Olimpiady a zwolnienie z matury — pełna lista i warunki

Tytuł laureata lub finalisty ogólnopolskiej olimpiady przedmiotowej daje jedno z najbardziej konkretnych "skrótów" na maturze — zwolnienie z egzaminu z danego przedmiotu. Ale "zwolnienie" to nie to samo, co "nie musisz zdawać wcale". W praktyce oznacza automatyczne wpisanie najwyższego możliwego wyniku z tego przedmiotu na świadectwie dojrzałości, bez konieczności faktycznego przystępowania do egzaminu z niego. W tym artykule wyjaśniamy, na czym to polega, jaka jest podstawa prawna i jakie olimpiady uprawniają do zwolnienia w roku szkolnym 2026/2027 (matura 2027).

kurs maturalny

Co dokładnie znaczy "zwolnienie z matury"

To najczęstsze nieporozumienie wokół tego tematu: zwolnienie nie oznacza, że dany przedmiot po prostu nie liczy się do wyniku albo że nie trzeba go mieć w deklaracji. Zgodnie z §74 rozporządzenia w sprawie egzaminu maturalnego, w przypadku zwolnienia laureata lub finalisty olimpiady przedmiotowej z egzaminu z danego przedmiotu, na świadectwie dojrzałości zamiast wyniku wpisuje się "zwolniony"/"zwolniona", z adnotacją o posiadanym tytule — i to jest traktowane jako uzyskanie 100% punktów, ale w sposób zróżnicowany zależnie od typu przedmiotu i poziomu:

1. 1przedmiot obowiązkowy zdawany w części ustnej — 100% punktów w tej części;
2. 2przedmiot obowiązkowy zdawany w części pisemnej — 100% punktów w tej części, na poziomie podstawowym;
3. 3język obcy nowożytny jako przedmiot dodatkowy zdawany w części ustnej — 100% punktów w tej części;
4. 4język obcy nowożytny jako przedmiot dodatkowy zdawany ustnie na poziomie dwujęzycznym — 100% punktów na poziomie dwujęzycznym;
5. 5przedmiot dodatkowy (inny niż język obcy nowożytny) zdawany w części pisemnej — 100% punktów na poziomie rozszerzonym;
6. 6język obcy nowożytny jako przedmiot dodatkowy zdawany w części pisemnej — 100% punktów na poziomie wskazanym w deklaracji.

Innymi słowy: zwolnienie z przedmiotu obowiązkowego (np. z matematyki, jeśli tytuł zdobyto z Olimpiady Matematycznej) daje 100% na poziomie podstawowym, a nie automatycznie na poziomie rozszerzonym — jeśli chcesz mieć wynik z rozszerzenia (np. do rekrutacji na studia), musisz do niego przystąpić samodzielnie, na normalnych zasadach. Zwolnienie dotyczy tylko tej konkretnej części egzaminu opisanej w wariancie powyżej.

Podstawa prawna

Podstawą proceduralną zwolnienia jest §74 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie egzaminu maturalnego — to zapis zweryfikowany bezpośrednio z pliku tekstu jednolitego rozporządzenia (wersja z 7.11.2023), zawierający dosłowny cytat przytoczony w sekcji powyżej. Numeracja paragrafu pochodzi z tej konkretnej wersji tekstu jednolitego — w nowszych tekstach jednolitych (np. z lutego 2024) numer paragrafu mógł się przesunąć z powodu innych zmian w rozporządzeniu; sam przepis o olimpiadach, zgodnie ze sprawdzonymi plikami nowelizacji z 2024 i 2025 r., nie był w tym czasie zmieniany merytorycznie.

Samo uprawnienie do zwolnienia (kto i na jakich warunkach) wynika — według źródeł pomocniczych (portal prawniczy, nie bezpośredni tekst Dziennika Ustaw) — z art. 44zzh ustawy o systemie oświaty. Zastrzeżenie: treść tego artykułu w tym opracowaniu nie została zweryfikowana wprost w ISAP/Dz.U., tylko na portalu prawniczym lexlege.pl — traktuj poniższe jako orientacyjne streszczenie, do potwierdzenia w oficjalnym tekście ustawy. Według tego streszczenia:

• laureat i finalista olimpiady przedmiotowej wymienionej we właściwym wykazie są zwolnieni z egzaminu maturalnego z danego przedmiotu;
• zwolnienie następuje na podstawie zaświadczenia potwierdzającego tytuł, przedkładanego przewodniczącemu zespołu egzaminacyjnego;
• uprawnienie przysługuje także, gdy uczeń nie uczestniczył w zajęciach z danego przedmiotu w szkole;
• jest możliwość złożenia wniosku o zmianę przedmiotu/poziomu w deklaracji w ciągu dwóch tygodni przed egzaminem, jeśli tytuł zdobyto z innego przedmiotu niż wcześniej zadeklarowany.

