Najczęstsze błędy na maturze z fizyki (CKE 2025)

Sprawozdanie CKE z matury z fizyki 2025 nazywa to bez ogródek: "poważną przeszkodą w uzyskaniu poprawnego wyniku dla wielu zdających są błędy rachunkowe czy błędy przekształcenia popełniane na dowolnym etapie rozwiązywania zadania. Szczególnie jeśli błędy te popełniane są w początkowej fazie rozwiązywania, to często niemożliwe staje się dokończenie rozwiązywania lub wyciągnięcia poprawnego wniosku" (s. 63). To nie jest problem "nie znam fizyki" — to problem techniki rozwiązywania zadania, który psuje wynik nawet uczniom, którzy rozumieją zjawisko. Poniżej katalog konkretnych błędów wskazanych przez CKE, z numerami zadań, stronami sprawozdania i sposobem naprawy.

Katalog błędów

1. Nieumiejętność wyodrębnienia danych z wykresu lub rysunku

Co idzie źle: zadania, w których niezbędne dane są przedstawione na wykresie (zadanie 6.2., zadanie 6.3.) lub na rysunku (zadanie 1.2., zadanie 3.2.), sprawiają zdającym szczególne trudności — nawet gdy samo zjawisko fizyczne jest znane (s. 62). Problem nakłada się na pięć działów, w których wyniki są od lat najsłabsze: mechanika bryły sztywnej, termodynamika, mechanika falowa, mechanika punktu materialnego oraz fizyka jądrowa (s. 62) — a to właśnie w tych działach dane bywają podawane w nietypowej formie.

Dlaczego się to dzieje: uczeń trenuje głównie zadania z danymi podanymi w tekście, więc gdy dane trzeba samodzielnie odczytać z osi, skali czy rysunku schematycznego, traktuje to jako dodatkową (i pomijalną) przeszkodę, zamiast osobnego etapu rozwiązania.

Jak to naprawić: każdy wykres i rysunek analizować jako osobne mini-zadanie — najpierw opisać słownie, co przedstawia, potem sprawdzić osie (jednostki, zakresy) i zaznaczyć kluczowe punkty, zanim przejdzie się do obliczeń.

2. Błędy rachunkowe i błędy przekształceń na wczesnym etapie zadania

Co idzie źle: CKE wprost wskazuje błędy rachunkowe i błędy przekształcenia jako jedną z głównych przeszkód w uzyskaniu poprawnego wyniku — zwłaszcza gdy pojawiają się na początku rozwiązania, bo wtedy uniemożliwiają dokończenie zadania lub wyciągnięcie poprawnego wniosku (s. 63).

Dlaczego się to dzieje: przy zadaniach wieloetapowych błąd w pierwszym przekształceniu propaguje się przez całe rozwiązanie, a zdający rzadko wraca, aby sprawdzić poprawność wcześniejszych kroków — koncentruje się na dokończeniu obliczeń, nie na ich weryfikacji.

Jak to naprawić: po każdym przekształceniu algebraicznym sprawdzić wynik pod kątem sensowności (np. czy jednostka się zgadza), a nie tylko na samym końcu zadania — to pozwala złapać błąd zanim zepsuje resztę rozwiązania.

3. Trudność z wyprowadzeniem wzoru w zależności od wskazanych wielkości

Co idzie źle: zadania wymagające wyprowadzenia wzoru i zapisania go tylko w zależności od określonych wielkości fizycznych (zadanie 2.2., zadanie 6.3.) są dla zdających problematyczne (s. 63). To były też jedne z najtrudniejszych zadań całego arkusza, z poziomem wykonania od 29% do 43% (s. 62).

Dlaczego się to dzieje: wyprowadzenie wzoru wymaga rozumienia, z czego wzór się bierze i jakie ma ograniczenia — a nie tylko jego rozpoznania i podstawienia liczb. Uczeń, który uczy się wzorów na pamięć bez rozumienia fizycznego sensu, nie ma z czego "wyprowadzać".

