DO MATURY ZOSTA艁O:

Musisz wiedzie膰 czym s膮 ARCHAIZMY. Matura z j臋zyka polskiego 2022.

Dowiedz si臋 czym s膮 archaizmy i gdzie mo偶esz si臋 z nimi spotka膰 na maturze.

Archaizm - wyraz lub zwi膮zek frazeologiczny, kt贸ry wyszed艂 z u偶ycia. Archaizmy to tak偶e wyrazy w formie przestarza艂ej, kt贸re s膮 jeszcze w pewnym stopniu u偶ywane, lecz postrzegane jako dawne.

Bogurodzica jest najbardziej typowym przyk艂adem, pozwalaj膮cym 艣ledzi膰 cechy dawnej, 艣redniowiecznej polszczyzny i por贸wnywa膰 j膮 ze wsp贸艂czesnym j臋zykiem polskim.

Znaczna cz臋艣膰 u偶ytych w Bogurodzicy form wyrazowych i gramatycznych jest ju偶 dzisiaj niezrozumia艂a i nieu偶ywana a cz臋艣膰 podleg艂a daleko id膮cym zmianom, co sprawi艂o, 偶e pe艂ne zrozumienie tre艣ci i artystycznego sensu utworu jest dzisiaj niemo偶liwe bez ich wyt艂umaczenia.

Wyr贸偶niamy kilka grup archaizm贸w: leksykalne, fleksyjne, fonetyczne, s艂owotw贸rcze, sk艂adniowe.

Archaizm leksykalny 鈥 to s艂owo, kt贸re wysz艂o ju偶 z u偶ycia. W艣r贸d archaizm贸w leksykalnych w Bogurodzicy mo偶emy wymieni膰 np.:  

  • zwolena 鈥瀢ybrana鈥, dzi艣 w polszczy藕nie istnieje posta膰 tego s艂owa: wole膰 (w wyra偶eniu 鈥wole膰 co艣 od czego艣鈥), a tak偶e s艂owo z tym rdzeniem: zwolennik; 
  • spu艣膰 鈥 w Bogurodzicy wyst臋puje w znaczeniu 鈥瀙odaruj鈥, 鈥瀘bdarz鈥 - dzi艣 ju偶 w naszym j臋zyku nie wyst臋puje; 
  • nape艂艅 鈥 w Bogurodzicy wyst臋puje w znaczeniu 鈥瀞pe艂ni膰鈥, 鈥瀢ype艂ni膰鈥 - dzi艣 tak偶e ju偶 w naszym j臋zyku nie wyst臋puje;

Archaizm fleksyjny 鈥 to s艂owo, kt贸re wyst臋puje w dawnej, nieobecnej ju偶 w polszczy藕nie formie gramatycznej. W艣r贸d archaizm贸w fleksyjnych w Bogurodzicy mo偶emy wymieni膰 np.:

  • Bogurodzica dziewica 鈥 Bogurodzico dziewico,
  • Maryja 鈥 Maryjo,
  • zyszczy, spu艣ci, raczy 鈥 tryb rozkazuj膮cy, kt贸ry mia艂 ko艅c贸wk臋 i // y w 2 os. l.poj.

Archaizmy fonetyczne - to wyraz, kt贸ry r贸偶ni si臋 od wsp贸艂czesnego tylko jedn膮 wymawian膮 g艂osk膮 np.:

  • Krzciciela 鈥 wsp贸艂cze艣nie Chrzciciela,
  • s艂awiena 鈥 wsp贸艂cze艣nie s艂awiona.

Archaizm s艂owotw贸rczy 鈥 to s艂owo, kt贸re zosta艂o utworzone od innego zgodnie z dawnymi zasadami s艂owotw贸rczymi. W艣r贸d archaizm贸w s艂owotw贸rczych w Bogurodzicy mo偶emy wymieni膰 np.:  

  • przebyt 鈥 pobyt,
  • zbo偶ny鈥 pobo偶ny,
  • Bogurodzica鈥 Boga rodzicielka,
  • Bo偶yce, Bo偶yc 鈥 syn Boga.

Archaizm sk艂adniowy 鈥 to wyst臋powanie dawnego ukszta艂towania sk艂adniowego, np. szyku. W艣r贸d archaizm贸w sk艂adniowych w Bogurodzicy mo偶emy wskaza膰 np.:  

  • Bogiem s艂awiena 鈥 przez Boga s艂awiona, wielbiona,
  • Twego 鈥 dla twego, 
  • Bogurodzica 鈥 rodzicielka Boga.
Ogarnij matur臋 2022!
Zapisz si臋 >>
Cena bilet贸w wzrasta za:

Wielka Powt贸rka Maturalna
鈽庯笍 798-653-913
Polskie Centrum Kszta艂cenia i Edukacji sp. z o.o.
ul. Ga艂czy艅skiego 39
43-300 Bielsko-Bia艂a
NIP: 9372740028