Wykaz uprawniających olimpiad jest ogłaszany na podstawie art. 44zzzw ustawy o systemie oświaty — to potwierdzone bezpośrednio treścią komunikatu Ministerstwa Edukacji, który tak właśnie się na ten artykuł powołuje.

Aktualna lista olimpiad uprawniających do zwolnienia z matury (rok szkolny 2026/2027)

Poniższa lista pochodzi z najnowszej, potwierdzonej aktualizacji komunikatu Ministra Edukacji w sprawie wykazów olimpiad przedmiotowych — z 3 lipca 2026 r. (aktualizującej komunikat główny z 20 czerwca 2025 r.). Dokument obejmuje dwa nakładające się wykazy: dla olimpiad przeprowadzonych w latach 2022/2023–2024/2025 oraz dla olimpiad przeprowadzanych w latach 2025/2026–2026/2027 — z drobnymi różnicami opisanymi niżej.

Poniżej fragment oryginalnego wykazu z komunikatu MEN (pkt 2, wykaz dla lat 2022/2023–2024/2025) — widać w nim dokładne nazwy olimpiad i organizatorów, tak jak są sformułowane w dokumencie źródłowym:

Kilka szczegółów, które warto znać:

• Biznes i zarządzanie ma już swoją olimpiadę na liście. To istotne, bo ten przedmiot dopiero wchodzi na maturę jako nowy przedmiot dodatkowy na poziomie rozszerzonym (od roku szkolnego 2026/2027 dla absolwentów liceum) — komunikat MEN potwierdza, że laureaci i finaliści Olimpiady Przedsiębiorczości — Biznes i Zarządzanie mogą z niego być zwolnieni na tych samych zasadach jak z innych przedmiotów.
• Olimpiada Biologiczna zmieniła organizatora w bieżącym cyklu (2025/2026–2026/2027) — na Stowarzyszenie Przyszłość w Biologii. To zmiana formalna, nie wpływa na samo uprawnienie do zwolnienia.
• Historia — zniesiono wcześniejsze ograniczenie czasowe. Komunikat wprowadza zmianę dotyczącą olimpiady "Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego": od roku szkolnego 2026/2027 ta olimpiada jest uwzględniana w wykazie bez wcześniejszego ograniczenia, które nie pozwalało uznać tytułu zdobytego do roku szkolnego 2025/2026 włącznie za uprawnienie do zwolnienia z historii na maturze do 2029/2030. W praktyce oznacza to rozszerzenie grona osób, których tytuły z tej olimpiady uprawniają do zwolnienia — to zapis techniczny, dlatego jeśli zdobyłeś/aś tytuł z tej olimpiady w ostatnich latach, sprawdź swoją sytuację indywidualnie w oryginalnym komunikacie MEN.

Ważne zastrzeżenie: to wykaz aktualny na 3 lipca 2026 r. Strona gov.pl z komunikatem bywa aktualizowana kilka razy w roku — przed złożeniem dokumentów sprawdź, czy nie pojawiła się nowsza wersja komunikatu.

Nie mylić z innymi wykazami olimpiad w tym samym dokumencie. Ten sam komunikat MEN zawiera też odrębny wykaz olimpiad zwalniających z egzaminu ósmoklasisty (to inny egzamin, dotyczy szkół podstawowych) oraz wykaz olimpiad uprawniających do pierwszeństwa przyjęcia do szkół średnich (art. 132 ustawy Prawo oświatowe — to inne uprawnienie rekrutacyjne, niezwiązane ze zwolnieniem z matury). Żadny z tych dwóch wykazów nie ma znaczenia dla zwolnienia z egzaminu maturalnego.

Jak to działa w praktyce

Laureat vs finalista — obaj mają prawo do zwolnienia. Zgodnie z zasadą opisaną w ustawie (patrz zastrzeżenie o źródle wyżej), zarówno laureat, jak i finalista olimpiady przedmiotowej z odpowiedniego wykazu są zwolnieni z egzaminu z danego przedmiotu — nie tylko zwycięzca (laureat), ale też osoba, która dotrwała do finału bez zwycięstwa (finalista).