Jak to naprawić: przy nauce każdego wzoru świadomie uzasadniać każdy jego krok — jeśli da się w jednym zdaniu wyjaśnić, skąd bierze się dany etap przekształcenia, wzór łatwiej odtworzyć i wyprowadzić w nowej sytuacji, bez wkuwania.

4. Brak wyciągania wniosków z tekstu zadania i przyjętych założeń

Co idzie źle: CKE zauważa "brak umiejętności wyciągania wniosków z informacji zawartych w analizowanym tekście oraz z przyjętych założeń" — widoczny w zadaniach 1.2., 3.2. i 12.2. (s. 63).

Dlaczego się to dzieje: uczeń poprawnie odczytuje dane, ale nie łączy ich z założeniami podanymi w treści zadania w spójny wniosek — traktuje analizę tekstu i obliczenia jako dwa niezależne etapy, zamiast jednego procesu.

Jak to naprawić: przed przystąpieniem do obliczeń wypisać osobno: dane, założenia (co jest stałe, co się zmienia, jakie uproszczenia przyjęto) i pytanie — dopiero potem szukać wzoru, który łączy wszystkie trzy elementy.

5. Nieuważne czytanie treści zadania i niestosowanie się do polecenia

Co idzie źle: CKE wskazuje wprost dwie powiązane przyczyny niepowodzeń: "1) brak uważnego czytania treści zadań i 2) niestosowanie się do polecenia zadania" (s. 63).

Dlaczego się to dzieje: przy zadaniach obliczeniowych łatwo skupić się na samej matematyce i przeoczyć, o co dosłownie pyta polecenie (np. w jakich jednostkach ma być wynik, czy pytanie dotyczy wartości maksymalnej czy średniej).

Jak to naprawić: zanim zapisze się pierwszy wzór, podkreślić w treści zadania dokładnie to, o co pyta polecenie, i wrócić do tego podkreślenia po zakończeniu obliczeń, aby sprawdzić, czy odpowiedź na to odpowiada.

6. Chaotyczny, nieczytelny zapis rozwiązania

Co idzie źle: "Chaotyczny i nieczytelny zapis poszczególnych etapów rozwiązania w wielu przypadkach skutkuje pomyłkami i uzyskiwaniem nieprawidłowych wyników" (s. 63). Rekomendacja CKE (s. 64) precyzuje, co powinno się znaleźć w kompletnym rozwiązaniu: zapis danych, zapis niezbędnych zależności/praw fizycznych, jednoznaczne oznaczenia wielkości, obliczenia, wynik z zaokrągleniem i jednostką.

Dlaczego się to dzieje: przy pisaniu "na brudno" pod presją czasu zdający pomija etapy pośrednie lub miesza oznaczenia, co prowadzi do błędów, których sam nie zauważa przy sprawdzaniu.

Jak to naprawić: trzymać się jednego stałego układu zapisu: dane → wzór/zależność → podstawienie → obliczenia → wynik z jednostką i zaokrągleniem. Taki sam schemat przy każdym zadaniu ułatwia też późniejsze sprawdzenie własnej pracy.

kurs maturalny z fizyki

arkusze maturalne z fizyki z odpowiedziami

FAQ

Czy błędy na maturze z fizyki to głównie brak wiedzy, czy błędy w wykonaniu? Sprawozdanie CKE (s. 63) wskazuje przede wszystkim na błędy rachunkowe, błędy przekształceń, nieuważne czytanie treści i chaotyczny zapis rozwiązania — czyli błędy techniczne, popełniane nawet przy poprawnym rozumieniu zjawiska fizycznego.

Które działy fizyki generują najwięcej błędów? Mechanika bryły sztywnej, termodynamika, mechanika falowa, mechanika punktu materialnego oraz fizyka jądrowa — to piąty rok z rzędu te same obszary wskazywane jako najsłabiej wykonane (s. 62).

Jak uniknąć błędów rachunkowych w zadaniach wieloetapowych? CKE zwraca uwagę, że błędy popełnione na początku rozwiązania często uniemożliwiają jego dokończenie (s. 63). Warto sprawdzać sensowność wyniku (jednostka, rząd wielkości) po każdym etapie przekształcenia, a nie tylko na końcu zadania.