lek. Dominik Mukrecki

lek. Dominik Mukrecki

Zasady nazywania związków organicznych

Podczas praktycznej nauki przyjdzie Ci spotkać się z wieloma organicznymi związkami. O ile z reakcjami sobie poradzisz (są schematyczne), o tyle problem może stanowić dla Ciebie nazwanie reagentów. Istnieje ogromny zbiór reguł, jak robić to poprawnie. Opracowała go IUPAC. Generalnie, nauka tego na pamięć to jakaś porażka. Postarałem się wyciągnąć z tego najważniejsze elementy. Nie lubię takich tematów, ale jakoś się przemogłem…

Najpierw nazewnictwo węglowodorów. W pierwszej kolejności szukasz głów-nego łańcucha węglowodorowego. Powinien on, w wymienionej kolejności, posiadać możliwie najwięcej wiązań wielokrotnych oraz pojedynczych, a na samym końcu – możliwie największą długość. W praktyce często wystarczy tylko to ostatnie kryterium. Następnie określamy nazwy dołączonych grup (metylo-, fluoro-, itp.) i rozpoczynamy numerowanie węgli po kolei. Do wyboru masz dwa kierunki. Wybierasz ten, który da najmniejsze liczby dla wiązań wielokrotnych, a dopiero potem patrzysz na podstawione grupy. Jeżeli jest to alken wykazujący izomerię cis-trans, należy na samym początku określić o który wariant chodzi. Jeśli węglowodór jest cykliczny, to należy go poprzedzić przedrostkiem cyklo- (np. 1,3-dimetylocyklopentan). Ważne jest to, że jeżeli cząsteczka ma kilka przedrostków, to należy je ustawić w kolejności alfabetycznej (3-etylo-3-me-tyloheksan, nie odwrotnie).

Dla alkoholi jedyną istotną różnica jest to, że numerować łańcuch należy tak, aby dla grupy hydroksylowej przypadła możliwie najmniejsza wartość, przed wiązaniem wielokrotnym. Podobnie ma się sprawa z ketonami (końcówka –on). Ponadto trzeba jej nadać lepszy numer (mniejszy), niż hydroksylowej jeżeli zejdą się w jednej cząsteczce. W aldehydach i kwasach karboksylowych ich zasadnicze grupy funkcyjne przejmują dowodzenie i otrzymują numer jeden dla swoich węgli. Estry nazywa się analogicznie do soli.

Aminom dodajemy odpowiednie przedrostki w kolejności alfabetycznej, w razie potrzeby poprzedzając liczebnikiem. Amidy nazywany od nazwy kwasu (kwas etanowy daje etanoamid), jeżeli natomiast przy azocie są podłączone jakieś reszty to należy je wymienić na początku, dodając przed tym wielką literę N, od atomu azotu. Na przykład: N-etylo-N-metyloetanoamid. 

Generalnie, podałem Ci najważniejsze reguły nazewnictwa systematycznego. Często w chemii organicznej spotkasz nazwy zwyczajowe. Kwas octowy, acetamid itp. Nie przejmuj się tym zbytnio. Większość z nich można mimo wszystko zastosować. Skup się na rozwiązywaniu zadań ze zrozumieniem, a kluczowe umiejętności pojawią się same. 

Wykłady w 15 miastach

Sprawdź czy są jeszcze wolne miejsca!

Wielka
Powtórka
Maturalna

Po wybraniu biletów przejdź do koszyka i uzupełnij dane uczestnika.