Trzeba złożyć zaświadczenie. Zwolnienie nie następuje automatycznie z samego faktu zdobycia tytułu — zaświadczenie potwierdzające tytuł laureata/finalisty trzeba przedłożyć przewodniczącemu zespołu egzaminacyjnego w swojej szkole. To dokument, który wydaje organizator olimpiady po zakończeniu jej etapu centralnego. Praktycznie: warto dopilnować, żeby kopia zaświadczenia trafiła do sekretariatu szkoły odpowiednio wcześnie przed sesją egzaminacyjną, a nie w ostatnim tygodniu — szkoła musi dołączyć kopię zaświadczenia do protokołu zbiorczego części ustnej i odnotować takie osoby osobno na liście zdających.

Zwolnienie a deklaracja maturalna. Nawet mając tytuł, wciąż składasz deklarację maturalną — zwolnienie z konkretnego przedmiotu odnotowuje się na jej podstawie i na podstawie zaświadczenia, a nie zamiast deklaracji. Jeśli tytuł zdobyto z przedmiotu innego niż wcześniej zadeklarowany, przysługuje możliwość zmiany deklaracji w tym zakresie w ciągu dwóch tygodni przed egzaminem (zgodnie ze streszczeniem ustawy — patrz zastrzeżenie o źródle wyżej).

Zwolnienie obejmuje tylko wskazaną część i poziom. Jak wyjaśniono w sekcji o warunkach punktowych — zwolnienie z przedmiotu obowiązkowego daje 100% na poziomie podstawowym, nie rozszerzonym. Jeśli olimpiada dotyczyła przedmiotu, który zdajesz też jako dodatkowy rozszerzony (np. matematyka na poziomie rozszerzonym po zwolnieniu z podstawowego z tej samej olimpiady), sprawdź indywidualnie z OKE/szkołą, jak dokładnie rozliczane jest Twoje zwolnienie — warianty w §74 są precyzyjne, ale zależą od konkretnej kombinacji przedmiot/poziom/część.

Absolwent szkoły dwujęzycznej. Jeśli tytuł zdobyto z przedmiotu nauczanego w szkole dwujęzycznej w języku obcym, zwolnienie — według streszczenia ustawy — nie obejmuje dodatkowych zadań egzaminacyjnych przewidzianych dla takich szkół.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zwolnienie z matury oznacza, że nie muszę zdawać tego przedmiotu wcale? Nie musisz do niego fizycznie przystępować, ale na świadectwie i tak pojawi się wpis "zwolniony/zwolniona" z adnotacją o tytule, traktowany jako 100% punktów w odpowiedniej części i na odpowiednim poziomie (patrz warianty wyżej) — to nie jest "puste miejsce" na świadectwie, tylko formalnie najwyższy możliwy wynik.

Czy finalista ma takie samo uprawnienie jak laureat? Zgodnie ze streszczeniem przepisu — tak, obaj mają prawo do zwolnienia z egzaminu z danego przedmiotu. (Zastrzeżenie: to ustalenie pochodzi z portalu prawniczego, nie z bezpośrednio zweryfikowanego tekstu ustawy — do potwierdzenia przed podjęciem decyzji w indywidualnej sprawie).

Czy zwolnienie z przedmiotu obowiązkowego daje mi też wynik na poziomie rozszerzonym, przydatny do rekrutacji na studia? Nie automatycznie. Zwolnienie z przedmiotu obowiązkowego (część pisemna) odpowiada 100% na poziomie podstawowym. Jeśli chcesz mieć wynik z rozszerzenia do rekrutacji, musisz przystąpić do tego egzaminu na normalnych zasadach.

Co jeśli zdobyłem tytuł z olimpiady, ale z przedmiotu, który wcześniej zadeklarowałem na innym poziomie? Według streszczenia ustawy — możesz złożyć wniosek o zmianę przedmiotu/poziomu w deklaracji w ciągu dwóch tygodni przed egzaminem. Sprawdź to indywidualnie w swojej szkole lub OKE, bo terminy i procedury bywają precyzyjnie egzekwowane.

Czy olimpiada z Biznesu i Zarządzania uprawnia do zwolnienia z tego nowego przedmiotu na maturze? Tak — komunikat MEN na rok szkolny 2026/2027 wskazuje Olimpiadę Przedsiębiorczości — Biznes i Zarządzanie (organizator: Fundacja Promocji i Akredytacji Kierunków Ekonomicznych) jako uprawniającą do zwolnienia z przedmiotu biznes i zarządzanie.

Skąd wiem, czy komunikat z listą olimpiad nie jest już nieaktualny? Komunikat MEN bywa aktualizowany kilka razy w roku. Warto sprawdzić na stronie gov.pl/web/edukacja, czy po 3 lipca 2026 r. (data ostatniej znanej nam aktualizacji) nie pojawiła się nowsza wersja.