Wergiliusz Eneida (fragmenty), św. Augustyn Wyznania (fragmenty), św. Tomasz z Akwinu Summa teologiczna (fragmenty), François Rabelais Gargantua i Pantagruel (fragmenty), Michel de Montaigne Próby (fragmenty), Juliusz Słowacki Lilla Weneda, Zygmunt Krasiński Nie-Boska komedia, Stanisław Wyspiański Noc listopadowa, Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie.

Jeśli nie jesteś pewien, która lista Cię dotyczy — do zweryfikowania z nauczycielem lub w szkole, ponieważ zależy to od roku, w którym rozpocząłeś/aś naukę w liceum/technikum.

Zrzut ekranu — źródło CKE

FAQ

Czy trzeba przeczytać wszystkie lektury w całości?

Nie wszystkie. Informator CKE wprost oznacza część utworów jako "(fragmenty)" — w ich przypadku znajomość fragmentów wystarczy do zdania egzaminu. Utwory bez tego dopisku (np. Lalka, Zbrodnia i kara, Wesele, Przedwiośnie, Dżuma, Rok 1984, Tango) są lekturami "do omówienia w całości" — to ich dotyczy tzw. błąd kardynalny za nieznajomość treści.

Czy fragmenty wystarczą, jeśli utwór nie ma dopisku "(fragmenty)"?

Nie. Zgodnie z zasadami oceniania wypracowania, błąd kardynalny (najcięższy błąd, obniżający całą ocenę) może dotyczyć wyłącznie lektur obowiązkowych wskazanych w podstawie programowej jako lektury do omówienia w całości — a nie we fragmentach. To potwierdza, że w przypadku utworów bez oznaczenia "(fragmenty)" wymagana jest znajomość całego tekstu.

Czy na poziomie rozszerzonym trzeba znać też lektury z poziomu podstawowego?

Tak. Informator dla poziomu rozszerzonego wprost podaje najpierw pełną listę z zakresu podstawowego (28 pozycji), a potem dodaje 14 kolejnych pozycji z zakresu rozszerzonego — obie listy razem stanowią komplet wymagany na rozszerzeniu.

Czy lista lektur w arkuszu maturalnym jest identyczna z tą w informatorze?

Tak, zgodnie z informatorem lista lektur obowiązkowych, do których można się odwołać w wypracowaniu, będzie zamieszczana w arkuszu egzaminacyjnym — do zweryfikowania każdorazowo przy rozwiązywaniu arkusza, czy CKE nie wprowadziła korekt.